Уильям Кристал: Американдық комедияшы, актер және режиссер

Кіріспе

Уильям Эдвард Кристал (14 наурыз 1948 жылы туған) – американдық комедиант, актер және режиссер. Кристал стендап-комедиямен, сондай-ақ кино және сахнадағы рөлдерімен танымал. Ол көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде алты Primetime Emmy жүлдесі және бір Tony жүлдесі, сондай-ақ үш Grammy жүлдесіне және үш Golden Globe жүлдесіне ұсынылған. 1991 жылы ол Голливудтың Даңқ аллеясында жұлдызға ие болды, 2007 жылы – американдық юмор үшін Марк Твен жүлдесіне, 2022 жылы – сыншылар таңдауының өмірлік жетістіктері жүлдесіне және 2023 жылы – Кеннеди орталығының құрметті марапатына ие болды. Ол 1977 жылдан 1981 жылға дейін ABC телеарнасының «Soap» ситкомында Джоди Даллас рөлімен, ал 1984 жылдан 1985 жылға дейін «Saturday Night Live» шоуының актерлік құрамында және жиі шақырылатын жүргізушісі ретінде танылды. Кейін Кристал «Қорқынышты қашқында» (1986), «Маманы пойызға лақтыр» (1987), «Мен туралы естеліктер» (1988), «Гарри Саллимен кездескенде» (1989), «Сенбі күні түнінде мырза» (1992), «Парижді ұмыт» (1995), «Әкелер күні» (1997) және «Американың сүйкімділері» (2001) фильмдеріндегі рөлдерімен көзге түсті. Ол Pixar анимациялық фильмі «Корпорация монстрлар» франшизасында Майк Вазовскийге дауыс берді. Ол 1990 жылдан бастап және 2012 жылы тоғыз рет «Оскар» сыйлығының марапаттау кешін өткізді. 2004 жылы ол Бродвейде «700 жексенбі» атты жеке шоуымен дебют жасады, ол үшін «Ең үздік арнайы театрлық шара» номинациясында Tony жүлдесін жеңіп алды. Ол 2014 жылы HBO түсірген шоуға қайта оралды және «Ең үздік сұрыптамалық арнайы бағдарлама» номинациясында Primetime Emmy жүлдесіне ие болды. 2022 жылы ол өзінің фильмі негізінде «Mr. Saturday Night» атты Бродвей мюзиклін жазып, оның басты рөлін ойнады, ол үшін «Музыкалық фильмдегі үздік актер» және «Музыкалық фильмнің үздік кітабы» номинацияларында екі рет Tony жүлдесіне ұсынылды. Ол бес кітаптың авторы, оның ішінде 2013 жылы жарық көрген «Still Foolin' Em» атты естелік кітабы бар.

Ерте өмір және білім

Уильям Эдвард Кристал Манхэттеннің жоғарғы шығыс жағындағы дәрігерлер ауруханасында дүниеге келді. Кішкентай кезінде ол отбасымен бірге Лонг-Айлендтегі Лонг-Бич қаласындағы 549 East Park Avenue мекенжайына көшіп барды. Кристалдың әкесі сонымен қатар джаз промоутері, продюсер және Кристалдың әкесі, музыкант және ән жазушы Милт Габлер құрған Commodore Records джаз лейблінің бас директоры болды. Ол Лонг-Бич, Нью-Йорк қаласындағы Емануэль ғибадатханасында өсті және сол жерде бар-мицва болды. Үш ағайынды әкесі әкелген Боб Ньюхарт, Рич Литтл және Сид Сезардың пластинкаларынан комедиялық көріністерді қайталап, ойын-сауық көрсетуші еді. Кристал Ханттингтон, Батыс Вирджиниядағы Маршалл университетіне бейсбол бойынша стипендия алып оқуға түсті. Ол Маршаллға екінші курсқа қайтып оралмады, оның орнына болашақ әйеліне жақын болу үшін Нью-Йорк қаласында қалуды шешті. Ол HB студиясында актерлық өнерді оқыды. Ол оныңмен бірге Нассау қауымдастық колледжіне түсіп, кейін Нью-Йорк университетіне ауысты, онда ол кино және теледидар режиссурасы мамандығын меңгерді. 1970 жылы Нью-Йорк университетінің сол кездегі Көркемөнер мектебінен BFA дәрежесін алды. Оның оқытушыларының бірі Мартин Скорсезе болды, ал Оливер Стоун мен Кристофер Гест оның сыныптастары еді.

