Видео дискісі (VCD) тарихы және сипаттамасы

Кіріспе

Цифрлық бейне таратуға арналған CD-негізделген формат

толыққанды цифрлық Видео CD форматы

Видео CD (қысқартылып VCD, сондай-ақ Compact Disc Digital Video деп аталады) – үй бейне форматы және стандартты оптикалық дискілерде фильмдерді таратудың алғашқы форматы. Бұл формат Оңтүстік-Шығыс Азияда, Оңтүстік Азияда, Үлкен Қытайда, Орталық Азияда және Батыс Азияда кеңінен қолданылды, аймақтарда VHS және Betamax жүйелерін алмастырды, DVD видео ақыры 21-ші ғасырдың бірінші онжылдығында қолжетімді болғанша. Формат – видеоны компакт-дискіге сақтау үшін стандартты цифрлық дерек форматы. VCD-ді арнайы VCD-плеерлерде ойнатуға болады және көптеген DVD-плеерлерде, жеке компьютерлерде және кейбір бейне ойын консольдарында кеңінен ойнатуға болады. Дегенмен, MPEG 1 форматына кері үйлесімділік болмағандықтан, стандартты MPEG 1, AVI және Matroska файлдарымен қатар MPEG 1 файлдарын оқымау мүмкіндігінен немесе CD ROM XA дискілерін оқымау мүмкіндігінен көптеген Blu-ray Disc ойнатқыштарында, DVD/Blu-ray қолдауы бар көлік аудио жүйелерінде және Sony PlayStation және Xbox сияқты бейне ойын консольдарында ойнату мүмкіндігі шектеулі. 90-шы жылдардың соңында шыққан кейбір лазерлік дискілер ойнатқыштары VCD-ні, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азияда сатылатын Sony PS1 моделі SCPH 5903-ті қолдайды. Видео CD стандартын 1993 жылы Sony, Philips, Matsushita және JVC құрды; ол «Ақ кітап» стандарты деп аталады. MPEG 1 форматы да сол жылы жарық көрді.

Қысқаша тарихы

LaserDisc алғаш рет 1978 жылғы 15 желтоқсанда Атланта қаласында (Джорджия штаты) саудаға түсті. Бұл дискінің әр жағына бір сағаттық аналогтық аудио және бейне жазбасын (кейінірек бірнеше жылдан соң сандық аудио қосылды) сақтауға болады. LaserDisc VHS таспасынан шамамен екі есе артық сапалы кескінді және арзан VHS моно диктофондардан анағұрлым жоғары сапалы аналогтық дыбысты қамтамасыз етті (дегенмен, қымбат VHS HiFi стерео диктофондармен арасындағы айырмашылық көбінесе сезілмейтін болды). Кейін Philips компаниясы Sony компаниясымен бірігіп, компакт-диск немесе CD деп аталатын жаңа дискі түрін жасады. 1982 жылы Жапонияда (1983 жылы АҚШ және Еуропада) ұсынылған CD-нің диаметрі шамамен және бір жақты. Бұл формат бастапқыда цифрланған дыбысты сақтау үшін жасалған және музыка индустриясында сәттілікке жетті. Бірнеше жылдан кейін Philips компаниясы LaserDisc-тің ұқсас технологиясын пайдалана отырып, CD-лерге бейне шығару мүмкіндігін беруге шешім қабылдады. Бұл 1987 жылы CD Video (CD V) дискісінің құрылуына әкелді. Алайда, дискінің кішкентай өлшемі аналогтық бейнені сақтау мүмкіндігін шектеді; сондықтан дискінің бетіне бар болғаны 5 минуттық бейне ақпарат сыяды (дыбыс цифрлық болғанына қарамастан). Осы себепті CD V дискілерінің таралымы музыкалық бейнелермен шектелді және 1991 жылы тоқтатылды. 1990 жылдардың басында инженерлер бейнесигналдарды цифрландырып, сығуға қол жеткізіп, сақтау тиімділігін едәуір арттырды. Бұл жаңа форматтың арқасында 650/700 МБ дискіге 74/80 минуттық аудио және бейне сақтау мүмкіндігі болды, соның нәтижесінде компакт-дискіде фильмдер шығару, ақыры, шындыққа айналды. Қосымша сыйымдылықты қамтамасыз ету үшін қателерді түзетуден бас тартылды (деректер ағынындағы ұсақ қателер көрерменге байқалмайды деп есептелді). Бұл формат Video CD немесе VCD деп аталды. VCD дискілері қысқа мерзімге сәттілікке жетті, бірнеше ірі көркем фильмдер осы форматта шығарылды (әдетте 2 дискілік жинақ ретінде). Алайда, CD-R дискілері мен оларға арналған диктофондардың пайда болуы көркем фильмдердің шығарылуын тоқтатты, себебі VCD форматында рұқсатсыз (және сапасы жоғары) көшірмелер жасауға жол беру мүмкін емес еді. Дегенмен, VCD дискілері Азияның бірнеше елінде әлі де шығарылуда, бірақ қазір көшірмеден қорғалған. Жақсартылған, жоғары сыйымды оптикалық дискілердің дамуы DVD форматының пайда болуына әкелді, ол бірнеше жылдан кейін ғана көшірмеден қорғау механизмімен жарық көрді. DVD ойнатқыштар CD-лердегідей толқын ұзындығы қысқа лазерлерді пайдаланады, бұл жазбалардың кішірек болуына және осылайша көбірек ақпарат сақталуына мүмкіндік береді. DVD дискілері өте сәтті болды және тиісті диктофондар кеңінен қолжетімді болғаннан кейін VHS-ті бейне нарығынан ығыстырды. Дегенмен, VCD дискілері дамып келе жатқан елдерде кеңінен таралды, олардың өндіріс және сауда бағасының төмен болуына байланысты олар әлі де қолданылуда.

