Кіріспе

Британдық лейборист саясаткері (1962 жылы туған)

Жаклин Джилл Смит (3 қараша 1962 жылы туған) – британдық хабар таратушы, саяси комментатор және бұрынғы лейборист саясаткері. Ол 1997 жылдан 2010 жылға дейін Реддитчтен Парламент мүшесі болды. 2007 жылдан 2009 жылға дейін Гордон Браун басқарған үкіметте ішкі істер министрі қызметін атқарды және бұл лауазымға тағайындалған алғашқы әйел болды. Смит Ворстерширдегі Малверн қаласында туып өскен. Ол Оксфордтың Гертфорд колледжінде оқыды, содан кейін Вурчестер жоғары білім беру колледжінде мұғалімдік білім алып, экономика және бизнес пәндерінен сабақ берді. 1997 жылғы жалпы сайлауда Реддитчтен сайланды. 1999 жылы үкіметке қосылып, премьер-министр Тони Блэр басшылығымен бірнеше министрлік қызметтер атқарды. 2006 жылғы кабинет қайта құру кезінде бас қамшы болып тағайындалды. 2007 жылы Браун үкіметі құрылғаннан кейін Смит алғашқы әйел Ішкі істер министрі болды. 2009 жылдың маусымында парламенттік шығындарға қатысты жанжалға байланысты, қарындасының үйіндегі бөлмені өзінің негізгі тұрғын үйі деп жалған мәлімдегендігі үшін Ішкі істер министрі лауазымынан кетті. Сондай-ақ, күйеуінің салық төлеушілердің ақшасын порнографиялық видео сатып алуға жұмсағаны туралы мәлімдемелерге байланысты дауға ұшырады. Жанжалға қатысқан белгілі тұлғалардың бірі Смит 2010 жылғы жалпы сайлауда Реддитчтен Парламент мүшелігінен айырылды. Палатадан кеткеннен кейін ол саяси сарапшы ретінде қоғамдық өмірге белсенді қатысып, денсаулық сақтау және БАҚ сияқты салаларда жұмыс істеді.

Ерте өмір және мансап

Смит Ворстерширдің Малверн қаласында дүниеге келген. Ол Малверндегі Дайсон Перринс орта мектебінде оқыған. Оның ата-анасы мұғалімдер болған, екеуі де Лейборист партиясының кеңесшілері болды, бірақ анасы қысқа мерзімге Социал-демократиялық партияға қосылған. Оның жергілікті депутаты, консерватор Майкл Спайсер 2003 жылы парламентте онымен алғаш рет қалай танысқанын еске алды: ол The Chase мектебінің жоғарғы сынып оқушыларына сөз сөйлеген кезде, оның анасы сол мектепте мұғалім болған. Ол әзілдеп: «Менің сөздерімнің күші соншалық, ол дереу Лейборист партиясына қосылды» деді. Смит Оксфордтағы Гертфорд колледжінде философия, саясат және экономиканы оқыды. Бітірген соң Лондонға көшіп, Лейборист партиясының депутаты Терри Дэвис үшін зерттеуші болып жұмыс істеді. Саясаттан тыс мансапты қалап, Смит Лондоннан кетіп, Вустер жоғары білім беру колледжінен Педагогика бойынша диплом алды. Мектеп мұғалімі ретінде ол 1986-1988 жылдары Реддитчтегі Ароу Вейл орта мектебінде, ал кейін Вустер жоғарғы сынып колледжінде экономика пәнінен сабақ берді. 1990 жылы Хейбридж орта мектебінде экономика пәнінің жетекшісі және жалпы ұлттық кәсіптік біліктілік координаторы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Смит жергілікті Лейборист партиясында әртүрлі лауазымдарды атқарды және партия атынан үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді. Смит Ұлттық Лейборист студенттер ұйымының хатшысы қызметін атқарды және өзін «феминистік көзқарастағы» адам деп сипаттайды. Ол 1991 жылдан 1996 жылға дейін Реддитч қалалық кеңесінде қызмет етті, онда даму комитетінің төрағасы болды. 1992 жылғы жалпы сайлауда Смит Mid Worcestershire округінен Лейборист партиясынан депутаттыққа үміткер болды, бірақ 4,9% дауыс жинағанына қарамастан, сайлауда жеңіліске ұшырады. 1997 жылдың басында The Independent газеті оны болашақ министрлер кабинетінің мүшесі деп атады.

