Кіріспе

Кең ауызды гидралар түрі

Lophelia pertusa – Lophelia туысының жалғыз түрі, Солтүстік Атлант мұхитының терең суларында, сондай-ақ Кариб теңізі мен Альборан теңізінің кейбір бөліктерінде өсетін суық су кораллдарының бірі. L. pertusa рифтері әртүрлі биоқауымдастыққа мекен болғанымен, бұл түр өте баяу өседі және зиянды балық аулау тәсілдерінен немесе мұнайды барлау және өндіру жұмыстарынан зардап шегуі мүмкін.

Биология

Lophelia pertusa – риф құратын, терең су кораллдары, бірақ оларда зооксантеллалар, тропикалық риф құратын кораллдардың ішінде тіршілік ететін симбиоздық балдырлар жоқ. Лофелия температураның шамамен … және … тереңдікте, сондай-ақ одан да тереңде өмір сүреді, бірақ көбінесе күн сәулесі жоқ … тереңдікте кездеседі. Коралл ретінде ол көптеген жеке организмдерден тұратын колониялық организмді білдіреді. Жаңа полиптер бұрынғы буынның кальций карбонатынан тұратын қаңқа қалдықтарының үстінде тіршілік етеді және өседі. Тірі кораллдың түсі ақтан қызыл-қоңырға дейін өзгереді; әр полипте 16-ға дейін ерекше шоғырлар болады және олар мөлдір қызғылт, сары немесе ақ түсті. Көптеген тропикалық кораллдардан айырмашылығы, полиптер тірі тіндермен байланыспайды. Кейбір колонияларда ірі полиптер болса, ал басқаларында кішкентай және нәзік көрінетін полиптер болады. Бұл рифтер ежелгі, олардың өсу жылдамдығы шамамен 1 мм құрайды. Бұтақтардың ұш жағындағы полиптер шоғырларын созып, теңіз суынан планктонды сүзіп, қоректенеді. Олар 2 см-ге дейінгі бөлшектерді сіңіре алады және химиялық рецепторларын пайдаланып, тағам мен шөгіндіні ажырата алады. Полиптердің өсуі тағамның болуы, судың сапасы және су ағыны сияқты қоршаған орта факторларына байланысты. L. pertusa мүмкіндікшіл қоректі организм ретінде қарастырылады, себебі олар ыдыраған органикалық заттардың бөлшектерімен қоректенеді. Сондықтан, фитопланктонның көктемгі гүлденуі және одан кейінгі зоопланктон гүлденуі терең теңізге қоректік заттардың негізгі көзі болып табылады. Өлі планктонның бұл жауыны теңіз түбінің суретінде көруге болады және Лофелияда өсу мен көбеюдің маусымдық циклін ынталандырады. Бұл цикл өсу үлгілерінде сақталады және жақын арадағы климаттың өзгеруін зерттеу үшін зерттелуі мүмкін.