LaserDisc was first available on the market, in Atlanta, Georgia, on December 15, 1978. This disc could hold an hour of analog audio and video (digital audio was added a few years later) on each side. The LaserDisc provided picture quality nearly double that of VHS tape and analog audio quality far superior to cheap mono VHS recorders (although the difference to the more expensive VHS HiFi stereo recorders was minuscule). Philips later teamed up with Sony to develop a new type of disc, the compact disc or CD. Introduced in 1982 in Japan (1983 in the U. S. and Europe), the CD is about in diameter, and is single sided. The format was initially designed to store digitized sound and proved to be a success in the music industry. A few years later, Philips decided to give CDs the ability to produce video, utilizing the same technology as its LaserDisc counterpart. This led to the creation of CD Video (CD V) in 1987. However, the disc's small size significantly impeded the ability to store analog video; thus only 5 minutes of picture information could fit on the disc's surface (despite the fact that the audio was digital). Therefore, CD V distribution was limited to featuring music videos, and it was soon discontinued by 1991. By the early 1990s engineers were able to digitize and compress video signals, greatly improving storage efficiency. Because this new format could hold 74/80 minutes of audio and video on a 650/700MB disc, releasing movies on compact discs finally became a reality. Extra capacity was obtained by sacrificing the error correction (it was believed that minor errors in the datastream would go unnoticed by the viewer). This format was named Video CD or VCD. VCD enjoyed a brief period of success, with a few major feature films being released in the format (usually as a 2 disc set). However the introduction of the CD R disc and associated recorders stopped the release of feature films in their tracks because the VCD format had no means of preventing unauthorized (and perfect) copies from being made. However, VCDs are still being released in several countries in Asia, but now with copy protection. The development of more sophisticated, higher capacity optical disc formats yielded the DVD format, released only a few years later with a copy protection mechanism. DVD players use lasers that are of shorter wavelength than those used on CDs, allowing the recorded pits to be smaller, so that more information can be stored. The DVD was so successful that it eventually pushed VHS out of the video market once suitable recorders became widely available. Nevertheless, VCDs made considerable inroads into developing nations, where they are still in use today due to their cheaper manufacturing and retail costs.