1976-1985: Stand-up, Soap және SNL

Кристал Нью-Йорк қаласына оралды. Төрт жыл бойы ол екі досымен бірге комедиялық трионың құрамында болды. Олар колледждерде және кофейняларда өнер көрсетіп, Кристал Лонг-Айлендте мұғалімдік жұмысын ауыстырып істеді. Кейін ол жеке орындаушы болып, The Improv және Catch a Rising Star клубтарында тұрақты түрде өнер көрсетті. 1976 жылы Кристал Джонни Карсонның "The Tonight Show" бағдарламасында және "All in the Family" сериалында пайда болды. Ол 1976 жылдың 19 ақпанында Мұхаммед Алидің Дин Мартинмен өткен салтанатты кешінде болды, онда ол Али мен спорт комментаторы Говард Коселлді міміктей білді. 1975 жылдың 11 қазанында NBC Saturday Night бағдарламасының бірінші эпизодында (кейіннен 1977 жылдың 26 наурызында Saturday Night Live деп аталды) өнер көрсетуге жоспарланған, бірақ оның көрінісі кесілді. Алайда ол осы бірінші маусымның 17-ші эпизодында өнер көрсетіп, "Сендер соны ұнатасыңдар ма? Мен сендердің солай болатыныңды білгенмін" деген сөздермен аяқтады. Рон Нессен оны "Билл Кристал" деп таныстырды. 1978 жылдың 20 қазанында көрсетілген "The Love Boat" сериалының 2-ші маусымының 5-ші эпизодында қонақ ретінде пайда болды. Кристал сондай-ақ "The Hollywood Squares", "All Star Secrets" және "The $20,000 Pyramid" сияқты ойын-шоуларда да өнер көрсетті. Бүгінгі күнге дейін ол "Pyramid" франшизасы бойынша бәсекелес серігін жеңімпаз аймағына ең жылдам – 26 секундта жеткізген рекордты сақтап тұр. Кристалдың ең алғашқы танымал рөлі – "Soap" сериалындағы Джоди Даллас рөлі болды, ол американдық телесериалдардағы бірінші ашық гей персонаждардың бірі еді. Ол 1977-1981 жылдар аралығында сериалдың барлық уақытында осы рөлді сомдады. 1982 жылы Билли Кристал NBC телеарнасында "The Billy Crystal Comedy Hour" атты жеке комедиялық шоуын жүргізді. Бесінші эпизодты түсіруге келгенде, оның алғашқы екі эпизоды ғана көрсетілгеннен кейін шоу тоқтатылғанын білді. "Saturday Night Live" бағдарламасын 1984 жылдың 17 наурызында және 5 мамырында шоудың тоғызыншы маусымының финалында екі рет жүргізгеннен кейін, ол 1984-85 маусымда тұрақты актерлік құрамына қосылды. Кристал Роб Райнердің "This Is Spinal Tap" (1984) атты "рок-документальді" фильмінде Морти Мим рөлінде қысқа ғана пайда болды, ол Spinal Tap тобының бір кешінде мим ретінде киінген официант еді. Ол сол кездегі беймәлім, сөйлемейтін Дана Карвимен сахнаны бөлісті, ол "Мим – ақша" деген сөзді атақты етіп айтты.

Crystal returned to New York City. For four years, he was part of a comedy trio with two friends. They played colleges and coffee houses and Crystal worked as a substitute teacher on Long Island. He later became a solo act and performed regularly at The Improv and Catch a Rising Star. In 1976, Crystal appeared on The Tonight Show Starring Johnny Carson and on an episode of All in the Family. He was on the dais for the Dean Martin celebrity roast of Muhammad Ali on February 19, 1976, where he did impressions of both Ali and sportscaster Howard Cosell. He was scheduled to appear on the first episode of NBC Saturday Night on October 11, 1975 (The show was later renamed Saturday Night Live on March 26, 1977), but his sketch was cut. He did perform on episode 17 of that first season, doing a monologue of an old jazz man capped by the line "Can you dig it? I knew that you could." Host Ron Nessen introduced him as "Bill Crystal". He made a guest appearance on "The Love Boat" Season 2 Episode 5, which aired on October 20, 1978. Crystal also made game show appearances such as The Hollywood Squares, All Star Secrets and The $20,000 Pyramid. To this day, he holds the Pyramid franchise's record for getting his contestant partner to the top of the pyramid in the winner's circle in the fastest time: 26 seconds. Crystal's earliest prominent role was as Jodie Dallas on Soap, one of the first unambiguously gay characters in the cast of an American television series. He continued in the role during the series's entire 1977–1981 run. In 1982, Billy Crystal hosted his own variety show, The Billy Crystal Comedy Hour on NBC. When Crystal arrived to shoot the fifth episode, he learned it had been canceled after only the first two aired. After hosting Saturday Night Live twice, on March 17, 1984, and the show's ninth season finale on May 5, he joined the regular cast for the 1984–85 season. Crystal appeared briefly in the Rob Reiner "rockumentary" This Is Spinal Tap (1984) as Morty The Mime, a waiter dressed as a mime at one of Spinal Tap's parties. He shared the scene with a then unknown, non speaking Dana Carvey, stating famously that "Mime is money."

