Кіріспе
Тегін ашық кодты бағдарлама, шифрланған DVD-лерді кодтау үшін
DeCSS – коммерциялық түрде шығарылған DVD-дискілердегі мазмұнды шифрдан шығара алатын алғашқы тегін компьютерлік бағдарламалардың бірі. DeCSS пайда болғанға дейін, тегін және ашық кодты операциялық жүйелер (мысалы, BSD және Linux) шифрланған бейне DVD-лерді ойната алмайтын. DeCSS-тің жасалуы DVD Copy Control Association (CCA) ұйымынан лицензиясыз жүзеге асырылды, бұл ұйым DVD-лерді көшіруден қорғауға жауапты, атап айтқанда коммерциялық DVD-ді шығарушылар қолданатын Content Scramble System (CSS) жүйесіне. DeCSS-тің жариялануы Норвегиядағы қылмыстық сот процесіне және DeCSS авторларының біреуінің кейіннен ақталуына әкелді. DVD CCA бағдарламалық қамтамасты таратуды тоқтату мақсатымен АҚШ-та көптеген сотқа шағымдану ісін бастады.
Шығуы мен тарихы
DeCSS үш адаммен жасалды, олардың екеуі есімдерін жасырды. 1999 жылдың қазан айында ол LiViD интернет-пошта тізімінде пайда болды. Үштіктің белгілі бір авторы – норвегиялық бағдарламашы Джон Лех Йохансен, оның үйіне 2000 жылы норвегиялық полиция тінту жүргізді. Ол кезде жасөспірім болған ол Норвегияның қылмыстық кодексінің 145-бабын бұзғаны үшін Норвегия сотында сотталды, оған екі жылға бас бостандығынан айыру және ірі айыппұл төлеу жазасы қарастырылды, бірақ 2003 жылдың басында барлық айыптамалардан ақталды. 2003 жылдың 5 наурызында Норвегияның апелляциялық соты Йохансенді қайтадан соттау керек деп шешті. Сот прокурор ұсынған аргументтер мен қосымша дәлелдер тағы бір сот отырысын өткізуге негіз болатынын мәлімдеді. 2003 жылдың 22 желтоқсанында апелляциялық сот ақтау шешімін қолдады, ал 2004 жылдың 5 қаңтарында Норвегияның Økokrim (Экономикалық қылмыстарға қарсы күрес бөлімі) істі одан әрі қарастырмауға шешім қабылдады. Бағдарлама алғаш рет 1999 жылдың 6 қазанында Johansen livid dev пошталық тізімінде DVD-ді көшіруге арналған, жабық кодты, тек Windows жүйесінде жұмыс істейтін DeCSS 1.1b қолданбасы туралы хабарлама жариялағанда пайда болды. Бастапқы код айдың соңына дейін жарияланды. DeCSS-тің алғашқы нұсқасынан бірнеше апта бұрын DrinkOrDie тобының DoD DVD Speed Ripper бағдарламасы пайда болды, онда бастапқы код болмады және ол барлық DVD-мен жұмыс істемейтін көрінеді. Drink or Die Xing DVD ойнатқышының объектілік кодын бөлшектеп, ойнатқыш кілтін алған деген хабар бар. DeCSS-ті жасаған топ, Йохансен сияқты, өздерін кері инженерия шеберлері деп атады және Drink or Die-ден ақпарат алған болуы мүмкін. 2004 жылдың 22 қаңтарында DVD CCA Джон Йохансенге қатысты қозғалған істі тоқтатты.
