Кіріспе
Филадельфияның бұрынғы мэрі Джон Франклин Стрит (15 қазан 1943 жылы туған) – американдық саясаткер және заңгер, Филадельфия қаласының 97-ші мэрі қызметін атқарған. Ол алғаш рет 2000 жылдың 3 қаңтарында сайланды және 2004 жылы екінші мерзімге қайта сайланды. Ол демократ және Филадельфия қалалық кеңесінде 19 жыл қызмет еткеннен кейін, оның ішінде жеті жыл президенті болып, Филадельфия қалалық жарғысы талабына сәйкес мэрлікке түсу үшін отставкаға кетті. Ол 2000 жылдың 3 қаңтарында Эд Ренделлден кейін мэр болып тағайындалды. Стрит Филадельфияның екінші афроамерикандық мэрі болды. Стрит Пенсильвания штатындағы штаттық лауазымға кандидат болу мүмкіндігін қарастырды. Бірақ сыбайлас жемқорлыққа байланысты даулар осы үміттердің орындалмауына себеп болды. 2005 жылы "Time" журналы оны АҚШ-тың ең нашар үш ірі қала мэрінің бірі деп тізімдеді.
John Franklin Street (born October 15, 1943) is an American politician and lawyer who served as the 97th Mayor of the City of Philadelphia. He was first elected to a term beginning on January 3, 2000, and was re elected to a second term beginning in 2004. He is a Democrat and became mayor after having served 19 years in the Philadelphia City Council, including seven years as its president, before resigning as required under the Philadelphia City Charter in order to run for mayor. He followed Ed Rendell as mayor, assuming the post on January 3, 2000. Street was Philadelphia's second black mayor. Street floated the possibility of being a candidate for statewide office in Pennsylvania. In light of corruption scandals, those prospects never materialized. Time Magazine listed him as one of the three worst big city mayors in the United States in 2005.
Өмірбаяны және ерте мансабы
Стрит Пенсильвания штатының Норристоун қаласында дүниеге келді және фермерлік шаруашылықта өскен отбасында тәрбиеленді. Ол Коншохокен орта мектебін бітірді, содан кейін Алабама штатының Хантсвилл қаласындағы Оукуд колледжінде ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр, ал Темпл университетінде заңгер (J.D.) дәрежесін алды. Оған қабылдану үшін бірнеше рет өтініш беруге тура келді. Заң факультетін бітіргеннен кейін Стрит Мэтью В. Буллок кіші судьясының және АҚШ Әділет министрлігінің кеңсесінде стажировка өтеді, бірақ нашар өнім көрсеткені үшін жұмыстан тез шығарылды. Кәсіби жолының бастапқы кезеңінде Стрит бастауыш мектепте, кейін Филадельфияның Индустрияландыру орталығында (OIC) ағылшын тілінен сабақ берді. Одан кейін мемлекеттік қызметке кірмес бұрын қысқа мерзімге заңгерлікпен айналысты. Стрит үйленген, төрт баласы бар, оның ішінде Шариф Стрит. Ол жетинші күндік адвентист дінінің жақтасы. Оның қайтыс болған ағасы Милтон бұрынғы штат заң шығарушы органының мүшесі және екі рет мэрліке кандидат болған. 1978 жылы ағасының сәтті сайлануынан шабыттанған Стрит 1979 жылы биліктегі Бесінші округ кеңесшісі Сесил Б. Мурға қарсы шығып, саяси мансабын бастады. Мур қаладағы беделді азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшысы және NAACP мүшесі болды. Стриттің оған қарсы шығуы кейбір адамдардың наразылығын тудырды. Денсаулығы нашарлаған Мур Стриттің қарсылығына тойтарыс беруге тырысты, бірақ мамыр айындағы алғашқы сайлаудан бұрын қайтыс болды. Стрит сайлауда жеңіске жетті және Мурға қарсы шығуына байланысты туған шиеленісті азайту үшін бұрынғы Колумбия даңғылын Мурдың құрметіне қайта аталдыру туралы заң жобасын ұсынды. 1992 жылы президенттік лауазықтан зейнеткерлікке шыққан Жо Коулманнан кейін Стрит Кеңес мүшелерінің бірауыздан қолдауымен президент болып сайланды және 1996 жылы қайта сайланды. Бұрынғы мэр Эд Ренделлмен тығыз байланыста жұмыс істеген Стрит Кеңес бірауыздан қабылдаған қаржылық жоспарды жасауға және іске асыруға белсенді қатысты, нәтижесінде 250 миллион долларлық дефицит қала тарихындағы ең ірі профицитке айналды. Филадельфиядағы бизнес және жалақы салығы төрт жыл қатарынан төмендетілгеніне қарамастан, АҚШ-тағы салық жүктемесі бойынша қала 10-орында тұр. Бұл қала түрмелерін ұстауға, қарызды өтеуге, қызметкерлердің зейнетақысын және денсаулық сақтау жәрдемақысын төлеуге байланысты қаржылық жүктемеге байланысты.