Парламент мүшесі

Смит барлық әйелдерден жасалған тізім арқылы Реддитч округі үшін Лейборист партиясының кандидаттығына іріктелді, бұл округ шекаралар қайта қарастырылғаннан кейін құрылған жаңа округ еді. Ол 1997 жылғы жалпы сайлауда, сол кезде рекордтық көрсеткішпен Парламентке сайланған әйел депутаттардың қатарында жеңіске жетті. Смит 1999 жылдың шілдесінде Білім және жұмыспен қамту министрлігінде Парламенттік мемлекеттік хатшының орынбасары болып үкіметке кірді, ол мектеп стандарттары жөніндегі министр Эстель Морриспен бірге жұмыс істеді. 2001 жылғы жалпы сайлаудан кейін ол Денсаулық сақтау министрлігінде мемлекеттік министр болды. 2003 жылы ол Мемлекеттік хатшы Патриция Хьюитпен бірлесе жұмыс істейтін әйелдер ісі жөніндегі министрдің орынбасары болып тағайындалды. Осы қызметінде ол үкіметтің бір жынысты азаматтық одақтарға қатысты ұсыныстарын жариялады, бұл жүйе бір жынысты жұптарға қарым-қатынастарын заңды түрде мойындатуға және оған сәйкес құқықтар мен міндеттерді алуға мүмкіндік беру үшін жасалған еді. 2005 жылғы жалпы сайлауда Смит шекара өзгерістеріне байланысты 2,716 дауыс (6,7%) айырмасымен жеңіске жетті.

Мектептер министрі

2005 жылғы жалпы сайлаудан кейін Смит Білім және дағдылар министрлігінде мектептер жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды, Стивен Твиггтің орнын басты, ол өзінің мандатын жоғалтқан еді. Мұғалімдер кәсіподақтарының мәліметінше, Смит "бізбен теңдес деңгейде сөйлескен". Смит Тони Блэрдің премьер-министрлік кезінде Блэрге адал қолдаушы ретінде танылды, бұл оның дауыс беру нәтижелерінде де көрінді, және ол Блэрдің Парламенттегі соңғы сөзінен көздерінен жас шығарды.