1986-1999: Оскар сыйлығының жүргізушісі және басты кейіпкері

Кристалдың стенд-ап және SNL мансабының табысына байланысты 1985 жылы ол «Mahvelous!» атты стенд-ап материалдарынан құралған альбом шығарды. Кристал мен Пол Шаффер жазған «You Look Marvelous» әніне MTV арнасында көрсетілген музыкалық видео түсірілді. Ән мен видеода Кристал SNL кейіпкері – ток-шоу жүргізушісі Фернандо Ламас рөлінде бейнеленген. Видеода Ламас бикини киген модельдермен қоршалған, Vini Bergeman жасаған әлемдегі ең ұзын лимузинде саяхат жасап жатыр. Сингл АҚШ-та Billboard Hot 100 тізімінде 58-орынды, ал Канадада 17-орынды иеленді. Альбом 1986 жылғы «Грэмми» сыйлығының «Ең үздік комедиялық жазу» номинациясына ие болды. Кейін ол Грегори Хайнспен бірге «Қорқынышпен қашу» (1986) комедиясында ойнады. «Chicago Sun Times» газетінің кино сыншысы Роджер Эберт олардың экрандағы үйлесімділігін жоғары бағалап, «Бірақ Кристалл мен Хайнсқа сюжет қажет емес, өйткені олардың диалогтары өте жақсы және экрандағы қарым-қатынастары керемет» деді. Осы кезеңде Кристал 1990, 1991, 1992, 1993, 1997, 1998, 2000, 2004 және 2012 жылдары «Оскар» салтанатты кешін 9 рет жүргізді. Оның жүргізуі сыншылар тарапынан мақталып, 63-ші «Оскар» салтанатын жүргізу және сценарий жазу үшін екі «Primetime Emmy» сыйлығын жеңіп алды, ал 64-ші «Оскар» салтанатының сценарийі үшін тағы бір «Emmy» сыйлығына ие болды. «San Francisco Chronicle» газетінің тілшісі Джон Карман 70-ші «Оскар» салтанатындағы Кристаллдың өнерін жоғары бағалап, «Бұл екі онжылдықтағы ең жақсы «Оскар» шоуы болды. Кристалл өзінің ең жақсы күйінде оралды» деп жазды. «Seattle Times» газетінің теледидар редакторы Кей МакФадден Кристалды мақтап, «оның уақыты мен шешімдері мінсіз» деді. Ол режиссер Роб Райнермен «Принцесса келіншегі» (1987) фильмінде «Мұғжиза Макс» рөлінде комедиялық эпизодтық рөлде ойнады. Райнер Кристалға «Мел Брукс рөлін ойнағың келе ме?» деп сұрап, рөлге келісім берді. Райнер сондай-ақ Кристалға импровизация жасауға рұқсат берді, ал оның соңғы сөзі «Қалаға шабуыл жасаудың қызығын көріңіз!» бүгінгі күнге дейін жиі цитаталанады. Киносыншы Роджер Эберт Кристалды фильмнің ең күлкілі бөлімдерінің бірі ретінде сипаттап, «Билли Кристал мен Кэрол Кейн, екеуі де макияж астында танылмайтын, ежелгі сиқыршы және қарт әйел рөлінде ойнайды» деді. Райнер үшінші рет Кристалды «Харри Саллимен кездескенде» (1989) романтикалық комедиясында режиссерлік етті. Кристал Мег Райан, Бруно Кирби және Кэрри Фишермен бірге Нора Эфрон жазған сценарий бойынша ойнады. «The Hollywood Reporter» газеті фильмді және Кристалдың өнерін жоғары бағалап, «Кристалдың жарқын, терең көлеңкелі өнері оған жаңа жанкүйерлердің легиондарын сыйлайды; шын мәнінде, оның комедиялық шеберлігі мұнда ең терең адамдық деңгейге жетеді» деді. Ол «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үздік актер – музыкалық немесе комедиялық фильм» номинациясына ұсынылды, бірақ «Driving Miss Daisy» (1989) фильміндегі рөлі үшін Морган Фримен жеңіске жетті. Фильм содан бері жанрдың классикалық туындысына айналды және Кристалдың ең танымал фильмі болып саналады. 2019 жылы BBC фильмді барлық уақыттағы ең үздік романтикалық комедия деп атады. 1991 жылы Кристал Майкл МакКин мен Эллиотт Гулдтың қатысуымен HBO арнасы үшін алты бөлімдік «Sessions» комедиялық мини-сериалын жасады және өндірді. «Los Angeles Times» газеті жобаны «әдемі жазылған, тамаша қойылған және актерлік құрамы өте жақсы» деп мақтады. Содан кейін Кристал «City Slickers» (1991) сыйлықты комедиясында ойнады, ол коммерциялық және сын тұрғысынан өте табысты болды және Кристал екінші «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. Фильмге одан да сәл сәттілік алған жалғасы түсірілді. Оның компаниясы «Face Productions» деп аталады. «Entertainment Weekly» Кристалдың өнерін мақтап, «Бұл дарынды Билли Кристалға әділдік жасайтын алғашқы фильм. Оны Робин Уильямсқа қарағанда осы драмалық комедиялық рөлде көру әлдеқайда қызықты, өйткені оның ыңғайлы, қалалық шұжық тұлғасы әзіл-сықақты негіздеуге көмектеседі» деді. Осы фильмдердің үлкен табысынан кейін Кристал «Мистер Сенбі түнінде» (1992) және «Парижді ұмыт» (1995) фильмдерін жазды, режиссерлік етті және оларда ойнады. Біріншісінде Кристал мансабын еске алатын өзімшіл комедиан рөлінде қартайған макияжбен түсті. 1992 жылы ол Доктор Сьюсс классикасы «Хортон жұмыртқаны шығарады» фильмін озбылады. Кристал бастапқыда «Ойыншықтар тарихы» (1995) фильмінде Базз Лайтэйрдің дауысын беруді сұраған, бірақ ол одан бас тартты, бұл шешіміне кейіннен сериалдың танымалдылығына байланысты өкінді.