1999 жыл
Стрит Филадельфия тарихындағы ең тартысты сайлаулардың бірінде республикашыл Сэм Кацты 7500-ден аспайтын дауыс айырмасымен жеңіп сайланды. Ерекше жағдай ретінде, сол кездегі қалалық кеңестің төрағасы Анна Верна, мэр Стрит қызметке кіріспей тұрып, қала басшысының міндетін уақытша атқарды, себебі Ренделл 1999 жылдың желтоқсанында Демократиялық Ұлттық Комитетінің төрағасы болу үшін лауазымынан кеткен болатын (Филадельфия қалалық жарғысының III тарауының 5 бөлімінің 3 500-тармақшасы бойынша). 2001 жылы ол PoliticsPA сайтының «Жыл саясаткері» номинациясында екінші орынды иеленді.
2003 жыл
2003 жылғы мэр сайлауында Сэм Кац қайтадан Стритке қарсы шықты. ФБР тергеуі жалғасып тұрғанша да, Пенсильвания штатының губернаторы және бұрынғы Филадельфия мэрі Эд Ренделл оны қолдап, үгіт жұмыстарын жүргізді. Стрит саяси сайт PoliticsPA-ның 2003 жылғы "Жыл саясаткері" атағына ие болды, себебі "мэр кеңсесіне ФБР-дің тыңшылық құрылғысын орнатуын оң жаққа бұру үшін өте өткір және тиімді саясаткер керек, және мэр Джон Стрит осыны жасады". Стрит сайлауда 58% дауыс алып қайтадан жеңіске жетті. Бұл жарыс туралы "Қаланың ұяты" атты деректі фильмде баяндалған.
Саясат
Қалалық кеңеспен қарым-қатынасы ең нашар болды. Ол және Филадельфияның 98-ші мэрі болған бұрынғы кеңесші Майкл Наттер жиі жария түрде саяси пікір алмасуға түсті. Осыған қарамастан, Стрит 2005 жылы Наттердің Нью-Йорк үлгісіндегі темекі шегуге тыйым салуына келісті (Филадельфияда темекі шегуге тыйым салуды қолдамағаны үшін көпшілік сынға ұшырағаннан кейін). Стриттің алғашқы мерзімінде "Аудандық трансформациялау жобасы" ерекше назарға алынды. 2001 жылдың сәуірінде жарияланған Аудандық трансформациялау жобасы (АТЖ) – Филадельфия қаласының құлдырау тарихына қарсы тұру және оның аудандарын жандандыруға бағытталған бұрын-соңды болмаған күш-жігер болды. Бағдарлама қауымдастықтарды жандандыру және жаңарту, сапалы тұрғын үйлерді салу немесе жаңарту, көшелерді тазалау және қорғау, мәдени және ойын-сауық орындарына мүмкіндіктер жасау үшін жоспарланған. Бастапқыда қарсыластар бағдарламаның кейде тарихи маңызы бар ғимараттарды қайта пайдалану немесе жаңарту емес, құлатуға баса назар аударғанына қарсылық білдірді. Басқалары бұл бағдарлама қаланың көптеген кедей аудандарына қажетті инвестициялар әкелгенін атап өтті. Дегенмен, бастапқы нәтижелер оң болды. 2000 жылдан бері Филадельфиядағы үйлердің орташа құны шамамен 30 пайызға өсті. Тұрғын үй нарығы дамып келеді және соңғы бірнеше жылда құрылысшылар 4880-нен астам нарықтық бағадағы пәтерлер мен кондоминиумдар салды. Стрит өзінің алғашқы мерзімінде балалар мен олардың әл-ауқатына да назар аударды. 2000 жылдың қаңтарындағы салтанатты жиналысында Стрит 2000 жылды Филадельфияда "Балалар жылы" деп жариялады. Ол мектептен кейінгі бағдарламаларға қаржыны арттыруға тырысты және Филадельфия балалар комиссиясын құрды, ол үкіметтік, қоғамдық, бизнес және діни лидерлерден тұратын, Филадельфия балаларының өміріне оң әсер ететін саясат пен бағдарламалар бойынша Стритке кеңес беруге міндетті топ болды. Ол сондай-ақ мектепке бармайтын балалармен күресуге тырысты. Стрит билікке келген кезде қаланың мемлекеттік мектептері елдегі ең нашар мектептердің қатарында болды, сондықтан оның алғашқы күш-жігері мектептерге қатысты қиын шешімдерді қабылдауға бағытталды. 2001 жылдың қарашасында Стрит пен республикашылдар бақылауындағы Бас Ассамблея арасындағы келісім Филадельфия мемлекеттік мектептерін жекешелендіруге мүмкіндік берді. Эдисон мектептері қаладағы ең нашар нәтижелерді көрсеткен мектептердің күнделікті жұмысын өз мойнына алды, ал қалғандары негізінен аймақтық университеттер сияқты басқа мекемелерге берілді. 