Ішкі істер министрі

2007 жылғы 28 маусымда Гордон Браунның бірінші кабинетінің қайта құрылуы кезінде Смит білім беру жөніндегі мемлекеттік хатшы лауазымына қызығушылық танытты, бірақ Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Ол бұл лауазымды атқарган алғашқы әйел және Маргарет Тэтчерден (Премьер-министр) және Маргарет Беккеттен (Сыртқы істер министрі) кейін мемлекеттің маңызды кеңселерінің бірін басқарған үшінші әйел болды. Жаңа жұмысына кіріскен күні Лондонда бомбалар табылды, ал келесі күні Глазгода террористик шабуыл болды. 2008 жылғы 24 қаңтарда ол полицияға жаңа өкілеттіктер берілетінін жариялады, соның ішінде құқық қорғау органдарына терроризм күдіктілерін немесе терроризммен байланысы бар адамдарды 42 күнге дейін айыптаусыз ұстауға рұқсат беру туралы ұсыныс енгізді. Сол айда Смит Лондонда түнде өзін қауіпсіз сезінбейтінін айтты. Оның сөзіне қарағанда, үкімет қылмысқа қарсы тиімді күрес жүргізе алмаған. Смит Англия мен Уэльстің проституция заңдарын қатаңдатуға бағытталған заң жобасын да ұсынды, онда сойқышылдың бақылауындағы проституткамен жыныстық қатынас үшін ақы төлеу қылмыстық құқық бұзушылық болып есептеледі, ал заңсыз саудаға түскен әйелбен жыныстық қатынас үшін ақы төлегендерге қылмыстық айып тағылуы мүмкін. Смит Англия мен Уэльс азаматтарына жергілікті қылмыстар туралы ақпаратты және қылмысқа қарсы күресу жолдарын білуге мүмкіндік беретін қылмысты картаға түсіру жүйесін енгізді. Ішкі істер министрі ретінде ол Лейбористік үкімет кезінде шағын қылмыстардың жыл сайын азайып отырғанын хабарлады, және 2008 жылы да бұл тенденция сақталды. Смит Парламенттің Төменгі палатасында 42 күндік қамау мерзімі туралы заң жобасын қабылдауға қол жеткізді, қарсылыққа қарамастан. Лордтар палатасы заңға қарсы дауыс берді, ал кейбір Лордтар оны "қателі, дұрыс ойланбаған және қажетсіз" деп сипаттап, "оның негізгі құқықтық және азаматтық құқықтарды одан әрі шектеуге тырысатынын" айтты. 2009 жылғы наурыз айында Смит терроризмге қарсы алғашқы стратегияны жариялады. Консервативті партиядан депутат Дамиан Грин Парламенттегі кеңсесінде тұтқындалған кезде Смит оның тұтқындалуы туралы хабардар болмағанын мәлімдеді. Метрополитен полициясы Гриннің "мемлекеттік қызметте қылмыстық әрекет жасауға және оған көмектесуге, кеңес беруге немесе ынталандыруға күдікпеніп тұтқындалғанын" хабарлады. Ішкі істер министрлігінің кіші лауазымды қызметкері Кристофер Галли Грин сияқты бірдей қылмыстар бойынша тұтқындалып, кепілдікпен босатылды. Оған айып тағылмады, бірақ тергеу барысында ол Ішкі істер министрлігіндегі жұмысынан шеттетілді. Кейіннен ол ауыр тәртіпсіздік жасағаны үшін жұмыстан босатылды. Грин Ішкі істер министрлігінің қызметкерімен байланыста болғанын жоққа шығармады. 2009 жылғы наурыз айында, шығындар дауының қайнаған кезінде, Лейбористік партия мүшелері арасында жүргізілген құпия сауалнама Смиттің Кабинеттегі ең нашар жұмыс істейтін мүше деп саналатынын көрсетті, партия мүшелерінің тек 56% ғана оның жақсы жұмыс істеп жатқанына сенді. 2018 жылғы қазан айында Солтүстік-Батыс Англияның бас прокуроры Назир Афзал BBC Radio 4 эфирінде Ішкі істер министрлігінің 2008 жылы барлық полиция күштеріне пакистандық топтардың құрбандары болған балалардың "ақылға қонымды шешім қабылдағанын" және "полиция қызметкерлерінің араласуы қажет емес екенін" хабарлаған хат таратқанын мәлімдеді. Смит осы нұсқау кезінде Ішкі істер министрлігін басқарды.

Ұлттық сәйкестік туралы заңнама

2009 жылдың мамыр айында Смит Ұлттық жеке куәлік жобасын енгізу құнының (2010 жылдың мамыр айында келе жатқан либералды-консервативті коалициялық үкімет тарапынан тоқтатылған жоба) шамамен 5,3 миллиард фунт стерлингке жеткенін және бастапқыда шетелдік студенттер мен әуежай қызметкерлері үшін міндетті болатынын хабарлады. Карталар шамамен 60 фунт стерлингке сауда орталықтарындағы дүкендерден алуға жоспарланған. Смит сауда орталықтарындағы дүкендерді пайдалану туралы шешімін қорғады және бұл жобаға қатысуды үрейлендірмейтін және карталарға қол жеткізуді жеңілдетуді үміттенедінін айтты. Ол, фактілерге қарамастан, халықтың көп бөлігі жобаны қолдайды деп мәлімдеді. Жеке құпияға қатысты тағы бір мәселе бойынша Смит Еуропалық адам құқықтары сотының қылмыстық жаза алған емес адамдардың ДНК-сы мен саусақ іздерін сақтауға рұқсат беретін заңды жою туралы шешіміне көңілі толмағанын айтты. 2008 жылдың желтоқсанында Англия мен Уэльсте осындай 850 000 ДНК сынамасы сақталған. Оның ұсынысы бойынша, деректерді сақтау мерзімі ең көп 12 жылға дейін қысқартылуы мүмкін. Бұл Сот шешімінің мағынасына қайшы келеді.