Due to the success of Crystal's standup and SNL career, in 1985, he released an album of his stand up material titled Mahvelous!. The title track You Look Marvelous, written by Crystal and Paul Shaffer, had an accompanying music video that debuted on MTV. Both the song and video features Crystal in character as his SNL persona of talk show host Fernando Lamas. The video features Lamas cruising around in what was at the time the world's longest stretch limousine, built by custom coach designer and builder Vini Bergeman, surrounded by models in bikinis. The single peaked at No. 58 on the Billboard Hot 100 in the US and No. 17 in Canada. The album was nominated for a Grammy Award for Best Comedy Recording at the 1986 Grammy Awards. He later starred in the action comedy Running Scared (1986) opposite Gregory Hines. Film critic of the Chicago Sun Times Roger Ebert praised the two for their on screen chemistry writing, "But Crystal and Hines don't need a plot because they have so much good dialogue and such a great screen relationship." During this time Crystal hosted the Academy Awards broadcast a total of 9 times, from 1990, 1991, 1992, 1993, 1997, 1998, 2000, 2004 and 2012. His hosting was critically praised, resulting in two Primetime Emmy Award wins for hosting and writing the 63rd Academy Awards and an Emmy win for writing the 64th Academy Awards. San Francisco Chronicle columnist John Carman raved about Crystal's performance for the 70th Academy Awards writing, "It was the best Oscar show in two decades Crystal was back in razor form." The Seattle Times television editor Kay McFadden praised Crystal commenting that "he possesses nearly impeccable timing and judgment." He reunited with director Rob Reiner in The Princess Bride (1987), in a comedic supporting role as "Miracle Max". Reiner got Crystal to accept the part by saying, "How would you like to play Mel Brooks?" Reiner also allowed Crystal to ad lib, and his parting shot, "Have fun storming the castle!" is a frequently quoted line. Critic Roger Ebert described Crystal as a highlight of the film writing "the funniest sequences in the film stars Billy Crystal and Carol Kane, both unrecogizable behind makeup, as an ancient wizard and crone who specialize in bringing the dead back to life". Reiner directed Crystal for a third time in the romantic comedy When Harry Met Sally (1989). Crystal starred alongside Meg Ryan, Bruno Kirby and Carrie Fisher in a script written by Nora Ephron. The Hollywood Reporter praised the film and Crystal's performance writing, "Crystal's lustrous, deeply shaded performance is certain to win him legions of new fans; indeed, his prowess as a comic reaches its deepest human dimension here." He was nominated for the Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy losing to Morgan Freeman in Driving Miss Daisy (1989). The film has since become an iconic classic for the genre and is Crystal's most celebrated film. In 2019 the BBC named the film the greatest romantic comedy of all time. In 1991, Crystal created and produced the HBO six part comedy miniseries Sessions starring Michael McKean and Elliott Gould. The Los Angeles Times praised the project describing it as "swankily written, elegantly staged and perfectly cast". Crystal then starred in the award winning buddy comedy City Slickers (1991), which proved very successful both commercially and critically and for which Crystal was nominated for his second Golden Globe. The film was followed by a sequel, which was less successful. The name of his company is Face Productions. Entertainment Weekly praised Crystal's performance writing, "It's also the first movie ever to do the talented Billy Crystal justice he's far more pleasureful to watch in this sort of dramatic comedy role than, say, Robin Williams, because his comfy, urban shlemiel personality helps ground the jokes". Following the significant success of these films, Crystal wrote, directed, and starred in Mr. Saturday Night (1992) and Forget Paris (1995). In the former, Crystal played a serious role in aging makeup, as an egotistical comedian who reflects back on his career. In 1992, he narrated Dr. Seuss Video Classics: Horton Hatches the Egg. Crystal was originally asked to voice Buzz Lightyear in Toy Story (1995) but turned it down, a decision he later regretted due to the popularity of the series.