2001 жылдың тамызында пайдалы Филадельфиялық тұрақ басқармасы Филадельфия мектептерінің қаржылық дағдарысын шешу мақсатындағы келісім бойынша Пенсильвания үкіметіне берілді. Көптеген адамдар Тұрақ басқармасының кірістері Демократтардан Республикашылдарға ауысқан Тұрақ басқармасының кеңесіндегі жоғары лауазымдармен салыстырғанда саяси тұрғыдан маңызды емес деп санайды. Скейтбордшылардың наразылығын тудырып, ол 2001 және 2002 жылдары Вачовия орталығында өткен Х-Games-тен кейін халықаралық деңгейде танымал Махаббат паркіне скейтбордпен кіруге тыйым салды. 2004 жылы ол DC Shoes компаниясынан паркті күтіп ұстау және жаңарту үшін 1 миллион долларлық ұсыныстан бас тартты, осылайша скейтбордпен сырғанауға рұқсат берді. Оның орнына қала 800 мың доллар жұмсады, паркте скейтбордшыларға кедергі келтіретін кедергілер қойды. 1999 жылы "Men's Fitness" журналы қаланы елдегі ең семіз қала деп атағаннан кейін Стрит Денсаулық және фитнес кеңсесін құрды. Журналда спорттық нысандардың жетіспеушілігі және фастфуд мекемелерінің көптігі айтылды. Стрит 2006 жылдың 12 қыркүйегінде темекі шегуге тыйым салатын заңға қол қойды. Стрит қалалық Wi-Fi желісін салуды да қолдады. Желіні қала мен коммерциялық интернет-провайдерлермен серіктестікте коммерциялық емес Wireless Philadelphia ұйымы басқарады. Жобаға қарсылар үкіметтің араласуы инновацияларды тоқтатады деп санайды. Жобаны қолдаушылар бұл жоспар кедей филадельфиялықтарға ақпаратқа қол жеткізуге көмектеседі және қаланы жас және білімді адамдар үшін тартымды етеді деп үміттенеді. 2002 жылы NAACP конвенциясында сөйлеген сөзінде Стрит "қаланы бауырлар басқарады. Иә, солай. Осы қаланы бауырларымыз басқарады. Басқарып жатыр! Ешкімге алданып қалмаңыз, біз бауырластық махаббат қаласын басқарамыз. Біз басшылықты қолданамыз! Біз басшылықты қолданамыз!" деп мәлімдеді. Бұл мәлімдеме кейбір сынға және нәсілдік бөлініс айыптауларына әкелді. Стриттің өкілеттігі кезінде Филадельфиядағы құлқындар саны жеті жылдық ең жоғары деңгейге жетті, бірақ жалпы тенденция 1970 жылдардағы Фрэнк Риццо кезімен салыстырғанда айтарлықтай төмен болды. 2005 жылы 380 құлқындар тіркелді, 2004 жылғы 330 құлқындардан көп. Құрбан болғандардың 45 пайызы 25 жасқа дейін болды. 2006 жылы қалада 406 құлқындар тіркелді, оның ішінде Филадельфия полиция қызметкері де бар. Бұл құлқындар тенденциясы 2007 жылға дейін жалғасты, сәуірдің соңына дейін 127 құлқындар тіркелді, бұл Нью-Йорк, Лос-Анджелес және Чикаго сияқты ірі қалалардың көрсеткіштерінен әлдеқайда жоғары. Бір комментатор Стритті қаланың құлқындар деңгейін төмендету бойынша күш-жігерінде "ерекше үнсіз" деп сипаттады. 2006 жылдың 27 шілдесінде Стрит қауіпті жастардың (10-15 жас аралығы) зорлық-зомбылық құрбаны болмауын қамтамасыз ету мақсатымен Жасөсперімдер зорлық-зомбылығын азайту серіктестігін (ЖЗАЖС) іске қосты. Ол сондай-ақ Жастар зорлық-зомбылығын азайту серіктестігін (ЖЗАЖС) Батыс Филадельфиядағы 19-шы полиция бөліміне кеңейтті. 2007 жылдың 12 қыркүйегінде Филадельфия полиция комиссары Сильвестр Джонсон, Стриттің қолдауымен, "10 мың қара ер адамды" көшелердегі қылмысты азайту үшін патрульдеуге шақырды. Хэллоуин күні, 2007 жылғы құлқындар саны 335-тен асып кеткен кезде, Филадельфия полиция қызметкері екінші рет атылып құлап, қайтыс болды (ол төрт күн ішінде атылған үшінші офицер болды).