Есірткі саясаты

2007 жылдың 19 шілдесінде Смит 1980 жылдары Оксфордта бірнеше рет марихуана шеккенін мойындады. "Мен заң бұздым, мен қателестім, есірткі – қателік", - деді ол. Бүгінгі студенттердің неге оның есірткіден аулақ болуға шақыруын тыңдауы керек деген сұраққа ол соңғы 25 жылда марихуана қолданудың қауіптілігінің, оның ішінде психикалық денсаулыққа қатысты мәселелердің және есірткінің күшінің артуының анықталғанын айтты. Смиттің мойындауы Гордон Браун оны Ұлыбританияның есірткі стратегиясын жаңадан қарауды басқаруға тағайындағаннан кейін бір күн өткен соң жарияланды. 2008 жылдың мамыр айында өзінің ғылыми кеңесшілерінің ұсынысына қарамастан, Смит үкіметтің 2004 жылғы марихуананы C класты есірткіге төмендету туралы шешімін кері қайтарып, оны B класына қайтарды, заң өзгерісі 2009 жылдың 26 қаңтарында күшіне енді. Оның ең жоғары дәрежедегі есірткі жөніндегі сарапшысы профессор Дэвид Натттың айтуынша, Смит пен оның арасында мынадай әңгіме өтті:

2009 жылдың ақпан айында Натт Смитті экстазиді А класты есірткіден төмендету туралы ғылыми кеңеске құлақ қоймай, саяси шешім қабылдады деп айыптады. Есірткілерді дұрыс пайдаланбау жөніндегі консультативтік кеңес (ACMD) 12 айлық 4000 академиялық зерттеуге негізделген экстази туралы есебінде оның героин және крек-кокаин сияқты басқа А класты есірткілердей қауіпті емес екенін және оны амфетамин мен марихуанамен бірге B класына төмендету керектігін мәлімдеді. Кеңеске назар аударылмады; үкімет "жастарға біз экстазиге аз мән береміз деген хабарлама жіберуге дайын емес" деді. Смит сондай-ақ ғылыми қауымдастықтан профессор Наттты "қалыпты жыл ішінде жылқыдан құлап өлген адамдардың саны экстазиден өлгендерден көп" деген фактілік пікірі үшін кешірім сұрауға мәжбүр еткені үшін көп сынға ұшырады.

Шектен шығу тізімі

2009 жылдың 5 мамырында Смит 16 "қоғамға қауіпті тұлғаны" атады, олардың ішінде сотталған кісі өлтірушілер және зорлық-зомбылықты қолдаушылар бар еді. Олардың қоғамдық тәртіпке төндіретін қауіптің жолы болғандықтан Ұлыбританияға кіруіне тыйым салынатын болды. Күтпеген жайт, бұл тізімге белгілі американдық радио жүргізушісі Майкл Савидж кірді, ол лондондық адвокаттарға Смиттің "ауыр және зиянды жала жабуы үшін" сотқа шақыруды тапсырды. Ішкі істер министрлігінің өкілі: "Ішкі істер министрі мұндай жағдай туғанда, кез келген сот процесіне қарсы белсенді түрде қорғалатынын мәлімдеді". Смит таңдалған тұлғаларды қорғай отырып былай деді: "Егер сіз біздің ережелерімізге, стандарттарымыз бен құндылықтарымызға сәйкес өмір сүре алмасаңыз, біз сізді осы елден шығарып жіберуіміз керек және одан да маңыздысы, енді біз кімдерді елден шығарғанымызды жария етеміз". "The Guardian" Смиттің әрекеттерін сынады.