2000-2014: Кейінгі кинодағы жұмысы және Бродвейдегі дебюті

Ол Роджер Марис пен Микки Мантлдың 1961 жылы Бэйб Руттың бір маусымдағы хоум-ран рекордын бұзуға жарысы негізінде 61* (2001) телефильмін түсірді. Бұл Кристалға мини-сериал, фильм немесе арнайы фильмдегі үздік режиссура үшін Primetime Emmy Award номинациясын әкелді. Соңғы жұмыстарының ішінде «Американың сүйіктілері» (2001), «Анализді қайталау» (2002) және «Ата-аналық кеңес» (2012) фильмдеріндегі рөлдер бар. Кейін Кристал Майк Вазовскиге дауыс берді, бұл Pixar-дың «Корпорация монстрлар» (2001), «Көліктер» (2006) блокбастерлерінде, сондай-ақ соңғы титрлердегі эпилогта және «Корпорация монстрлар университеті» (2013) преквелінде қайталанды. Кристал Хаяо Миядзакидің «Жылжымалы қамал» (2004) ағылшын тіліндегі нұсқасында Кальциферге дауыс берді. Кристал 2005 жылы «700 жексенбі» есімді екі бөлімді, бір актерлік ойыны үшін «үздік арнайы театрлық шара» номинациясы бойынша Tony Award жүлдесін жеңіп алды, ол Лонг-Айлендте өткен балалық шағы мен ата-анасы туралы ойлап тапқан және жазған туындысы еді. Оның тоғыз рет жүргізуі Боб Хоуптың 19 рет жүргізуінен кейін екінші орында тұрады. 2011 жылы 83-ші «Оскар» марапаттау салтанатында ол цифрлық түрде қосылған Боб Хоуптың таныстырушысы ретінде пайда болды және осыдан бұрын оған тұрған орайда қолдау көрсетілді. Фильм сыншысы Роджер Эберт Кристалдың көрсетілім басталғаннан екі сағаттан кейін сахнаға шыққанда, ол эфирдегі алғашқы күлкіні сыйлады деді. Кристалдың жүргізушілік жұмыстары әдетте сол жылғы үміткерлердің сахналарына оның комедиялық түрде енуін көрсететін кіріспе видео сегментін және оның ашылу монологынан кейін орындалатын әнді қамтиды. 2013 жылы Кристал өзінің өмірбаяндық естеліктерін – «Still Foolin' Em» кітабын жариялады. Аудиокнига нұсқасы 2014 жылғы «Грэмми» сыйлығында «үздік сөздік альбом» номинациясын алды. Телевизиялық арнайы бағдарлама үш Primetime Emmy Award номинациясын алды, оның ішінде «үздік эстрадалық арнайы бағдарлама» және «эстрадалық арнайы бағдарлама үшін үздік жазу» номинациялары бар. 2014 жылы Кристал 66-шы Primetime Emmy Awards-та өзінің жақын досы Робин Уильямсқа құрмет көрсетті. Ол құрмет көрсету барысында олардың достығы туралы айтты: «Ол сахнадағы генийімен қатар, сіздің қиялыңызға келмейтін ең жақсы дос еді. Қолдау көрсетуші. Қорғаушы. Сүйіспеншілікпен қарайтын. Оның өткені туралы айту қиын, өйткені ол барлық өмірімізде болды. Шамамен 40 жыл бойы ол комедиялық галактикадағы ең жарқын жұлдыз болды. Оның әдемі жарығы бізге мәңгілік сәулесін төгеді. Жарық соншалықты жарқыраған, жүрегіңізді жылытады. Көздеріңізді жарқыратады. Сонда сіздер: «Робин Уильямс. Қандай тұжырымдама!» деп ойларсыз. Кристал Уильямсқа көпшілік алдында және оның қайтысынан кейін көп ұзамай құрмет көрсетудің «мен үшін ең қиын нәрселердің бірі болғанын» және «мен оны жеңіп шыға алмаймын деп қатты уайымдадым» деді. Содан кейін Кристал «The View» бағдарламасында пайда болды, онда ол Вупи Голдбергпен бірге Уильямс туралы әңгімелермен бөлісті, олардың достығын және «Comic Relief» жобасындағы бірлескен жұмыстарын еске алды.

He directed the made for television movie 61* (2001) based on Roger Maris's and Mickey Mantle's race to break Babe Ruth's single season home run record in 1961. This earned Crystal an Primetime Emmy Award nomination for Outstanding Directing for a Miniseries, Movie or a Special. More recent performances include roles in America's Sweethearts (2001), the sequel Analyze That (2002), and Parental Guidance (2012). Crystal later went on to provide the voice of Mike Wazowski in the blockbuster Pixar film Monsters, Inc. (2001), Cars (2006), during the epilogue in the end credits, and to reprise his voice role in the prequel, Monsters University (2013). Crystal also provided the voice of Calcifer in the English version of Hayao Miyazaki's Howl's Moving Castle (2004). Crystal won the 2005 Tony Award for Best Special Theatrical Event for 700 Sundays, a two act, one man play, which he conceived and wrote about his parents and his childhood growing up on Long Island. His nine times is second only to Bob Hope's 19 in most ceremonies hosted. At the 83rd Academy Awards ceremony in 2011, he appeared as a presenter for a digitally inserted Bob Hope and before doing so was given a standing ovation. Film critic Roger Ebert said when Crystal came onstage about two hours into the show, he got the first laughs of the broadcast. Crystal's hosting gigs have regularly included an introductory video segment in which he comedically inserts himself into scenes of that year's nominees in addition to a song following his opening monologue. In 2013, Crystal released his autobiographical memoir Still Foolin' Em. The audiobook version was nominated for a Grammy Award for Best Spoken Word Album at the 2014 Grammy Awards. The televised special received three Primetime Emmy Award nominations including Outstanding Variety Special, and Outstanding Writing for a Variety Special. In 2014, Crystal paid tribute to his close friend Robin Williams at the 66th Primetime Emmy Awards. In his tribute he talked about their friendship, saying, "As genius as he was on stage, he was the greatest friend you could ever imagine. Supportive. Protective. Loving. It's very hard to talk about him in the past because he was so present in all of our lives. For almost 40 years, he was the brightest star in the comedy galaxy [His] beautiful light will continue to shine on us forever. And the glow will be so bright, it'll warm your heart. It'll make your eyes glisten. And you'll think to yourselves: Robin Williams. What a concept." Crystal stated that paying tribute to Williams so publicly and so soon after Williams had died was one of "the hardest things I've had to do" and that "I was really worried that I wasn't going to get through it." Crystal soon after appeared on The View where he and Whoopi Goldberg shared stories about Williams, reminiscing about their friendship, and their collaborations together on Comic Relief.