Джон Лех Йохансеннің қатысуы
DeCSS бағдарламасы – Йохансен графикалық пайдаланушы интерфейсін жазған бірлескен жоба. Норвегиялық «Verdens Gang» газетінде жарияланған Боргартин апелляциялық сотының протоколдарында DeCSS-тің жариялануына әкелген процестің келесі сипаттамасы бар: Интернет-релейлік чат (әрі қарай IRC) арқылы [Джон Лех Йохансен] ойдағысы бірдей [Linux операциялық жүйесінде DVD ойнатқышты жасауға тырысқан адамдармен] байланысқа түсті. 1999 жылдың 11 қыркүйегінде ол «mdx» есімді адаммен CSS шифрлау алгоритмін нашар қорғалған бағдарламалық DVD ойнатқышты пайдалану арқылы қалай табуға болатыны туралы сөйлескен. 22 қыркүйекте Jon Lech Johansen пен «mdx» арасындағы әңгімеде «mdx» «номад» CSS шифрлау кодын тапқанын және енді осы кодты Jon Lech Johansen-ге жіберетінін хабарлады. «Номад» бұл шифрлау алгоритмін Xing DVD ойнатқышының кері инженериясы арқылы тапқан деген болжам бар, онда [шифрлау] кілттері көбінесе ашық қолжетімді болды. Осы арқылы, «mdx» CSS scramble.cpp кодын жасауға қажетті ақпарат алынды. 1999 жылдың 4 қарашасы мен 25 қарашасы күндік чат-журналдарынан «номад» Xing ойнатқышында кері инженерия процесін жүргізгенін және оны заңсыз деп сипаттағанын көруге болады. Сотқа ұсынылған мәліметтерге сәйкес, Джон Лех Йохансен бұл туралы 4 қарашаға дейін [1999 ж.] білмеген. Растау кодын қатысты, Жоғарғы сот «номад» бұл кодты LiVid (Linux Video) электрондық пошта тізімі арқылы Интернеттен алғанын және оны Дерек Фокус жасағанын негізге алады. 1999 жылдың 6 қазанындағы LiVid жазбасына сәйкес, Дерек Фокус осы күні DeCSS бастапқы кодын оқып, оны өзінің кодынмен салыстырған. Сонымен қатар, «DeCSS жасаушылары [Дерек Фокус кодын] дерлік сөзбе-сөз алған, тек [Дерек Фокус] авторлық құқық туралы хабарламасы және түсіндірмелер бар абзацтар алынып тасталған, сондай-ақ функция атаулары өзгертілген». Кодтың аты CSS auth.cpp болды. Жоғарғы сот Jon Lech Johansen кейіннен бағдарламалаған, графикалық пайдаланушы интерфейсі «номад» дешифрлеу алгоритмі мен Дерек Фокус жасаған растау жиынтығынан тұрады деген қорытындыға келді. Графикалық пайдаланушы интерфейсін жасау бағдарламаны арнайы бағдарламалау білімі жоқ пайдаланушылар үшін де қолжетімді етті. Бағдарлама алғаш рет 1999 жылдың 6 қазанында Jon Lech Johansen оны «Матрица» фильмінде сынап көргеннен кейін Интернетте жарияланды. Ол шамамен 2,5% - 200 мегабайт көлемінде фильмнің бөлігін компьютерінің қатты дискісіне жүктеді. Бұл файл Джон Лех Йохансен компьютерде сақтаған жалғыз фильм фрагменті.
Through Internet Relay Chat (henceforth IRC), [Jon Lech Johansen] made contact with like minded [people seeking to develop a DVD player under the Linux operating system]. 11 September 1999, he had a conversation with "mdx" about how the encryption algorithm in CSS could be found, by using a poorly secured software based DVD player. In a conversation [between Jon Lech Johansen and "mdx"] 22 September, "mdx" informs that "the nomad" had found the code for CSS decryption, and that "mdx" now would send this [code] to Jon Lech Johansen. "The nomad" allegedly found this decryption algorithm through so called reverse engineering of a Xing DVD player, where the [decryption] keys were more or less openly accessible. Through this, information that made it possible [for "mdx"] to create the code CSS scramble. cpp was retrieved. From chat logs dated 4 November 1999 and 25 November 1999, it appears that "the nomad" carried through the reverse engineering process on a Xing player, which he characterized as illegal. As the case is presented for the High Court, this was not known by Jon Lech Johansen before 4 November [1999]. Regarding the authentication code, the High Court takes for its basis that "the nomad" obtained this code through the electronic mailing list LiVid (Linux Video) on the Internet, and that it was created by Derek Fawcus. It appears through a LiVid posting dated 6 October 1999 that Derek Fawcus on this date read through the DeCSS source code and compared it with his own. Further, it appears that "the creators [of DeCSS] have taken [Derek Fawcus' code] almost verbatim the only alteration was the removal of [Derek Fawcus'] copyright header and a paragraph containing commentaries, and a change of the function names." The name [of the code] was CSS auth. cpp. The High Court takes for its basis that the program Jon Lech Johansen later programmed, the graphical user interface, consisted of "the nomad's" decryption algorithm and Derek Fawcus' authentication package. The creation of a graphical user interface made the program accessible, also for users without special knowledge in programming. The program was published on the Internet for the first time 6 October 1999, after Jon Lech Johansen had tested it on the movie "The Matrix." In this, he downloaded approximately 2.5%. 200 megabytes, of the movie to the hard drive on his computer. This file is the only film fragment Jon Lech Johansen has saved on his computer.
