Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коста-Риканың президенті 1849–1859 жылдары. Хуан Рафаэль Мора Поррас (8 ақпан 1814, Сан-Хосе, Коста-Рика – 30 қыркүйек 1860) – Коста-Риканың президенті 1849–1859 жылдары қызмет еткен.
President of Costa Rica from 1849 to 1859
Juan Rafael Mora Porras (8 February 1814, San José, Costa Rica – 30 September 1860) was President of Costa Rica from 1849 to 1859.
Өмір және мансап
Мора алғаш рет інісі Мигель Мора Поррастың отставкасынан кейін президенттікке келді. Кейіннен ол 1853 жылы өз өзінен сайланды, ал 1859 жылы қайта сайланды. Ол (өкіметінің қалған бөлігімен бірге) Коста-Рика конституциясын өзгертуге баса назар аударды, оның бірі – Коста-Рика азаматтығын алу талаптарының күшейтілуі болды, соның ішінде жоғары жылдық табыс талабы қойылды. Осылайша, ол халықтың көп бөлігін сайлау және лауазымға түсу құқығынан айырды (Алдыңғы сайлау жүйесі азаматтардың еркек болуын, елде туғандарын және сайлау құқығына ие болуға жеткен жасқа толуын талап еткен). Мораның Коста-Рика конституциясына енгізген күрт өзгерісі елдегі жалпы пайдаланудағы жерлердің жекешелендірілуімен бірге болды, нәтижесінде жерсіз шаруалар көмексіз қалды. Мора жалпы пайдаланудағы жерге тәуелді шаруаларды толығымен құқықтарынан айырды, сондықтан олар енді саяси өкілдікке конституциялық құқыққа немесе оған қол жеткізудің конституциялық жолына ие болмады.
Mora first assumed the presidency upon the resignation of his younger brother, Miguel Mora Porras. He was subsequently elected in his own right in 1853, and he was reelected in 1859. He (along with the rest of his administration) focused on modifying the Costa Rican constitution, with one of his modifications being an increase in the requirements to hold Costa Rican citizenship—including a high yearly income. He therefore left the majority of the population without the rights to vote and run for office (Conversely, the previous electoral system required citizens to be male, born in the country, and of age to have electoral rights). As Mora’s dramatic change to Costa Rica’s constitution coincided with the privatization of the country’s commons, its landless peasants were now left helpless. As Mora altogether deprived the commons dependent peasants, they no longer possessed constitutional rights to political representation or constitutional means of achieving it.
Филипбустер соғысы
1856 жылы Мора елінің әскерін Орталық Америкадағы Уильям Уокерге және оның Никарагуадағы филибустерлік үкіметіне қарсы соғысқа жетектеді. (Коста-Рика тарихнамасында соғыс үш кезеңге бөлінеді: Бірінші науқан (1856 жылдың наурыз және сәуір айлары), Екінші (немесе транзиттік) науқан (1856 жылдың қазан айынан 1857 жылдың мамыр айына дейін) және Үшінші науқан (1857 жылдың тамыз – желтоқсан айлары)). Мора, епископ Ансельмо Льорентемен бірге, халықты ояту және оларды алдағы соғысқа дайындау үшін бірнеше сөз сөйледі. Ол өз сөздерінде елдің католик дініне протестант филибустерлерден туындаған қауіпті баса көрсетті. Содан кейін ол әскердің жоғарғы қолбасшылығын ағасы Хосе Хоакин Мора Поррасқа жүктеді, ал ағасы Бірінші науқан барысында үш шайқасқа басшылық етті. Ол Жозе Хоакинге Санта-Роза, Сардинал және Ривас шайқастарын (президенттің құрметіне сол кезде "Морасия" деп аталған, Уокердің Гуанакастеге басып кіруін тоқтатуға мүмкіндік берген шайқастар сериясы) өткізуді тапсырды.
In 1856, Mora led his country's forces in Central America's Filibuster War against William Walker and his filibuster regime in Nicaragua. (For Costa Rican historiography, the war is divided into three parts: The First Campaign (March and April 1856), The Second (or Transit) Campaign (October 1856–May 1857), and The Third Campaign (August–December 1857)). Mora, along with Bishop Anselmo Llorente, gave a series of speeches to arouse the people and prepare them for the upcoming war. In his speeches, he emphasized the threat posed by the Protestant filibusters to the country's Catholic identity. He then moved to his brother José Joaquín Mora Porras the supreme command of the army, and his brother led three battles during the First Campaign. Specifically, he charged José Joaquin to lead the Battles of Santa Rosa, Sardinal, and Rivas (a series of battles which managed to stop Walker's invasion to Guanacaste—at the time known as "Moracia" in the president's honour).