2015 қазіргі уақыт: Бродвейге оралу

2015 жылы Кристал Джош Гадпен бірге FX комедиялық сериалында – «Комедиандар» сериалында ойнады, ол бір ғана маусым көрсетілгеннен кейін жабылды. Сериалға сыншылар арасында әртүрлі пікірлер болды, көптеген сыншылар серияның дамуымен бірге актерлердің арасындағы химияның арта түскенін атап өтті. Сериал «Ларри Сандерс шоуы» және «30 Rock» сияқты сахна артындағы өмірді көрсететін шоулармен салыстырылды. The A.V. Club жазған Кейт Кулзик: «Кристал мен Гадтың жұптасуы жақсы нәтиже берді, олардың ұрпақтары арасындағы айырмашылық шоудың алғашқы сәттерінің көптегенін қамтамасыз етті. Билли мен Джош рөлдеріндегі актерлердің арасындағы достық қарым-қатынас оларға бір-бірін жақсырақ тануға мүмкіндік берді». 2016 жылы Кристал Мұхаммед Әлидің қоштасу рәсімінде сөз сөйледі. Әлиді еске ала отырып, Кристал оның боксшы және гуманитар ретіндегі беделіне деген құрметін білдірді. Сондай-ақ, ол Кристал оның пародиясын жасағаннан кейін олардың күтпеген достығы туралы әңгімелерін бөлісті. Кристал Әлидің мұрасы туралы былай деді: «Мың жылда бір рет ғана Моцартты естиміз, Пикассоны көреміз немесе Шекспирді оқимыз. Әли де сондай еді. Бірақ жүрегінде ол Луисвиллдегі қарапайым бала еді, ол құдайлармен бірге жүгіріп, кемтарлармен бірге серуендеп, ақымақтыққа күлімсіреп қарады». 2021 жылдың күзінде Кристал «Мырза сенбі түнінің» музыкалық қойылымында Бэдди Янг-младший рөлін қайта ойнады, ол Баррингтон сахна компаниясында Питтсфилдте қойылды. 2022 жылы Кристал 1992 жылғы «Мырза сенбі түні» фильмін Бродвей мюзикліне бейімдеді, оның аты да сол болды. Кристал мюзиклдегі рөлін қайталап, Дэвид Пэймермен бірге ойнады. Голланд театрында Бродвейдегі алдын ала көрсетілімдер 2022 жылдың 29 наурызында басталды, ал ресми ашылу 27 сәуірде өтті. Кристал «елдегі сахналардағы еңбегі мен салалық тәлімгерлікке берілгендігі үшін» Драма Лигасы сыйлығын алды. Кристал 75-ші «Тони» сыйлығының салтанатында мюзиклінен үзіндіні орындады. Ол сондай-ақ, өзі «идиш скэтті» деп атаған әнді орындады. Ол көпшілік арасына барып, Лин-Мануэль Миранда мен Сэмюэл Л. Джексонды, сондай-ақ тыңдаушылардың қалғанын үйретті. The New York Times газеті Кристалдың өнерін жоғары бағалап, оны телешоудың жарқын сәті деп сипаттады: «Кристал оны көрермендерге алып шығып, балконда көрсеткенде, ол бөлмедегі адамдарды қалай баурап алатынын көрсетті, тіпті ескі әңгімелерді де қызықты ете білді». 2023 жылы Кеннеди орталығы Кристалды құрметпен қарсы алды. Роб Райнер, Мег Райан, Вупи Голдберг, Роберт Де Ниро, Джей Лено және Боб Костас құттықтау сөздерін айтты. Лин-Мануэль Миранда мен Марк Шайман Кристалдың «Оскарлық попурилеріне» «Сөзге керемет», «Бұл сіз болуы керек» («Харри Саллимен кездескендегі» тақырыбы) және «Менің сүйікті нәрселерім» («Музыканың дыбысынан») әндерімен құрмет көрсетті.

In 2015, Crystal co starred alongside Josh Gad on the FX comedy series The Comedians, which ran for just one season before being canceled. His series received mixed reviews with many critics noting the chemistry developed further as the series went on. The series was compared to backstage shows such as The Larry Sanders Show and 30 Rock. Kate Kulzick of The A. V. Club wrote "The odd couple pairing of Crystal and Gad works well, with their generational divide providing many of the show's early highlights The friendly rapport that develops between the fictionalized Billy and Josh allows them to relax a bit and get to know each other better". In 2016, Crystal gave one of the eulogies for Muhammad Ali at his funeral. In his remembrance of Ali, Crystal talked about his admiration for Ali as a boxer, and humanitarian. He also shared stories of their unlikely friendship after Crystal did a series of impersonations of him. Crystal stated of Ali's legacy, "Only once in a thousand years or so, do we get to hear a Mozart, or see a Picasso, or read a Shakespeare. Ali was one of them. And yet, at his heart, he was still a kid from Louisville who ran with the gods and walked with the crippled and smiled at the foolishness of it all." In the fall of 2021, Crystal reprised the role of Buddy Young Jr., in a theatrical musical staging of Mr. Saturday Night at the Barrington Stage Company in Pittsfield, MA. In 2022, Crystal adapted his 1992 movie Mr. Saturday Night into a Broadway musical with the same name. Crystal stars in the musical reprising his role from the film alongside David Paymer. The production began previews on Broadway at the Nederlander Theatre on March 29, 2022, prior to officially opening on April 27. Crystal earned the Drama League Award for Contribution to the Theater Award for "his extraordinary work on stages across the country and commitment to mentorship in the field". Crystal performed a number with the ensemble from his musical at the 75th Tony Awards. He also performed what he described as Yiddish scat singing. He went into the crowd teaching Lin Manuel Miranda and Samuel L. Jackson as well as the rest of the audience. The New York Times praised Crystal on his bit, describing it as a highlight of the telecast writing, "one of the few moments that broke through is when [Crystal] brought it out into the audience, and threw it up to the balcony, he showed how precision delivery and command of a room can make even the oldest, silliest material impossibly compelling." In 2023 Crystal was celebrated by the Kennedy Center Honors. Tributes came from Rob Reiner, Meg Ryan, Whoopi Goldberg, Robert De Niro, Jay Leno, and Bob Costas. Lin Manuel Miranda and Marc Shaiman did a tribute to Crystal's "Oscar Medleys" to the tunes of "Too Marvelous for Words", "It Had to Be You" (the theme from When Harry Met Sally ) and "My Favorite Things" from The Sound of Music.