Қалалық әкімдіктегі сыбайлас жемқорлық
Сэм Кацке қарсы сайлау науқаны кезінде ФБР қалалық сыбайлас жемқорлыққа қатысты кең ауқымды тергеу аясында қала әкімшілігінің кеңсесіне тыңдау құрылғыларын орнатқанын мойындады. ФБР тергеуі Стриттің досы және қайырымдылық қор жинаушы Рон Уайт басқарған сыбайлас жемқорлық схемасын ашты, ол сотқа дейін қайтыс болды. 2005 жылғы мамыр айында сыбайлас жемқорлыққа байланысты 27 қылмыстық іс бойынша кінәлі деп танылған Стриттің әкімшілігінің мүшесі, бұрынғы қалалық қазынашы Кори Кемп 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Нәтижесінде, кем дегенде 15 адам Стритке байланысты қылмыстар жасағаны үшін сотталды. Стриттің әкімшілігінің мүшелеріне тағы бір қылмыстық іс Кемптің сотталуынан кейін қозғалды және ол әкімшілік көмекшісі Джон Д. Кристалстың ақталуымен аяқталды. 2005 жылдың қыркүйегінде Филадельфиядағы көрнекті мұсылман дін қызметкері Шамсуддин Али рэкетшілік және басқа да қылмыстар бойынша жеті жылдан астам мерзімге сотталды. Прокурорлар бұл дін қызметкерінің, бір кезде әкім Джон Ф. Стриттің өту тобының мүшесі болғанын, саяси байланыстарын күмәнді несиелер, сыйлықтар мен қалалық келісімшарттар алу үшін пайдаланғанын мәлімдеді. Әли 87 айға бас бостандығынан айырылды. Оның үкімі 2007 жылдың 18 шілдесінде АҚШ-тың үшінші апелляциялық округтік сотымен (493 F.3d 387) бекітілді. 2005 жылдың желтоқсанында қалаға тиесілі маңызды жылжымайтын мүлікті дамытуға тырысқан комитетке жетекшілік еткен, әкім Стриттің жақын кеңесшісі және адвокаты Леонард Росс алаяқтық пен құлшындық жасады деген айып тағылды, ол кейіннен өз кінәсін мойындады. 2000 жылы әкім Стрит қызметке келгеннен кейін Милтон Стрит қалалық келісімшарттар алуға көмектесе алады деп ойлаған компанияларға кеңесші ретінде жұмысқа орналаса бастады. Бір компания Милтон Стритке ай сайын 30 000 доллар көлемінде консультациялық төлем жасады. Милтон Стрит салық бойынша қылмыстық істе кінәлі деп танылды. Қала 75-тен астам қоғамдық және белсенді ұйымдарға, оның ішінде 14 жастар ұйымына және мүшелікке шектеулер қойған бірнеше діни топтарға жалға берілетін орынға субсидия берсе де, қала әкімі Бойскауттар қаланың дискриминацияға қарсы заңын бұзды деген пікір білдірді. "Бостандық бесігі" кеңесіне қаланың заңсыз әрекеттерінен туындаған заңдық шығындар үшін 877 000 доллар төленді.
Мэрлік мансабынан кейінгі мансап
Джон Стриттің мэрлік өкілеттігі 2008 жылдың 7 қаңтарында аяқталды. Офистен кеткеннен кейін Стрит Темпл университетінің саяси ғылымдар кафедрасында қосымша оқытушы лауазымына қабылданды. Сол көктемде ол қалалық саясат тақырыбы бойынша екі топқа сабақ берді. Қоғамдық өмірден академиялық салаға өтуі туралы сұраққа жауап берген бұрынғы мэр: "Білесіз бе, менің ойымша, маған бұл жерде қатты ұнайды!" деді. Стрит Филадельфия тұрғын үй басқармасы (PHA) кеңесінің төрағасы болған кезде, нашар бақылау және басқарудың нашарлығы үшін сынға ілікті. Кеңес заңдық шығындарда тәртіпсіздіктер жасады, агенттіктен босатылғанға дейін президент Карл Р. Гринге тиісті бақылау жасаудан бас тартты және басқа да этикалық бұзушылықтарға жол берді. Осы мәселелерді шешу үшін 2011 жылы PHA басқару құқығы Филадельфия қаласынан алып қойылып, Тұрғын үй және қала құрылысы департаментіне берілді, ал 2013 жылы жаңа кеңес басшылығымен қалаға қайтарылды. Ол бастапқы сайлауға қатыспады, оның орнына оның інісі Милтон Стрит кандидат болып, мэр Наттерге жеңілді.