Жалға алуға арналған DIVX бейне дискісі форматы

Кіріспе

DVD негізінде жасалған, бейнежазбаларды жалға алуға балама ретінде құрылған видеодиск форматы.

DIVX (Digital Video Express) – тоқтатылған цифрлық видео форматы. АҚШ-та бейнежазбаларды жалға алудың баламасын жасау мақсатымен, Circuit City компаниясының қатысуымен құрылған бұл формат сәтсіз аяқталды. Тұтынушылардың форматқа нашар қабылдауы Circuit City үшін ауыр қаржылық шығындарға алып келді және компанияның банкротқа ұшырауына ықпал етті.

Формат

DIVX – бұл DVD-плеердің жалға алу форматының бір түрі болатын, онда клиент DIVX дискісін (DVD-ге ұқсас) шамамен 4,50 АҚШ долларына сатып алатын, оны алғашқы көрсетілімнен бастап 48 сағатқа дейін көруге болады. Осы мерзімнен кейін дискіні тағы екі күн көру үшін жалғастыру ақысын төлеу қажет болатын. Дискіні шексіз рет көруге ниеттенген көрермендер оны қосымша ақы төлеп "DIVX silver" дискісіне айналдыра алатын. DIVX таныстырылған кезде, кез келген DIVX плеерде шексіз рет ойнатылатын "DIVX gold" дискілері туралы хабарланды, бірақ "DIVX gold" дискілері ешқашан шығарылмады. Әрбір DIVX дискісіндегі бірегей штрих-код, дискіні ойнатқышпен оқуға және оның күйін қадағалауға мүмкіндік беретін жарылыс кесу аймағында белгіленген. Дискілердің жағдайы телефон желісі арқылы есептік жазба арқылы бақыланатын. DIVX плеерлерінің иелері DIVX-те есептік жазба құруы керек еді, оған қосымша көру ақысы есептелуі мүмкін. Плеер телефон желісі арқылы есептік серверге қосылып, көру ақысын төлейтін, бұл DirecTV және Dish Network спутниктік жүйелерінің ақылы көрілімді басқару тәсіліне ұқсас. DIVX дискілері стандартты Content Scramble System (CSS) шифрлаудан өзге, Triple DES шифрлауын және стандартты DVD плеерлерінде оқу мүмкін емес, балама арна модуляциясы кодтау схемасын қолданды. Zenith Electronics (форматтың іске қосылуына аз уақыт қалғанда банкротқа ұшыраған), Thomson Consumer Electronics (RCA және ProScan) және Matsushita Electric (Panasonic) компаниялары жасаған DIVX плеерлері 1998 жылдың ортасында қолжетімді бола бастады. Бұл плеерлердегі цифрлық мазмұнның шифрлануын/дешифрлануын басқаратын ARM RISC процессормен жабдықталған және VLSI компаниясы жасаған қауіпсіздік IC чипі стандартты DVD плеерлерінен ерекшеленді. Кейбір плеерлерге электрондық пошта жүйесі де қосылған. Студиялардың кең қолдауына байланысты, өндірушілер бұл құрылғыларға сұраныс жоғары болады деп күтті. Бастапқыда плеерлер стандартты DVD плеерлерінен шамамен екі есе қымбат болды, бірақ шығарылғаннан кейін бірнеше ай ішінде бағасы төмендеді.