DVCD

DVCD немесе Double VCD – CD-ге ұзақ видеоларды сыйыру тәсілі. Стандарт емес CD-дискіге 100 минутқа дейін видео жазылуы мүмкін. Дегенмен, кейбір CD-ROM драйвтары мен ойнатқыштар мұндай CD-дискілерді оқуда қиындықтарға тап болуы мүмкін, көбінесе өйткені жолақтың арақашықтығы техникалық талаптардан тыс болады және ойнатқыштың лазерлік басқару жүйесі оны дұрыс оқи алмайды.

DVI

DVI (Digital Video Interactive) – бұл 72 минуттық бейнематериалды CD-ROM-да сақтауға арналған қысылу технологиясы. 1998 жылы Intel компаниясы бұл технологияны RCA-ның Sarnoff Research Labs зертханасынан сатып алды. DVI кеңінен таралған жоқ.

SVCD

Super Video CD – VCD-нің ізбасары болуға арналған, кескіні мен дыбысының сапасы жақсартылған формат. Бұл формат 480x480 немесе 480x576 ажыратымдылығында MPEG 2 бейнесін пайдаланады және аудионы кодтау үшін әртүрлі битрейттік жылдамдықтар мен канал опцияларын қолдайды.

Солтүстік Америкада

Видео CD-лер Солтүстік Америкада кең таралған формат ретінде қабылдана алмады, себебі орнықтырылған VHS форматы арзан болды, салыстырмалы бейне сапасын ұсынды және оның үстіне қайта жазуға мүмкіндік берді. Дегенмен, DVD жазғыштары мен DVD-видео жазғыштар сол кезде қолжетімді болды, ал DVD-видео жасауға қажетті жабдықтар мен материалдардың құны тез төмендеді. DVD-видео, ұзақ уақытты қамтитын және әлдеқайда жоғары сапалы болғандықтан, оны алуға шамасы жететін аймақтарда VCD-ні жылдам басып озды. Сонымен қатар, көптеген алғашқы DVD ойнатқыштар жазбалы (CD-R) дискілерді оқи алмады, бұл үй жағдайында жасалған VCD-лердің үйлесімділігін шектеді. Бүгінгі таңда дерлік барлық заманауи DVD-видео ойнатқыштары жазбалы дискілерге жазылған VCD-лерді ойната алады.

Еуропадағы

1990 жылдары Нидерландыда VCD дискілері қолжетімді болды, бірақ қазір сатылмайды.

