Кіріспе

1912–1959 жылдар аралығындағы АҚШ аумағы

Аляска территориясы немесе Аляска аумағы – 1912 жылдың 24 тамызынан бастап, Аляска штаты мәртебесіне ие болған 1959 жылдың 3 қаңтарына дейін АҚШ-тың ұйымдастырылған құрамына енген аумағы болды. Бұл аумақ бұрын Ресей Америкасы (1784–1867); Аляска департаменті (1867–1884); және Аляска округі (1884–1912) деп аталған.

Шығу тегі

1899 жылғы Қылмыстық кодекс қабылдануы, оның ішінде алкогольге салық салу, Алясканың Конгрессте өкілдік етуді күшейтуге ұсыныстар жасауға әкелді, және бұл пікірталас 1912 жылғы 24 тамызда Аляска округі ұйымдастырылып, АҚШ-тың құрамына енген аумаққа айналғанда аяқталды. 1912 жылғы Екінші Органикалық заң округті Аляска территориясы деп атауын өзгертті. 1916 жылға қарай халық саны шамамен 58 000 адамды құрады. Конгресске делегат болған Джеймс Уикершам Алясканың алғашқы штатқа айналу туралы заң жобасын ұсынды, бірақ Аляска тұрғындарының ықыласы болмағандықтан ол қабылданбады. Тіпті 1923 жылы президент Уоррен Г. Хардингтің тарихтағы тұңғыш рет сапары (өліміне бірнеше күн бұрын) штат болуға кеңінен қызығушылық тудырмады. Екінші Органикалық заңның талаптарына сәйкес Аляска төрт бөлікке бөлінді. Халық саны ең көп бөлік, астанасы Джуно қаласы болған, қалған үш бөліктен бөлек штат болу мүмкіндігін қарастырды. Аумақты басқару – басты мәселе болды, себебі 52 федералдық агенттік оны басқарып отырды.

ХХ ғасырдың ортасы

1920 жылы Джонс заңы АҚШ тіркелген кемелерінің АҚШ-та салынғанын, АҚШ азаматтарына тиесілі екенін және АҚШ заңдары бойынша тіркелгенін талап етті. Аляскаға кіретін немесе одан шығатын барлық тауарлар американдық тасымалдаушылармен тасымалданып, одан әрі жөнелтуден бұрын Сиэтлге жеткізілуге тиіс болды, бұл Алясканы Вашингтон штатының коммерциясына тәуелді етеді. АҚШ Жоғарғы Соты Конституцияның бір штат екіншісінің коммерциясына араласуына жол бермейтін ережесі Аляска аумақ болғандықтан қолданылмайды деп шешті. Сиэтлдің кеме жүйті компаниялары жағдайды пайдаланып, бағаларды көтеруге кірісті. Ұлы депрессия Аляска экономикасы үшін маңызды болған балық және мыс бағасының төмендеуіне әкелді. Жалақылар төмендеді және жұмыс күші жартысынан астамға азайды. 1935 жылы президент Франклин Д. Рузвельт Алясканың Матануска-Суситна аңғарына ауыл шаруашылығымен айналысатын американдықтарды, жаңа өмір сүру мүмкіндігі үшін көшіруді жоспарлады. Колонистердің көп бөлігі Мичиган, Висконсин және Миннесота сияқты Солтүстік-Батыс штаттарынан келді, себебі Аляска климатына ұқсас климатта өскен адамдар ғана осындағы өмірге бейімделе алады деп есептелді. Біріккен Конгоны жақсарту қауымдастығы президенттен Аляскада 400 афроамерикандық фермерлерді орналастыруды сұрады, өйткені бұл аумақ толыққанды саяси құқықтар береді деп сендірді. Алайда, нәсілдік дискриминация және тек Солтүстік штаттардан келгендер ғана лайықты колонистер болады деген сенім ұсынысты сәтсіз етті. Алясканы зерттеу және қоныстандыру ұшақтардың дамуы болмаса мүмкін болмас еді, ол елдің ішкі аймақтарына қоныстанушылардың келуін және адамдар мен жабдықтарды жылдам тасымалдауды қамтамасыз етті. Дегенмен, қолайсыз ауа райы және ұшқыштар санының көптігіне байланысты Алясканың әртүрлі жерлерінде 1700-ден астам ұшақ апаттарының орны табылды. Көптеген апаттардың себебі екінші дүниежүзілік соғыс және суық соғыс кезінде елдегі әскери құрылыс болды. Алясканың АҚШ үшін стратегиялық маңызы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде анық көрінді. 1942 жылдың сәуірінде аумақта тұратын 200-ден астам жапон текті адамдар 9066-шы жарлыққа сәйкес күштеп көшіріліп, ішкі лагерьлерге жіберілді, бұл жарлық үкіметке Тынық мұхиты жағалауынан жапон текті кез келген адамды шығарып тастауға және тұтқындауға рұқсат берді. 1942 жылдың маусымынан 1943 жылдың тамызына дейін жапондықтар Алеут аралдары арқылы АҚШ-қа шабуыл жасады. Бұл 1812 жылғы соғыстан бері американдық жерді жат жұрттық жаудың басып алуының алғашқы жағдайы болды. Жапондықтар 34 000 американдық әскерлердің күшімен Алеут аралдарынан ығыстырылды. 1945 жылдың көктемі мен жазында Аляска түбегіндегі Холодный шығанағы екінші дүниежүзілік соғыстың ең ірі және амбициозды трансферт бағдарламасы – «Хула» жобасының орталығы болды. АҚШ Кеңес Одағына 149 кеме мен қайықтарды тапсырды және 12 000 кеңес қызметкерін оларды пайдалануға оқытты, бұл Кеңес Одағының Жапонияға қарсы соғысқа қатысуын күтуде болды. «Хула» жобасы кезінде Холодный шығанағы мен Форт-Рэндаллда кез келген уақытта шамамен 1500 американдық қызметкер болды.