Қорғау мәртебесі

L. pertusa 1990 жылдың қаңтарында CITES II қосымшасына енгізілді, яғни БҰҰ-ның Экологиялық бағдарламасы бұл түрдің қазіргі уақытта жойылып кету қаупі жоқ екенін, бірақ болашақта солай болуы мүмкін екенін мойындайды. CITES – жойылып бара жатқан түрлердің халықаралық саудасын шектеу құралы, және бұл L. pertusa тіршілігінің сақталуына үлкен қауіп төндірмейді. Солтүстік-шығыс Атлантика теңіз ортасын қорғау жөніндегі OSPAR комиссиясы Lophelia pertusa рифтерін қорғауға мұқтаж, қауіп төнген тіршілік ортасы ретінде таныды. 1999 жылы Норвегияның Балық шаруашылығы министрлігі Суладағы аймақты, соның ішінде үлкен рифті, түпкі тралға жапты. 2000 жылы тағы бір аймақ жабылды, ал 2002 жылы Røst рифін қамтитын аймаққа түпкі тралға тыйым салынды. Соңғы жылдары Greenpeace сияқты экологиялық ұйымдар Еуропаның солтүстік-батыс континенттік шельфінің беткейлерінде мұнай іздеуді қысқарту қажет деп мәлімдеді, себебі бұл Lophelia рифтеріне зиян келтіруі мүмкін. Керісінше, Lophelia мұнай қондырғыларының аяқтарында өсіп жатқаны байқалды, әсіресе Greenpeace алып тастау үшін науқан жүргізген Brent Spar платформасында. Ол кезде мұнай платформаларының аяқтарында L. pertusa өсімі ерекше деп саналды, бірақ соңғы зерттеулер бұл жиі кездесетін құбылыс екенін көрсетті – Солтүстік теңіздегі 14 мұнай платформасының 13-інде L. pertusa колониялары табылды. Алғашқы жұмыстың авторлары мұндай құрылымдардың төменгі бөліктерін орнында қалдырудың дұрыс екенін ұсынды, бірақ Greenpeace белсендісі Саймон Редди бұл ұсынысқа қарсы шықты, оны "[орманға] ескі көлікті тастаумен" теңеді: «Онда шым-шыт өседі, тіпті мен бақытты болсам, құс та оя салуы мүмкін. Бірақ ормандарымызды пайдасыз көліктермен толтыруға бұл себеп бола алмайды». Зақымдалған L. pertusa қалпына келтіруі баяу процеске айналады, себебі оның өсу қарқыны баяу, сонымен қатар отарлау және қайта отарлау процесі де жай жүреді. Бұл L. pertusa дисперсивті личинка шығарса да, жаңа қоныстандыру үшін шөгіндісіз бетке мұқтаж. Сонымен қатар, шамадан тыс шөгінділер мен химиялық ластаушылар личинкаларға кері әсер етеді, тіпті олар көп мөлшерде болса да. Ауа температурасының өсуімен байланысты климаттың өзгеруі де L. pertusa тіршілігіне қауіп төндіреді. L. pertusa гипоксия мен аноксия кезеңдерінде оттегі деңгейінің өзгеруіне төтеп бере алады, бірақ кенеттен температураның өзгеруіне осал. Температураның ауытқуы олардың метаболизмінің жылдамдығына әсер етеді, бұл энергияны қабылдау және өсу процесіне зиян келтіреді.

Экологиялық маңызы

Лофелия төсекшелері кейбір терең су балықтарының таңдаған арнайы мекен ортасын құрайды. Тәжірибелер көрсеткендей, конгер балықтары, акулалар, груперлер, минтай және сынық жұлдыздар, моллюскалар, амфиподтар және қабылдақтар сияқты омыртқасыз жануарлар осы төсекшелерде қоныстанған. Лофелия төсекшелерінің үстіндегі суларда шатырша балық (hatchetfish) және шам балық (lanternfish) сияқты ұсақ балықтардың жоғары концентрациясы тіркелді, бұл олардың төмендегі ірі балықтар үшін маңызды азық болуы мүмкін екенін көрсетеді. L. pertusa сондай-ақ Eunice norvegica полихетімен симбиоз қарым-қатынасын құрайды. E. norvegica L. pertusa-ға жағымды ықпал етеді деп есептеледі, байланыстыратын түтіктер құрастыру арқылы, кейіннен олар карбонатталып, риф құрылымдарын нығайтады. E. norvegica L. pertusa-дан алынған тағамның бір бөлігін тұтынуды қажет ететін болса да, ол тірі коралл құрылымын тазалауға және оны потенциалды жыртқыштардан қорғауға көмектеседі. Форминифералар, соның ішінде Hyrrokkin sarcophaga, L. pertusa-мен паразиттік қарым-қатынас жасайды, коралл полиптеріне бекініп өседі. H. sarcophaga қоныстану мен көбеюді жүзеге асырғанымен, бұл паразитизм кораллға зиян келтірмейді.