Шығыстар даулары мен отставка

Смитті Парламенттік стандарттар жөніндегі комиссар Лондондағы әпкесінің үйін өзінің негізгі тұрғылықты жері деп дұрыс емес көрсеткені туралы айыптаулар бойынша тергеді. Бұл жағдай Смитке депутат болып сайланғаннан бері отбасының Реддитчтегі үйіне 116 000 фунт стерлинг жұмсауға мүмкіндік берді. Смит парламенттік биліктің кеңесіне құлақ салғанын айтты. 2009 жылдың 8 ақпанында ақпарат құралдарында Смиттің Реддитчтегі үйін екінші үй деп көрсету үшін Лондондағы әпкесіне тиесілі үйді өзінің негізгі тұрғылықты жері деп тағайындағаны жайлы хабарлар тарады. Ол жалпақ экранды теледидар мен декоративті жастықтар сияқты заттарға жасалған деп саналатын шығындарды жасағаны туралы сұраққа жауап беріп, түсімдерін талдаудың өте мұқият болғанын мәлімдеді. Тұрғын үй жәрдемақысына қатысты сынға жауап ретінде ол депутаттардың екі жылжымайтын мүлікті жабдықтау және басқаруы "қызметтің табиғаты" екенін айтты. Сондай-ақ, Смит телекоммуникациялық шоттары бойынша екі порнофильм мен тағы екі ақылы фильмге жұмсалған шығындарды талап еткені хабарланды. Смит бұл қателік болғанын және ол соманы қайтарып беретінін мәлімдеді. Хабарламаларда фильмдер Смит отбасымен бірге болмаған кезде отбасылық үйде көрілгені және ол күйеуі Ричард Тимниге осы оқиғаға байланысты "қатты сөйлегені" айтылды. Осы және басқа да жағдайлар қосымша шығындар жәрдемақысын реформалау және төлемдердің жаңа жүйесін енгізу туралы талаптарға әкелді. Гордон Браун оны қолдап, оның ешқандай бұзушылық жасағанын айтпады. Алайда, қоғамдық өмірдегі стандарттар жөніндегі комитеттің бұрынғы төрағасы сэр Алистер Грэм оның әрекеттерін сынап, әпкесінің бос бөлмесін өзінің негізгі үйі деп атағанын "алаяқтыққа жақын" деп бағалады. Смит шығындар жанжалына қатысқан және отбасылық өміріне тигізген әсеріне байланысты кейіннен отставкаға кетті. 2009 жылдың қазан айында стандарттар жөніндегі комиссар Джон Лион оның шығындарына қатысты шағымдарды қарастырғаны хабарланды. Ол оның Лондондағы үйі шынайы тұрғын үй болғанымен және ол Реддитчтегі үйіне қарағанда онда көбірек түндерді өткізгеніне қарамастан, оның сайлау округіндегі үйінің оның негізгі тұрғын үйі екенін және ол "маңызды жеңілдететін жағдайларға" қарамастан, Парламент ережелерін бұзғанын анықтады. Ақылы фильмдерге жасалған талаптар да ереже бұзушылық деп танылды. Смиттен ешқандай ақшаны қайтару талап етілмеді, бірақ оған "жеке мәлімдеме арқылы Парламенттен кешірім сұрау" бұйрық берілді. Смит "бұл процестің әділ қорытындыларға әкелмегеніне және сол кездегі ережелерді объективті және дәйекті қолдануға негізделгеніне" өкініш білдірді. 2011 жылдың ақпанында "Радио Таймс" журналына берген сұхбатында Смит оның шығындарына оның әйел болғандықтан көңіл аударғанын мәлімдеді: "[Мен] адамдардың алдымен менің шығындарымды қарағанын білемін, өйткені мен әйелмін және күйеуім мен балаларыма үйде қарау керек едім". Смит күйеуінің екі порнофильмге шығын жұмсағаны туралы парламенттік өтініш бергенін білгенде "ашуланғаннан гөрі қатты қысылғанын" айтты. 2009 жылдың 2 маусымында Смит жергілікті және еуропалық сайлаулардан кейін күтілетін келесі қайта құруда Министрлер кабинетінен кететінін растады. Ол 5 маусымда қызметтен кетіп, Парламенттің артқы қатарына оралды. Оның орнына Алан Джонсон тағайындалды. Total Politics журналына берген сұхбатында Смит Ішкі істер министрі болған кезеңі туралы айта келе, өзінің министрлік лауазымдарына лайықсыз сезінгенін айтты, сондай-ақ: "Ішкі істер министрі болғанда, мен ешқашан ірі ұйымды басқармадым. Мен жақсы жұмыс істедім деп үміттенемін. Бірақ егер мен оны жасасам, бұл дағдыны дамытудан гөрі, сәттілікке байланысты болды. Менің ойымша, біз жақсырақ оқытылуымыз керек еді. Менің ойымша, көбірек танысу қажет еді". Смиттің Ішкі істер министрі ретіндегі маңызды жетістіктеріне проституцияға қатысты заңдарды күшейту кірді.