Мемлекеттіклік

1959 жылдың 3 қаңтарында Аляска 49-шы штат аталды. Ұлттық Республикалық партияның өкілдері Аляска Конгресске Демократиялық партиядан өкілдер сайлайды деп қорқыныш білдіргендіктен, штат мәртебесіне ие болуға бірден-бір үміткер болған Гавайиден өзгеше, кешігу туды. Гавайи Республикалық партияның қолдауына ие болады деп есептелген еді. Соңғы жылдары осы болжамдар екі штат үшін де керісінше дәлелденді.

Үкімет

Алясканың аумақтық астанасы 1906 жылға дейін Ситкада болған, содан кейін ол солтүстікке, Джуноға көшірілді. Сол жылы Аляска губернаторының резиденциясының құрылысы басталды. Арнайы аумақтық құқық қорғау мекемесі құрылғанға дейін Аляскадағы құқық тәртібін ондаған жылдар бойы әртүрлі федералдық агенттіктер сақтап келді, олардың ішінде АҚШ армиясы, Әскери-теңіз күштері және Кірістер қызметі болды. 1884 жылы азаматтық үкімет құрылғаннан кейін, АҚШ Маршалдар қызметі аумақ бойынша АҚШ маршалдарының орынбасарларын орналастырды. 1941 жылға дейін федералды маршалдар, қалалар бекіткен полиция бөлімдері және басқа да федералдық құқық қорғау органдары аумақтық құқық тәртібін сақтаудың негізгі құралы болды, сол кезде аумақтық заң шығарушы орган Аляска тас жолы патрулін құрды. Тас жол патрульдері Алясканың басты тас жолдарында ғана патрульдеуге кірісті, ал шалғай аймақтарға және өңірлерге бармады. Олардың міндеті тек жол қозғалысы ережелерін сақтау болды. Осы құзыреттіліктегі бос орынды толтыру үшін олар арнайы АҚШ маршалдарының орынбасарлары ретінде бекітілді. Заң шығарушы орган агенттіктің атауы Аляска аумақтық полициясына өзгертілгенше және АҚШ маршалдарының қатарынан қосымша қызметкерлер алынғанша оларды полиция қызметкерлері етіп тағайындаудан бас тартты. Агенттік 1953 жылы Аляска аумақтық полициясына айналды, ал 1967 жылы Аляска мемлекеттік полициясы болып қайта ат қойды. Штат мәртебесіне ие болғанға дейін, Аляскадағы түзету мекемелеріне Федералдық түрмелер бюросы жауапты болды.

Көлеңкелі сенаторлар

Теннесси жоспары бойынша, Аляскада мойындалмаған сенаторлар мен штат бойынша сайланған өкіл болды, сондай-ақ 17-ші түзету қабылданғаннан кейін өз штатынан сайланған жалғыз «көлеңке» конгрессмен болды. Аймақ Лауазымы Аляска Сенатор Эрнест Грунинг 6 қазан 1956 7 қаңтар 1959 Сенатор Уильям А. Эган 1958 жылы губернатор болып сайланды Өкіл Ралф Дж. Риверс 7 қаңтар 1959