DIVX was a rental format variation on the DVD player in which a customer would buy a DIVX disc (similar to a DVD) for approximately US$4.50, which was watchable for up to 48 hours from its initial viewing. After this period, the disc could be viewed by paying a continuation fee to play it for two more days. Viewers who wanted to watch a disc an unlimited number of times could convert the disc to a "DIVX silver" disc for an additional fee. "DIVX gold" discs that could be played an unlimited number of times on any DIVX player were announced at the time of DIVX's introduction, but no DIVX gold titles were ever released. Each DIVX disc was marked with a unique barcode in the burst cutting area that could be read by the player, and used to track the discs. The status of the discs was monitored through an account over a phone line. DIVX player owners had to set up an account with DIVX to which additional viewing fees could be charged. The player would call an account server over the phone line to charge for viewing fees similar to the way DirecTV and Dish Network satellite systems handle pay per view. In addition to the normal Content Scramble System (CSS) encryption, DIVX discs used Triple DES encryption and an alternative channel modulation coding scheme, which prevented them from being read in standard DVD players. DIVX players manufactured by Zenith Electronics (who would go bankrupt shortly before the launch of the format), Thomson Consumer Electronics (RCA and ProScan), and Matsushita Electric (Panasonic) started to become available in mid 1998. These players differed from regular DVD players with the addition of a security IC chip (powered by ARM RISC and manufactured by VLSI) that controlled the encode/decode of the digital content. Mail systems were included on some players as well. Because of widespread studio support, manufacturers anticipated that demand for the units would be high. Initially, the players were approximately twice as expensive as standard DVD players, but price reductions occurred within months of release.

Даму және іске қосу

DIVX 1997 жылдың 8 қыркүйегінде (бұрын Zoom TV кодолық атымен жасалғаннан кейін) таныстырылды, формат 1995 жылдан бері әзірленуде болды. Формат Circuit City және Ziffren, Brittenham, Branca & Fischer ойын-сауық заң фирмасы арасындағы серіктестік еді, алғашқы компания соңғы фирмаға 100 миллион доллар инвестициялады. Бір жарнама беруші компаниямен келісімге қол қоюға тырысты, бірақ сәтті болмады, бұл екеуі арасында сот процесіне әкеп соқты. Өнім 1998 жылдың қаңтар айының басында Лас-Вегаста өткен Тұтынушы электроникасы көрмесінде жай ғана көрсетілді, бірақ 20th Century Fox назарын аударды, ол 1998 жылдың 20 ақпанында өз фильмдерін осы форматта шығару туралы келісімге келді. Көптеген кешігулерден кейін DIVX форматының алғашқы сынағы 1998 жылдың 8 маусымынан бастап Сан-Франциско, Калифорния және Ричмонд, Вирджиния аймақтарында жүргізілді. Бастапқыда Zenith өндірісінің бір ғана ойнатқышы 499 доллардан бастап, 20-дан 50 атауға дейін сатылды. Осы кезеңде өте аз ойнатқыштар сатылды, The Good Guys желісі осы кезеңде 10-нан кем ойнатқыш сатылғанын мәлімдеді. Үш айдан кейін, 21 қыркүйекте, бүкіл ел бойынша сату басталды, тек бір Zenith ойнатқышы және АҚШ-тың батысындағы 190 дүкенде 150 атау қолжетімді болды. Форматтың іске қосылуы кезінде DIVX негізінен Circuit City, Good Guys және Ultimate Electronics сауда желілері арқылы сатылды. Формат тұтынушыларға дәстүрлі бейнежалдау схемаларына балама ретінде "қайтарусыз, кешіккен төлемдер жоқ" деген уәдемен ұсынылды. Тұтынушылар DIVX дискісін бастапқы қарау мерзімінен кейін тастаса да, бірнеше DIVX сатушылары өз дүкендерінде DIVX дискілерін қайта өңдеуге арналған жәшіктерді орнатты. 1998 жылдың 22 қыркүйегінде төртінші саудагер, Canadian Future Shop, DIVX-пен келісімшартқа қол қойды, бірақ тек АҚШ-тағы 23 дүкенде ғана. Томсонның ойнатқышы көптеген кешігулерден кейін 1998 жылдың 3 қазанында, ал Panasonic-тің ойнатқышы 10 желтоқсанда жеткізілді. Форматтың жалпыұлттық дебюті 1998 жылдың 12 қазанында өтті. 1998 жылдың қараша айында мерекелік маусымға арналған жарнамалық кампания басталды, оған 1 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. 1998 жылдың желтоқсан айының ортасында DVD ойнатқыштардың жетіспеуіне байланысты форматтың жағдайы жақсаруы мүмкін болды. 1998 жылдың соңғы тоқсанында барлығы 87 000 ойнатқыш сатылды, 300 атау бойынша 535 000 диск сатылды, бірақ DIVX үшін 17 000-нан аз тіркелгі жасалды.