VHS-мен салыстырғанда

Жалпы сурет сапасы VHS бейнесімен салыстыруға арналған. Нашар қысылған VCD бейнесі кейде VHS бейнесінен нашар сапалы болуы мүмкін, мысалы, VHS көздеріндегі аналогтық шудың орнына VCD блоктық артефакттарды көрсетуі мүмкін, бірақ әр пайдаланумен сапасы нашарламайды. Видео CD жасау видеодан жоғары және төмен жиілікті дыбыстарды жоюды қамтиды, нәтижесінде VHS-ке қарағанда аудио сапасы төмендейді. Дискіні ойнату CD және DVD негізіндегі кейбір бейне ойын консольдерінде, соның ішінде түпнұсқа PlayStation-да (тек SCPH 5903 үлгісінде) қолжетімді. Видео CD ойнатуды қолдайтын алғашқы бағдарламалық қамтамасыз ету XingMPEG болып табылады. Видео CD ойнатуды қолдайтын алғашқы дербес компьютерлік құралдарға меншік VCD декодерлік картасы кіреді. Кейіннен, MMX кеңейтуін қолдайтын Pentium II процессорының енгізілуі және графикалық карталардың бейне декодалау функциясын қосуымен VCD декодерлік картаның қолданылуы азайды. VLC – Windows, MacOS, Linux және BSD жүйелерінде VCD-ні қолдайтын тегін, ашық кодты медиа ойнатқыш бағдарламалық жасақтамасы. Windows Media Player-дің 9-дан бұрынғы нұсқалары VCD-ні тікелей ойнатуды қолдамайды. Windows Vista DVD Video-мен бірге VCD-ні қолдауды қосты және дискіні енгізгеннен кейін таңдалған бағдарламаны іске қоса алады. Диск форматы Media Player Classic, VLC Media Player және MPlayer бағдарламаларында да қолжетімді. QuickTime Player VCD-ні тікелей ойнатуты қолдамайды, бірақ видео және аудио деректері үшін \MPEGAV папкасында сақталатын DAT файлдарын сенімді түрде ойната алады, сондай-ақ қосымша бағдарламалар қолжетімді. Тікелей ойнату қолдауы Windows XP MCE, Windows Vista және одан кейінгі нұсқаларында (Windows 10 қоса), классикалық Mac OS, BSD, macOS және Linux-та, тікелей немесе жаңартулар мен үйлесімді бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы қолжетімді. Көптеген DVD ойнатқыштар VCD-мен үйлесімді, ал VCD-ге арналған ойнатқыштар Азияның барлық аймақтарында және көптеген интернет-дүкендерде қолжетімді. Кейбір ескі Blu-ray және HD DVD ойнатқыштары, сондай-ақ CBHD ойнатқыштары да қолдауды сақтайды. Дегенмен, көптеген Blu-ray ойнатқыштар, DVD/Blu-ray қолдауы бар көлік аудио жүйелері, Xbox отбасы және Sony PlayStation (2/3/4/5) VCD ойната алмайды, себебі олар DVD стандартымен кері үйлесімді болғанымен, ойнатқыштар VCD деректерін оқи алмайды, себебі ойнатқыш бағдарламалық жасақтамасында MPEG 1 бейнесі мен аудиосы үшін қолдау жоқ, ойнатқыш бағдарламалық жасақтамасы стандартты MPEG, AVI және Matroska файлдарындағы MPEG 1 ағынымен қатар DAT файлдарындағы MPEG 1 ағынын оқу мүмкіндігіне ие емес, немесе ойнатқыш CD ROM XA дискілерін оқу мүмкіндігіне ие емес.

Overall picture quality is intended to be comparable to VHS video. Poorly compressed VCD video can sometimes be of lower quality than VHS video, for example exhibiting VCD block artifacts (rather than the analog noise seen in VHS sources), but does not deteriorate further with each use. Producing video CDs involves stripping out high and low frequency sounds from the video, resulting in lower audio quality than VHS. Disc playback is also available both natively and as an option on some CD and DVD based video game consoles, including the original PlayStation (only on the SCPH 5903 model). Early software supporting Video CD playback include XingMPEG. Early PC hardware supporting Video CD playback include proprietary VCD decoder card. Later, because the introduction of Pentium II processor which supports MMX extension, and later graphics cards had included video decoding function, the use of VCD decoder card declined. VLC is a free, open source media player software which supports VCD on Windows, MacOS, Linux and BSD. Windows Media Player prior to version 9 does not support playing VCD directly. Windows Vista added native support of VCD along with DVD Video and can launch the preferred application upon insertion. The disc format is also supported natively by Media Player Classic, VLC Media Player and MPlayer. QuickTime Player also does not support playing VCD directly, though it can play the DAT files (stored under \MPEGAV for video and audio data) reliably, and plugins were available. Direct access playback support is available within Windows XP MCE, Windows Vista and newer (including Windows 10), classic Mac OS, BSD, macOS, and Linux among others, either directly or with updates and compatible software. Most DVD players are compatible with VCDs, and VCD only players are available throughout Asia, and online through many shopping sites. Some older Blu ray and HD DVD players also retained support, as do CBHD players as well. However, most Blu ray players, most vehicle audio with DVD/Blu ray support, Xbox family, and the Sony PlayStation (2/3/4/5) cannot play VCDs; this is because while they have backwards playback compatibility with the DVD standard, these player can not read VCD data because the player software does not have support for MPEG 1 video and audio, the player software lacks ability to read MPEG 1 stream in DAT files alongside MPEG 1 stream in standard MPEG, AVI, and Matroska files, or the player lacks ability to read CD ROM XA discs.