Технология және олардан алынған жұмыстар
DeCSS бастапқы кодының жариялануы CSS алгоритмін көпшілікке ашып, оны зерттеуге мүмкіндік берді. Тезірек арада оның DeCSS-тен өзгеше, күшпен бұзу шабуылына осал екені анықталды. Шифрлау тек 40 биттен тұрады және барлық кілттерді пайдаланбайды; 1999 жылғы жақсырақ үйдегі компьютерде оптимизацияланған кодты іске қоссаңыз, 24 сағат ішінде күшпен бұзуға болады, ал қазіргі компьютерлер оны бірнеше секунд ішінде немесе одан да аз уақытта бұза алады. Әлемдегі бағдарламашылар DeCSS-ке баламалы жүздеген бағдарлама жасады, кейбіреулері жүйенің оңай бұзылуын көрсету үшін, ал енді біреулері ашық кодты фильм ойнатқыштарға DVD қолдауын қосу үшін жасады. CSS лицензиялық шектеулері ресми жолмен ашық кодты іске асыруға мүмкіндік бермейді, ал кейбір операциялық жүйелер үшін жабық кодты драйверлер қолжетімді емес. Сондықтан кейбір пайдаланушыларға тіпті заңды түрде алынған фильмдерді көру үшін DeCSS қажет болады.
Құқықтық жауап
DeCSS-ті қосқан сайттарға қарсы алғашқы заңдық қауіп-қатерлер мен DeCSS көшірмелерін тарату науқаны 1999 жылдың қараша айының басында басталды (Universal v. Reimerdes). DVD Copy Control Association, Inc. v. Bunner ісі бойынша 2000 жылдың қаңтарында алдын ала тыйым салу туралы шешім қабылданды. Осы қауіптерге жауап ретінде, басқа функциясы бар, бірақ DeCSS деп аталатын бағдарлама жасалды. Бұл бағдарлама HTML беттерінен каскадты стильдер тегтерін жою үшін қолданылады. Бір жағдайда, мектеп оқушының веб-сайтын алып тастады, себебі ол осы бағдарламаның көшірмесін орналастырған еді, оны DeCSS бағдарламасының түпнұсқасы деп жаңылыстырып, көптеген БАҚ-тың теріс назарына ілікті. CSS-ті жою бағдарламасы осылайша MPAA-ны қасақана түрде алдау үшін жасалды. WIPO авторлық құқықтар шартын іске асыратын елдерде (мысалы, АҚШ-тың Digital Millennium Copyright Act) көшірмелерді қорғауды бұзу кодын жариялауға тыйым салатын заңға қарсылық білдіру үшін, кейбіреулер DeCSS алгоритмінің сипаттамаларын таратудың түрлі жолдарын ойлап тапты, мысалы стеганография арқылы, түрлі интернет-протоколдар арқылы, футболкаларда және поэзиялық оқуларда, MIDI файлдары түрінде, хайку өлеңі (DeCSS хайку) түрінде және тіпті «заңсыз» алғашқы сан ретінде.