DIVX was introduced on September 8, 1997 (after previously being made under the code name Zoom TV), with the format under development since 1995. The format was a partnership between Circuit City and entertainment law firm Ziffren, Brittenham, Branca & Fischer, with the former company investing $100 million into the latter firm. One advertiser attempted to sign with the company, but was unable to do so, which spurred a lawsuit between the two. The product made a quiet showing at the Consumer Electronics Show in Las Vegas in early January 1998, but won the attention of 20th Century Fox which on February 20, 1998 signed a deal to release their titles on the format. After multiple delays, the initial trial of the DIVX format was run in the San Francisco, California and Richmond, Virginia areas starting on June 8, 1998. Initially, only a single Zenith player was available starting at $499, along with 20 to 50 titles. Very few players sold during this time period, with The Good Guys chain alleging that fewer than 10 players were sold during this time period. A nationwide rollout began three months later, on September 21, again with only one Zenith player and 150 titles available in 190 stores in the western U. S.

At the format's launch, DIVX was sold primarily through the Circuit City, Good Guys, and Ultimate Electronics retailers. The format was promoted to consumers as an alternative to traditional video rental schemes with the promise of "No returns, no late fees." Though consumers could just discard a DIVX disc after the initial viewing period, several DIVX retailers maintained DIVX recycling bins on their premises. On September 22, 1998, a fourth retailer, Canadian Future Shop, signed a contract with DIVX to stock the format, although only in 23 stores in the U. S. only. Thomson's player, after multiple delays, arrived on October 3, 1998, followed by Panasonic's on December 10. The format made its overall national debut on October 12, 1998. A marketing push began that November for the 1998 holiday season, with more than $1 million going into the campaign. The fortunes of the format would seemingly turn for the better in mid December 1998, when a shortage of DVD players occurred. In total, 87,000 players were sold during the final quarter of 1998, with 535,000 discs across 300 titles being sold, although fewer than 17,000 accounts for DIVX were created.

