Кіріспе

Канададағы таулар Лаврентий таулары, сондай-ақ Лаврентийлер немесе Лаврентидтер деп аталады, Канададағы тау тізбегі. Оның ұзындығы 1448 км (900 миль) және биіктігі 500 м (1640 фут) бастап, 1000 м (3280 фут) аспасатын шыңдары бар. Лаврентий таулары Лабрадор мен Квебек арқылы Лаврентий үстіртіне дейін созылады, соның ішінде Солтүстік-Шығыс Онтариодағы етегі де бар. Бұл тау жиегі Оттава, Сент-Лоуренс және Сагуней өзендеріне жақын орналасқан. Лаврентий таулары негізінен Квебек облысының бірнеше аймақтарында жатыр, оның ішінде Жак Картье массиві сияқты геологиялық құрылымдар бар. Лаврентий таулары – Жер бетіндегі ең көне тау тізбектерінің бірі. Бұл тау жиегі шамамен бір миллиард жыл бұрын Гренвилл орогенезі кезінде пайда болды, сол кезде Гренвилл провинциясы, Канада қалқанының бір бөлігі, қалыптасты. Сол уақытта Лаурентия, Канада қалқанының геологиялық ядросы, басқа континенттермен соқтығысып, бүкіл аймаққа тараған кембрийге дейінгі тау жыныстарын құрады. Тау тізбегі Монтерегиан және Адирондак таулары сияқты басқа да географиялық ерекшеліктердің маңында орналасқан. Лаврентий тауларында кең байқалатын боралдық экожүйелер мен аралас орманды аймақтар бар. Оңтүстік бөліктерінде қарағай және балсам шыршасы, ал кей жерлерде ақ қайын өседі. Бұл аймақта әртүрлі жануарлар мекендейді. Лаврентий таулары Квебек экономикасының маңызды бөлігі болып табылады, себебі тарихи түрде орман шаруашылығына пайдаланылып, аймақ тұрғындарына туризм мен табиғатта демалуға мүмкіндік береді.

Этимология

Таулардың атауы "Лоурентида" немесе "Лоурентиан" терминінен шыққан, ол өзі Сент-Лоуренс өзенінен алынған. Франсуа Ксавье Гарно, "Канада тарихы" еңбегінің авторы, 1845 жылы тауларға ат қойғанда "Лорантиан" терминін алғаш рет қолданды. Алғашқы геологтар бұл атауды осы аймақтағы метаморфты және магмалық тау жыныстары жиынтығы үшін қабылдады, содан кейін терминдер Лоурентид мұз қабаты мен Лоурентиан қалқанына (Канада қалқаны) қолданылды. Гарно бұл жаңа терминді Сент-Лоуренс өзенінің солтүстігіндегі барлық аймаққа қолданды. Аймақ көбінесе Лаврентий және Лес-Лаврентид деп аталғанымен, 1987 жылы аумақ белгіленген кезде ресми түрде қабылданды. Олар Оттава, Сент-Лоуренс және Сагуэнай өзендерімен ішінара шектелген. Лаврентий таулары Лаврентий үстіртісінде орналасқан, ол батысқа қарай Хьюрон көліне дейін созылады. Үстірттегі қосалқы таулар – Опеонго таулары, Мискуа таулары, Хьюрон таулары және Поркопийн таулары. Бұл аймақ кеңінен орманды және тиісінше табиғи жағдайда сақталған, егіншілікке жарамсыз кең байтақ жер. Солтүстік-шығыс Нью-Йоркте орналасқан Адриондак таулары Лаврентий тауларына өте ұқсас, олар Канада қалқанының құрамына кіретін бірдей тау жыныстарынан тұрады.

Геология

Лаврентий таулары – әлемдегі ең көне тау тізбектерінің бірі, олар прекамбрий дәуіріне жатады, ал кейбір аймақтары бір миллиард жылдан астам көнелікке ие. Тау тізбегі Монтерегиан төбелері және ескі Ока төбелері сияқты басқа да геологиялық құрылымдардың арасында орналасқан. Тау тізбегі Гренвилл орогенезінің ішінде жатыр. Лаврентий тауларының тау жыныстары ұзақ тектоникалық белсенділік болғанын көрсететін деформация және метаморфты құрылымдарды қамтиды. Гренвилл провинциясы – Канада қалқанының бір бөлігі, және осы аймақта осы геологиялық аймақтың ең көне тау жыныстары табылады. Бұл тау жыныстары 1,500 мен 900 миллион жыл бұрын қалыптасқан тау тізбегін көрсетеді. Ол кезде Лаурентия, Канада қалқанының геологиялық ядросы, жылжымалы тектоникалық плиталармен тартылған басқа континенттермен соқтығысты. Лаврентий аймағы жаңғақ, емен, вишня, липа және емен ағаштарына да бай. Лаурентидтердегі жабайы табиғат қорығында қара аю, бобкат, егермен, сұр қасқыр, сусар, лось, аққұйрықты бұғы және карибу сияқты сүтқоректілер, сондай-ақ, жолақты сұлуқұс, американдық қызылқарқын және балықшыл құстар мекендейді.

Туризм

Квебек провинциясындағы Лоуренция таулары танымал демалыс орны болып табылады.

Орман шаруашылығы

Лоуренция таулары тарихи түрде ағаш өңдеуге пайдаланылып келген. Еуропалықтар Солтүстік Американы отарлау кезінде, колонистер Шығыс жағалаудан Ұлы көлдерге дейін созылған ормандармен кездесті. Орманның биіктігі 30-дан 85 метрге дейін жететін. Ағаш өңдеу экспорты өскенімен, ол ақырында ысырапшылыққа айналып, ағаштарды кесудің нәтижесінде жердің үлкен бөлігі эрозияға ұшырады. Аймақта қарқынды орман шаруашылығы толығымен тоқтаған жоқ. Квебек провинциясындағы мемлекеттік және жеке орманның толық картасы жасалды, онда топырақ, жер бедері, су арналары, ағаш түрлері мен жасы туралы ақпарат бар. Осы деректердің негізінде бас орманшы ағаштардың қайта өсуіне жететін мөлшерді есептеп, орманның өсу қарқынынан тез кесілмейтініне көз жеткізеді.