Нәтижесінде 1856 жылы холера эпидемиясы пайда болды
Ривас шайқасы кезінде филибүстерлер де, Коста-Рика әскерлері де холерамен ауырады. Коста-Рикалықтар кейіннен холераның "жаман желдетілетін" жерлерде жұғады деген ойға келді, сондықтан Ривастан қашып кетті. Олар су арқылы жұғатын ауруды өздерімен бірге алып кеткендіктен, Коста-Рикадағы 1856 жылғы холера эпидемиясында Коста-Рикалықтардың онда бір бөлігі қаза болды. Коста-Рикалықтар үшін соғыс 1856 жылдың қазанына дейін тоқтап, Екінші науқанның басталуына әкелді.
During the Rivas Battle, both the filibuster forces and Costa Rican forces contracted cholera. Costa Ricans subsequently found themselves under the impression that cholera was acquired on "ill aired" locations, and they therefore fled from Rivas. As a result of taking the water borne disease with them, they inadvertently caused a tenth of Costariqueños to lose their lives in the 1856 cholera epidemic in Costa Rica. For Costariqueños, the war was then postponed until October 1856, the starting point for The Second Campaign.
Соғыстың қайта басталуы және соғыс салдары
Мора мен оның ағасы Екінші науқанның басты назарын Коста-Рика қарулы күштеріне аударды. Олар Сан-Хуан өзенін және филибюстерлер Accessory Transit Company компаниясынан тартып алған бу кемелерін пайдаланған Уокердің жабдықтау жолын тоқтатуға тырысты. Ал Үшінші науқан кезінде олар не істегені немесе қандай оқиғалар болғаны туралы мәлімет жоқ. Рио-Сан-Хуанды басып алудың авторлық құқығы туралы пікірталас әлі де жалғасуда. Кейбір костарикандықтар, мысалы тарихшы Рафаэль Обрегон Лория, осы тұтқынға алуды Мора жоспарлағанын айтады. Дегенмен, 1856 жылдың қараша айында Мора Корнелиус Вандербильттің өкілі Сильваниус Спенсермен кездесіп, ол Сан-Хуан өзенін басып алуға көмектесуді ұсынды. Осы ісі үшін ұлттық батыр атанса да, 1859 жылдың тамызында қарсыласы Хосе Мария Монтеалегре жасаған төңкеріс салдарынан биліктен құлатылды. Ол Сальвадорға қашып, онда оның қолдаушылары Коста-Рикаға шабуыл жасап, президенттік лауазымды қайтаруға көндірді. Бастапқы жеңістерге қол жеткізіп, Пунтаренас портын басып алғаннан кейін, ол жеңіліске ұшырап, тұтқынға алынды және 1860 жылдың 30 қыркүйегінде атуға берілді.
Mora and his brother placed the emphasis of the Second Campaign on the Costa Rican armed forces cutting off Walker's supply route which used the San Juan River and the steamboats taken by the filibusters from the Accessory Transit Company. There is, by contrast, no knowledge of what they did or what else happened during the Third Campaign. There is still discussion on the intellectual authorship of the capture of the Rio San Juan. Some Costa Ricans, like historian Rafael Obregón Loría, claim it was Mora who planned the capture. However, Mora met on November 1856 with Silvanius Spencer, Cornelius Vanderbilt's agent, who offered his help on the capture of the San Juan river. In spite of earning acclaim as a national hero for his efforts in that endeavor, he was overthrown in a coup d'état orchestrated by his opponent Jose Maria Montealegre in August 1859. He fled to El Salvador, where his supporters convinced him to launch an attack on Costa Rica and recoup the presidency. After initial victories, in which he succeeded in seizing the port of Puntarenas, he was defeated, captured, and, on 30 September 1860, brought before a firing squad.
Белгілі туыстары
Оның өсіруге көмектескен жүрегі туысы - жазушы Мануэль Аргуэлло Мора. Оның шөптесінің қызының қызы - актриса Мадлен Стоу, ол да Монтеалегре әулетінің мүшесі.
His nephew, who he helped to raise, was the writer Manuel Argüello Mora. His great great grandniece is the actress Madeleine Stowe, whom is also of a member Montealegre family.
Мұра
Оның мүсіні Анкара қаласында, Түркияда орнатылған.