Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар тұқымдасы
Family of fishes
Бауырсақ балықтар – дәстүрлі түрде бір тұқымдас (Scaridae) саналатын, бірақ қазір көбінесе шабақтар (Labridae) тұқымдасының ішіндегі бір төбешік (Scarinae) немесе тайпа (Scarini) ретінде қарастырылатын балық түрлерінің тобы. Олар басқа балықтардан, соның ішінде басқа шабақтардан ерекшеленеді. Олардың көптеген тістері жақ сүйектерінің сыртқы бетінде тығыз мозаика түрінде орналасқан, осы арқылы маржан мен басқа да тасты беткейлерден балдырларды қырып алатын бауырсақ сияқты мүңкіш құрайды. Ең кішкентай түрі – көгілдір ерін бауырсақ (Cryptotomus roseus), оның ең ірі өлшемі .
Parrotfish are a group of fish species traditionally regarded as a family (Scaridae), but now often treated as a subfamily (Scarinae) or tribe (Scarini) of the wrasses (Labridae). which is distinct from other fish, including other labrids. Their numerous teeth are arranged in a tightly packed mosaic on the external surface of their jaw bones, forming a parrot like beak with which they rasp algae from coral and other rocky substrates The smallest species is the bluelip parrotfish (Cryptotomus roseus), which has a maximum size of .
Қабықша
Кейбір попугай балық түрлері, соның ішінде патшайым попугай балығы (Scarus vetula) әсіресе түнде шырышты қабықша бөліп шығарады. Ұйықтамас бұрын кейбір түрлер ауыздарынан шырыш шығарып, балықты қорғайтын қабықшаға айналдырады, бұл оның иісін мүмкін болатын жыртқыштардан жасырады. Олар омыртқасыздарды (қозғалмайтын және теңіз түбінде тіршілік ететін түрлер, сондай-ақ зоопланктон), бактериялар және детриттерді қоса алғанда, көптеген шағын организмдермен қоректенеді. Жасыл құйрықты попугай балығы (Bolbometopon muricatum) сияқты көбінесе ірі түрлер тірі маржанның (полиптердің) көп бөлігімен қоректенеді. Олар тастан жеуге жарамды бөліктерін сіңіргеннен кейін, оны құм түрінде шығарып, кішкентай аралдар мен құмды жағажайларды құруға көмектеседі. Бұл балықтар жыл сайын құмның белгілі бір мөлшерін шығарады. Кариб теңізіндегі коралл рифтерінде попугай балықтары губкаларды көптеп жейді. Попугай балықтарының губкаларды жеуінің жанама салдары – риф құратын маржандардың қорғалуы, әйтпесе олар тез өсетін губка түрлерімен жабылып кетер еді. Попугай балықтарының қоректену биологиясын талдау үш функционалдық топты анықтайды: қазба жасаушылар, сырғытқыштар және жапырақ жеушілер, олар бетінде көрінетін іздер қалдырады. Сырғытып және қазба жасаушы попугай балықтарының тістеген коралл рифінің микроскопиясы және молекулалық кодтауы, Nostocales орнынан шыққан коралл рифінің цианобактериялары осы попугай балықтарының қоректенуінде маңызды екенін көрсетеді. Қосымша микроскопиялық және молекулалық кодтау зерттеулері кейбір попугай балықтарының эндолиттік губкалармен байланысты микроскопиялық организмдерді жұтатынын көрсетеді.
Some parrotfish species, including the queen parrotfish (Scarus vetula), secrete a mucus cocoon, particularly at night. Prior to going to sleep, some species extrude mucus from their mouths, forming a protective cocoon that envelops the fish, presumably hiding its scent from potential predators. A wide range of other small organisms are sometimes eaten, including invertebrates (sessile and benthic species, as well as zooplankton), bacteria and detritus. A few mostly larger species such as the green humphead parrotfish (Bolbometopon muricatum) feed extensively on living coral (polyps). After they digest the edible portions from the rock, they excrete it as sand, helping create small islands and the sandy beaches. The humphead parrotfish can produce of sand each year. On Caribbean coral reefs, parrotfish are important consumers of sponges. An indirect effect of parrotfish grazing on sponges is the protection of reef building corals that would otherwise be overgrown by fast growing sponge species. Analysis of parrotfish feeding biology describes three functional groups: excavators, scrapers and browsers. leaving visible scars on the surface. Microscopy and molecular barcoding of coral reef substrate bitten by scraping and excavating parrotfish suggest that coral reef cyanobacteria from the order Nostocales are important in the feeding of these parrotfish. Additional microscopy and molecular barcoding research indicates that some parrotfish may ingest microscopic biota associated with endolithic sponges.
Өмірлік цикл
Балықтардың дамуы күрделі және жынысы мен түсінің өзгеруімен (полихроматизм) қатар жүреді. Көптеген түрлер тізбектелген гермафродиттер, олар әйелдер ретінде басталады (бастапқы фаза деп аталады), содан кейін еркектерге (соңғы фаза) айналады. Көптеген түрлерде, мысалы, шам балығында (Sparisoma viride), бірнеше дарақ тікелей еркектерге (яғни, әйел ретінде басталмайды) дамиды. Бұл тікелей дамыған еркектер көбінесе бастапқы фазаға ұқсайды және көбінесе сол түрдің соңғы фазадағы еркектерінен өзгеше жұптасу стратегиясын көрсетеді. Жерорта теңізі балығының (S. cretense) кейбір түрлері екіншілік гонохористтер болып табылады. Бұл дегеніміз, кейбір әйелдер жынысын өзгертпейді (өмір бойы әйел болып қалады), әйелден еркекке ауысатындар оны әлі жетілмеген кезінде жасайды (өнімді әйелдер еркекке айналмайды) және әйелге ұқсас түсі бар еркектер жоқ (басқа балықтардың бастапқы фазасындағыдай). Мәрмәр балығы (Leptoscarus vaigiensis) – жынысын өзгертпейтін балықтардың жалғыз түрі. Көптеген түрлерде жас балықтардың түсі ересектерден өзгеше болады. Кейбір тропикалық түрлердің жас дарақтары басқа түрлерді еліктеу үшін уақытша түсін өзгерте алады. Жыныстар мен жас ерекшеліктері болғанда, ерекше фазалар көбінесе алғаш рет жеке түрлер ретінде сипатталған. Балықтарды қорғау – Кариб теңізіндегі коралл рифтерін балдырлар мен губкалармен өсуден сақтаудың бір жолы ретінде ұсынылады.
The development of parrotfishes is complex and accompanied by a series of changes in sex and colour (polychromatism). Most species are sequential hermaphrodites, starting as females (known as the initial phase) and then changing to males (the terminal phase). In many species, for example the stoplight parrotfish (Sparisoma viride), a number of individuals develop directly to males (i. e., they do not start as females). These directly developing males usually most resemble the initial phase, and often display a different mating strategy than the terminal phase males of the same species. A few species such as the Mediterranean parrotfish (S. cretense) are secondary gonochorists. This means that some females do not change sex (they remain females throughout their lives), the ones that do change from female to male do it while still immature (reproductively functioning females do not change to males) and there are no males with female like colors (the initial phase males in other parrotfish). The marbled parrotfish (Leptoscarus vaigiensis) is the only species of parrotfish known not to change sex. In most species, juveniles have a different color pattern from adults. Juveniles of some tropical species can alter their color temporarily to mimic other species. Where the sexes and ages differ, the remarkably different phases often were first described as separate species. Protecting parrotfishes is proposed as a way of saving Caribbean coral reefs from being overgrown with seaweed and sponges.