Актерлік еңбегі мен марапаттары

Кристал көптеген марапаттар алды, соның ішінде Variety немесе музыкалық бағдарламадағы үздік жеке орындау үшін алты Primetime Emmy Awards сыйлығын – 31-ші жылдық Грамми сыйлықтарын (1989), 63-ші Академия сыйлықтарын (1991) және 70-ші Академия сыйлықтарын (1998) жүргізгені үшін, сондай-ақ Variety сериясы үшін үздік жазу үшін «Москваға түн ортасында поезд» (1990) комедиялық арнайы бағдарламасы үшін, 63-ші және 64-ші Академия сыйлықтары (1992) үшін иеленді. Бродвейдегі тұңғыш қойылымы – «700 Sundays» (2005) үшін ол үздік арнайы театрлық оқиға үшін Tony сыйлығы мен Drama Desk сыйлығын жеңіп алды. «Mr. Saturday Night» (2022) үшін ол музыкалық ең үздік актер және музыкалық ең жақсы кітап номинациялары бойынша Tony сыйлығына ұсынылды. Ол үш рет «Грэмми» сыйлығына ие болды: «You Look Marvelous» (1986) үшін «Үздік комедиялық альбом», «Still Foolin' Em» (2014) үшін «Үздік сөйлеу сөздері» және «Mr. Saturday Night» (2023) үшін «Үздік музыкалық театр альбомы» номинациялары бойынша. Сонымен қатар, ол романтикалық комедия «When Harry Met Sally» (1989), батыс комедиясы «City Slickers» (1991) және Кристалдың режиссерлік дебюті «Mr. Saturday Night» (1992) фильмдеріндегі рөлдері үшін «Алтын глобус» сыйлығына «Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі үздік актер» номинациясына үш рет ұсынылды. Ол көптеген құрметтерге де ие болды, соның ішінде 1991 жылы Голливудтың Атақ-даңқ аллеясындағы жұлдыз, ал 2007 жылы американдық юмор үшін Марк Твен сыйлығын алды, онда Робин Уильямс, Вупи Голдберг, Роберт Де Ниро, Мартин Шорт және Роб Райнер Вашингтондағы Джон Ф. Кеннеди сахналық өнер орталығында оған құрмет көрсетті. 2013 жылы ол Disney Legends тізіміне енді, сондай-ақ 2022 жылы сыншылар таңдауы бойынша өмір бойы жетістіктер сыйлығын және 2023 жылы Кеннеди орталығының құрметті сыйлығын алды.

Жеке өмір

1970 жылдың 4 маусымында Кристал өзінің мектеп кезіндегі сүйіктісі Дженис Голдфингерге үйленді. Кристал әрқашан ата-анасына, "бірге болуды қатты жақсы көретіндей көрінген" оларға, өзінің некесі үшін үлгі көрсеткендері үшін алғыс айтады. Олардың екі қызы бар: актриса Дженифер және продюсер Линдси, сондай-ақ олар немере-немерелерінің бақытын көруде. Олар Лос-Анджелес қаласының (Калифорния штаты) Пасифик-Палисадес ауданында тұрады. Кристал 2016 жылы Нью-Йорк университетінен құрметті көркем өнер докторы дәрежесін алды және Янки стадионындағы бітіру салтанатында сөз сөйледі.

Қайырымдылық

1986 жылы Кристал Робин Уильямс пен Вупи Голдбергпен бірге HBO арнасында Comic Relief бағдарламасын жүргізе бастады. Кристал Лос-Анджелестегі Саймон Визенталь орталығының Толеранттылық мұражайында қатысты. Кристалдың жеке тарихы мұражайдың генеалогиялық бөліміндегі "Отбасымызды, өзімізді табу" көрмесінде көрсетілген.

Саяси көзқарастар

Кристал Демократиялық партияны қолдайды және партия атынан жарнамаларда пайда болды. Кристал Дональд Трамптың 2016 жылғы президенттік науқаны барысында оны өткір сынға алды. Ол 2016 жылғы АҚШ президент сайлауында Хиллари Клинтонды қолдаған.