Қарсылық

Форматтың жарияланғалы бірден кейін Интернетте DIVX-ке қарсы қозғалыс басталды, әсіресе үй кинотеатрларының форумдарында, сол кездегі жаңа DVD форматының иелері тарапынан. Тұтынушылардың кең тобы форматтың экологиялық мәселелеріне алаңдады, себебі жарнамаланған «қайтарусыз» үлгі бойынша, дискіні бастапқы пайдаланушы қолданғаннан кейін қалдық ретінде тастауға болады, дәстүрлі жалға алу үлгісіндегідей қайта пайдаланбайды. Сондай-ақ DVD Форумы (DVD форматын стандарттаған әзірлеушілердің консорциумы) де қарсы болды. DIVX каталогындағы фильмдер көбінесе «пан-скан» форматында, шектеулі қосымша мүмкіндіктермен, әдетте тек трейлермен шығарылды (бірақ 1998 жылдың желтоқсанының басында бірнеше кең экранды фильмдер де форматта пайда болды). Бұл көптеген үй кинотеатрының жанкүйерлерін алаңдатты, DIVX-тің сәттілігі фильмдердің DVD форматында түпнұсқалық пропорциялары мен қосымша материалдармен шығуына қанағатсыздық тудырады деп ойлады. Кейбір алғашқы демонстрацияларда стандартты DVD-де жоқ, дискілердегі ерекше артефакттар байқалды. Disney де екі форматта да фильмдер шығарды. DIVX, DVD-ге қарағанда күштірек шифрлау технологиясын (CSS орнына Triple DES) қолданды, көптеген студиялар осы фактор DIVX-ті қолдау туралы шешім қабылдауға ықпал еткенін мәлімдеді. Басқалары DIVX-ке үйлесімді DVD-плеерлердің және жалға алу құнының жоғары бағасын форматқа қарсылық білдіру себебі ретінде келтірді, ал бірі DIVX-ті «VCR-ді кепілге алған» деп мәлімдеді. Онлайн сауалнамада 786 адам сауалнамаға қатысты, олардың шамамен 97%-ы форматтың тұжырымдамасын мақұлдамады, ал 1998 жылдың желтоқсанындағы тағы бір сауалнамада формат тегін болғанына қарамастан 86%-ы мақұлдамады – бұл форматқа қарсы күшті онлайн реакцияның куәсі. 1997 жылдың желтоқсанында жаңалықтар құралдары форматты Circuit City үшін сәтсіздік деп атады. Интернеттегі жағымсыз реакцияға қоса, Hollywood Video сияқты бәсекелестер DIVX-тен артық «Ашық DVD» артықшылықтарын жарнамалады, Лос-Анджелес Таймс газетінде телефон желісін ұстап тұрған қол суретімен: «Ешкімге телефон желісін беруге рұқсат етпеңіз» деген қаптал жазумен жарияланды. «Open DVD» терминологиясын DVD-ді қолдаушылар және кейіннен Sony де қолданды; DIVX-тің DVD-ді «Негізгі DVD» деп, ал DIVX/DVD ойнатқыштарды «DIVX жетілдірілген» деп таңбалауына жауап ретінде. Best Buy сияқты басқа саудагерлер де алаңдаушылық білдірді, олардың көпшілігі екі форматтың болуынан туындаған клиенттердің шатасуы мен қиындықтарын атады. Фильмдерді жалға беру компаниялары да форматтың өздерінің бизнес саласына қатер төндіретініне алаңдады, атап айтқанда фильмдерді бір рет пайдалануға жалға беру мақсатына. Алайда, телефон желісін үнемі пайдалану туралы алғашқы алаңдаушылықтар біршама асыра айтылған болып шықты, өйткені ойнатқыштар айына екі рет оның қолданылуын тексеруі керек еді. Бәсекеге қарсы vaporware туралы айыптаулар, сондай-ақ бағдарламалық қамтамасыз ету индустриясындағы алаңдаушылықтар Солтүстік-Батыс университетінің Дэвид Дранове және Тель-Авив университетінің Нил Гандал және Калифорния университетінің Беркли университетінің DIVX жарияланымдарының DVD нарығына тигізетін әсерін өлшеу үшін эмпирикалық зерттеу жүргізуге итермеледі. Бұл зерттеу DIVX жарияланымдары DVD технологиясын қабылдауды баяулатқанын көрсетті. Дранов пен Гандалдың сөзіне қарағанда, зерттеу «буға қарсы жалпы антимонопольдық алаңдаушылықтың орынды екенін» көрсетеді.