Парламенттен кету

2010 жылы 6 мамырда өткен жалпы сайлауда Смит Реддитч округіндегі парламент депутаты қызметінен Консервативтік партияның Карен Ламлиге 5,821 дауыс айырмасымен жеңіліп қалды. Смит Реддитчке қызмет етудің өте үлкен құрмет болғанын мәлімдеді. Смит консервативтердің жаңа ішкі істер министрі Тереза Мэйге ашық хат жолдап, бұл лауазымның көбінесе "улы тостаған" саналатынын кеңес ретінде жеткізді.

Саясатта

2010 жылы KPMG-де консультант және Sarina Russo Job Access-тің кеңесшісі болып жұмыс істей бастады. Ол BBC Trust-тің төрағасының орынбасары болуға үміттү болды. Смит 2011 жылдың 3 наурызында BBC Radio 5 Live арнасында порнография тақырыбында "Porn Again" атты деректі фильмін ұсынды. Одан кейін Тони Ливзидің шоуында порнография тақырыбы талқыланды. Ол "This Week" және "Question Time" бағдарламаларында жиі пайда болды, сондай-ақ Sky News Press Preview бағдарламасында апта сайын тұрақты сарапшы ретінде қызмет етті. 2011 жылы "The Purple Book" жинағына үлес қосып, қылмыс және құқық тәртібі саласындағы жаңа идеяларды ұсынды. 2011 жылдың 24 тамызында Смит күндізгі бостандыққа шыққан екі тұтқынды өз үйінің бір бөлмесін бояуға шақырғаны белгілі болды, ал олардың қоғамдық жұмыстармен айналысуы тиіс еді. Әділет министрлігі бұл мәселе бойынша ішкі тергеу бастады, ал Смит аталған бағдарламаны басқаратын қайырымдылық қорына қаржылай көмек көрсетті. Бұл жағдайды Салық төлеушілер одағының өкілі Мэтью Эллиот сынға алып, "Бұрынғы ішкі істер министрінің тұтқындарды жеке жұмыстарына пайдалануы – ұятты жайт" деді. Смит бұрын LBC радиосында консервативті партияның бұрынғы министрі Дэвид Меллормен бірге апта сайынғы шоу жүргізген, ол Кен Ливингстон 2012 жылғы Лондон мэрі сайлауына қатысу үшін кеткен соң оның орнына келді. 2013 жылдың желтоқсанында Университет ауруханалары Бирмингем NHS Foundation Trust-тің төрағасы болды, бірақ 2020 жылы "Strictly Come Dancing" телешоуына қатысу үшін бұл қызметтен уақытша бас тартты. Смит 2016 жылғы Еуроодаққа қатысу туралы референдумда Ұлыбританияның Еуроодақта қалуын қолдады және 2019 жылғы жалпы сайлауға дейін бұл мәселе бойынша екінші референдум өткізуді жақтады. 2017 жылдан бері LBC радиосының жүргізушісі Иан Дейлмен бірге "For The Many" атты апта сайынғы саяси және қоғамдық тақырыптарға арналған подкастты бірлесіп жүргізеді. Ол ITV арнасындағы "Good Morning Britain" бағдарламасына қатысты. 2020 жылдың қыркүйегінде Смит "Strictly Come Dancing" телешоуының он сегізінші маусымында өнер көрсететіні хабарланды. Ол Антон Ду Бекемен жұптасып, шоудан шығарылған алғашқы жұлдызға айналды. 2021 жылы ол Barts Health NHS Trust және Barking, Havering and Redbridge University Hospitals NHS Trust-тің төрағасы болып тағайындалды.

Жеке өмір

Смит 1987 жылғы қазан айында Ричард Тимниге үйленді және олардың екі ұлы бар. Смит күйеуін 40 000 фунт стерлинг жалақымен парламенттік көмекшісі ретінде жұмысқа алды. 2020 жылдың қаңтар айында ол мен Тимни арадағы некенің аяқталғанын хабарлады.