Кіріспе

Коста-Риканың президенті 1849–1859 жылдары. Хуан Рафаэль Мора Поррас (8 ақпан 1814, Сан-Хосе, Коста-Рика – 30 қыркүйек 1860) – Коста-Риканың президенті 1849–1859 жылдары қызмет еткен.

Өмір және мансап

Мора алғаш рет інісі Мигель Мора Поррастың отставкасынан кейін президенттікке келді. Кейіннен ол 1853 жылы өз өзінен сайланды, ал 1859 жылы қайта сайланды. Ол (өкіметінің қалған бөлігімен бірге) Коста-Рика конституциясын өзгертуге баса назар аударды, оның бірі – Коста-Рика азаматтығын алу талаптарының күшейтілуі болды, соның ішінде жоғары жылдық табыс талабы қойылды. Осылайша, ол халықтың көп бөлігін сайлау және лауазымға түсу құқығынан айырды (Алдыңғы сайлау жүйесі азаматтардың еркек болуын, елде туғандарын және сайлау құқығына ие болуға жеткен жасқа толуын талап еткен). Мораның Коста-Рика конституциясына енгізген күрт өзгерісі елдегі жалпы пайдаланудағы жерлердің жекешелендірілуімен бірге болды, нәтижесінде жерсіз шаруалар көмексіз қалды. Мора жалпы пайдаланудағы жерге тәуелді шаруаларды толығымен құқықтарынан айырды, сондықтан олар енді саяси өкілдікке конституциялық құқыққа немесе оған қол жеткізудің конституциялық жолына ие болмады.

Филипбустер соғысы

1856 жылы Мора елінің әскерін Орталық Америкадағы Уильям Уокерге және оның Никарагуадағы филибустерлік үкіметіне қарсы соғысқа жетектеді. (Коста-Рика тарихнамасында соғыс үш кезеңге бөлінеді: Бірінші науқан (1856 жылдың наурыз және сәуір айлары), Екінші (немесе транзиттік) науқан (1856 жылдың қазан айынан 1857 жылдың мамыр айына дейін) және Үшінші науқан (1857 жылдың тамыз – желтоқсан айлары)). Мора, епископ Ансельмо Льорентемен бірге, халықты ояту және оларды алдағы соғысқа дайындау үшін бірнеше сөз сөйледі. Ол өз сөздерінде елдің католик дініне протестант филибустерлерден туындаған қауіпті баса көрсетті. Содан кейін ол әскердің жоғарғы қолбасшылығын ағасы Хосе Хоакин Мора Поррасқа жүктеді, ал ағасы Бірінші науқан барысында үш шайқасқа басшылық етті. Ол Жозе Хоакинге Санта-Роза, Сардинал және Ривас шайқастарын (президенттің құрметіне сол кезде "Морасия" деп аталған, Уокердің Гуанакастеге басып кіруін тоқтатуға мүмкіндік берген шайқастар сериясы) өткізуді тапсырды.

Нәтижесінде 1856 жылы холера эпидемиясы пайда болды

Ривас шайқасы кезінде филибүстерлер де, Коста-Рика әскерлері де холерамен ауырады. Коста-Рикалықтар кейіннен холераның "жаман желдетілетін" жерлерде жұғады деген ойға келді, сондықтан Ривастан қашып кетті. Олар су арқылы жұғатын ауруды өздерімен бірге алып кеткендіктен, Коста-Рикадағы 1856 жылғы холера эпидемиясында Коста-Рикалықтардың онда бір бөлігі қаза болды. Коста-Рикалықтар үшін соғыс 1856 жылдың қазанына дейін тоқтап, Екінші науқанның басталуына әкелді.

Соғыстың қайта басталуы және соғыс салдары

Мора мен оның ағасы Екінші науқанның басты назарын Коста-Рика қарулы күштеріне аударды. Олар Сан-Хуан өзенін және филибюстерлер Accessory Transit Company компаниясынан тартып алған бу кемелерін пайдаланған Уокердің жабдықтау жолын тоқтатуға тырысты. Ал Үшінші науқан кезінде олар не істегені немесе қандай оқиғалар болғаны туралы мәлімет жоқ. Рио-Сан-Хуанды басып алудың авторлық құқығы туралы пікірталас әлі де жалғасуда. Кейбір костарикандықтар, мысалы тарихшы Рафаэль Обрегон Лория, осы тұтқынға алуды Мора жоспарлағанын айтады. Дегенмен, 1856 жылдың қараша айында Мора Корнелиус Вандербильттің өкілі Сильваниус Спенсермен кездесіп, ол Сан-Хуан өзенін басып алуға көмектесуді ұсынды. Осы ісі үшін ұлттық батыр атанса да, 1859 жылдың тамызында қарсыласы Хосе Мария Монтеалегре жасаған төңкеріс салдарынан биліктен құлатылды. Ол Сальвадорға қашып, онда оның қолдаушылары Коста-Рикаға шабуыл жасап, президенттік лауазымды қайтаруға көндірді. Бастапқы жеңістерге қол жеткізіп, Пунтаренас портын басып алғаннан кейін, ол жеңіліске ұшырап, тұтқынға алынды және 1860 жылдың 30 қыркүйегінде атуға берілді.

Белгілі туыстары

Оның өсіруге көмектескен жүрегі туысы - жазушы Мануэль Аргуэлло Мора. Оның шөптесінің қызының қызы - актриса Мадлен Стоу, ол да Монтеалегре әулетінің мүшесі.

Мұра

Оның мүсіні Анкара қаласында, Түркияда орнатылған.