Спорт

2008 жылдың 12 наурызында Кристал «Нью-Йорк Янкиз» командасымен ойнау үшін бір күндік шартқа қол қойды және команданың жоғары лигасының көктемгі жаттығуына шақырылды. Ол 60 жасқа толуының құрметіне 60 нөмірі бар форма киді. 13 наурызда «Питтсбург Пайрэтс» командасына қарсы жаттығу ойынында Кристал бастапқы соққышы ретінде шықты. Ол бірінші базаға жылдам допты жолдап, байланыс орнатуға тырысты, бірақ «Пайрэтс» тартушысы Пол Махолм оны алты тартумен жеңіп, кейін Джонни Деймонмен ауыстырды. Ол 14 наурызда, 60 жасқа толған күні босатылды. Кристалдың бала кезіндегі кумирі – «Янкиз» командасының даңқты ойыншысы Микки Мантл болды, ол Кристал Мантлдың хоум-ран соққан ойынына келгенде оған бағдарлама тарту еткен. Көп жылдар өткен соң, «Дина Шор Шоу» бағдарламасында, теледидардағы алғашқы сұхбаттарының бірінде Кристал Мантлмен жеке кездесіп, сол бағдарламаға оның қолы қойылған бағдарламаны қайта алды. Кристал мен Мантл 1995 жылы Мантл қайтыс болғанға дейін жақын дос болды. Ол Боб Костаспен бірге Мантлтың жерлеу рәсімінде оқылған ақындық сөзді жазды, ал Джордж Штайнбреннер Кристалды «Янки» стадионында Мантлдың ескерткішінің ашылуына шақырды. 2013 жылғы «Still Foolin' 'Em» атты естеліктерінде Кристал рәсімнен кейін, «Янкиз» командасының жанында Джо ДиМаджио оны іштен тепкенін айтты, себебі Кристал оны көпшілікке «тірідегі ең ұлы ойыншы» деп таныстырмаған. Кристал «Янкиз» командасының даңқты ойыншысы және телекомментатор Фил Риццутоның пародилерімен де танымал болды. Риццуто, ойынды әртүрлі қылықтармен түсіндіруімен белгілі болғандықтан, 1996 жылы WPIX арнасы үшін ойынды түсіндіру үшін Анахайм, Калифорнияға бармады. Оның орнына Кристал комментаторлармен бірге студияға қосылып, 31 тамыздағы ойын кезінде бірнеше минутқа Риццуто рөлін сомдады. Өмір бойы «Янкиз» командасының жанкүйері болғанымен, ол «Аризона Даймондбэкс» командасының бір бөлігінің иесі, тіпті 2001 жылы «Даймондбэкс» оның сүйікті «Янкиз» командасын жеңгенде әлемдік серияде жүлделі жүзік алды. «City Slickers» фильмінде Кристал «Нью-Йорк Метс» бейсболкасын киді. 1986 жылғы «Running Scared» фильмінде оның кейіпкері «Чикаго Кабс» командасының жанкүйері, бірнеше сахнада «Кабс» формасын киіп жүреді. 2012 жылғы «Parental Guidance» фильмінде оның кейіпкері «Фресно Гриззлиз» командасының дикторы, бұл кіші лига бейсбол командасы, және ол «Сан-Франциско Джайентс» командасының дикторы болуға ұмтылады. Кристал Кен Бернстің 1994 жылғы «Baseball» деректі фильмінде пайда болды, онда ол өмір бойы бейсболға деген махаббаты туралы жеке оқиғаларын айтты, соның ішінде бала кезінде Кейси Стенгелмен және ересек болғанда Тед Уильямспен кездескенін баяндады. Кристал сонымен қатар «Лос-Анджелес Клипперс» командасының ұзақ жылдардан бергі жанкүйері және маусымдық билет иесі.

On March 12, 2008, Crystal signed a one day minor league contract to play with the New York Yankees, and he was invited to the team's major league spring training. He wore uniform number 60 in honor of his upcoming 60th birthday. On March 13, in a spring training game against the Pittsburgh Pirates, Crystal led off as the designated hitter. He managed to make contact, fouling a fastball up the first base line, but was eventually struck out by Pirates pitcher Paul Maholm on six pitches and was later replaced in the batting order by Johnny Damon. He was released on March 14, his 60th birthday. Crystal's boyhood idol was Yankee Hall of Fame legend Mickey Mantle, who had signed a program for him when Crystal attended a game where Mantle had hit a home run. Years later on The Dinah Shore Show, in one of his first television appearances, Crystal met Mantle in person and had Mantle re sign the same program. Crystal would be good friends with Mantle until Mantle's death in 1995. He and Bob Costas together wrote the eulogy Costas read at Mantle's funeral, and George Steinbrenner then invited Crystal to emcee the unveiling of Mantle's monument at Yankee Stadium. In his 2013 memoir Still Foolin' 'Em, Crystal claimed that after the ceremony, near the Yankees clubhouse, he was punched in the stomach by Joe DiMaggio, who was angry at Crystal for not having introduced him to the crowd as the "Greatest living player". Crystal also was well known for his impressions of Yankees Hall of Famer turned broadcaster Phil Rizzuto. Rizzuto, known for his quirks calling games, did not travel to Anaheim, California in 1996 to call the game for WPIX. Instead, Crystal joined the broadcasters in the booth and pretended to be Rizzuto for a few minutes during the August 31 game. Although a lifelong Yankees fan, he is a part owner of the Arizona Diamondbacks, even earning a World Series ring in 2001 when the Diamondbacks beat his beloved Yankees. In City Slickers, Crystal wore a New York Mets baseball cap. In the 1986 film Running Scared, his character is an avid Chicago Cubs fan, wearing a Cubs' jersey in several scenes. In the 2012 film Parental Guidance, his character is the announcer for the Fresno Grizzlies, a Minor League Baseball team, who aspires to announce for their Major League affiliate, the San Francisco Giants. Crystal appeared in Ken Burns's 1994 documentary Baseball, telling personal stories about his life long love of baseball, including meeting Casey Stengel as a child and Ted Williams as an adult. Crystal is also a longtime Los Angeles Clippers fan and season ticket holder.