Almost immediately after the format's reveal, a movement on the Internet was initiated against DIVX, particularly in home theater forums by existing owners of the then still nascent DVD format. Broader groups of consumers had environmental concerns with the format, since under the advertised "no returns" model a disc would be discarded as waste once the initial user was done with it, rather than being reused as they were under the traditional rental model. and the DVD Forum (a consortium of developers on the format who standardized DVDs). Titles in the DIVX catalog were released primarily in pan and scan format with limited special features, usually only a trailer (although a few widescreen titles did arrive on the format in early December 1998). This caused many home theater enthusiasts to become concerned that the success of DIVX would significantly diminish the release of films on the DVD format in the films' original aspect ratios and with supplementary material. Some early demos were also noted to have unique instances of artifacting on the discs that were not present on standard DVDs. as did Disney, which released on both formats. DIVX featured stronger encryption technology than DVD (Triple DES instead of CSS) which many studios stated was a contributing factor in the decision to support DIVX. Others cited the higher price of DIVX compatible DVD players and rental costs as their reason for opposing the format, with one declaring DIVX as "holding my VCR hostage". One online poll surveyed 786 people on the format, of which nearly 97% disapproved of the format's concept, and another poll in December 1998 reflected 86% disapproval even if the format were free – a testament to the fierce online backlash the format received. As early as December 1997, news outlets were already calling the format a failure for Circuit City. In addition to the hostile Internet response, competitors such as Hollywood Video ran advertisements touting the benefits of "Open DVD" over DIVX, with one ad in the Los Angeles Times depicting a hand holding a telephone line with the caption: "Don't let anyone feed you the line." The terminology "Open DVD" had been used by DVD supporters and later Sony themselves; in response to DIVX's labeling of DVD as "Basic DVD" and DIVX/DVD players as "DIVX enhanced". Other retailers, such as Best Buy, also had their concerns, most of them citing possible customer confusion and cumbersomeness with the two formats. Pay per view companies were also concerned with the format intruding on their business sector, namely with their objective of single use rentals of a film being offered to the consumer. However, early concerns of alleged or feared constant usage of the phone line proved to be somewhat exaggerated, as all players needed to do was verify its usage twice a month. Allegations of anti competitive vaporware, as well as concerns within the software industry prompted David Dranove of Northwestern University and Neil Gandal of Tel Aviv University and University of California, Berkeley, to conduct an empirical study designed to measure the effect of the DIVX announcement on the DVD market. This study suggests that the DIVX announcement slowed the adoption of DVD technology. According to Dranove and Gandal, the study suggests that the "general antitrust concern about vaporware seems justified".

Өлім

Форматты іске қосқаннан кейін, Circuit City таза пайданың 4,1%-ға өсуіне қарамастан, осы форматты іске қосудың үлкен шығындары (басқа мәселелермен қатар) сол пайданы күрт төмендеткенін мәлімдеді. 1998 жылдың қыркүйегінде Circuit City форматтың іске қосылуынан туған шығынды бөлісу үшін серіктестер іздеді. Blockbuster Video сияқты бөлшек сауда орындары бұл форматты мүлдем қолданбады. Форматты қолдаушыларға көмектеспей, DIVX жақтастарының күдікті әрекеттері байқалды, олардың бірі ашылғаннан кейін дереу жабылып қалды. DIVX және Thomson 1999 жылдың қаңтарында Blu-ray және HD DVD-нің дамуынан көп жыл бұрын, қолданыстағы DVD технологиясын пайдалана отырып, жоғары сапалы бейнеге арналған тағы бір форматты құру үшін бірікті. 1999 жылдың қаңтарында DIVX ойнатқыштарының нарықтық үлесі 23% құрады, ал наурыз айына қарай DIVX форматында шамамен 419 атау қолжетімді болды. Алайда, 1998 жылғы мерекелік маусымнан кейін форматтың сатылымы тез төмендеді, сол кезде үш үшінші тарап бөлшек сауда орындары DIVX сатудан бас тартты. Мамыр айында студиялар DIVX-ті қолдауды тоқтата бастады, Paramount өз атауларын "Күміс" дискілерге ауыстырудан бас тартты (содан кейін DIVX шығарылымдарын толығымен тоқтатты), ал Disney DVD қызметін күшейтті. Форматтың бірінші жылдығына қарай оның болашағы өте күңгірт болды: тек бес DIVX үйлесімді ойнатқыш (және DIVX үйлесімді компьютерлік дискілер жоқ), 478 атау және тек Circuit City DIVX дискілерін сатады. Форматты енгізудің құны, сондай-ақ жалпы халық пен бөлшек саудагерлер тарапынан оның шектеулі қабылдануы салдарынан 1999 жылдың 16 маусымында тоқтатылды. Форматтың өмірінің соңында Circuit City салықтан кейін 114 миллион долларлық зиянды жариялады.