DVD RAM: Жазбалы және қайта жазбалы диск технологиясы

Кіріспе

DVD RAM (DVD Random Access Memory) – 1996 жылы DVD Forum ұсынған, DVD-ге негізделген диск спецификациясы. Ол қайта жазуға болатын DVD RAM медиасы мен тиісті DVD жазу құрылғыларын анықтайды. DVD RAM медиасы 1998 жылдан бері компьютерлерде, сондай-ақ бейнекамераларда және жеке бейне тіркегіштерде қолданылып келеді. 2019 жылдың мамыр айында DVD RAM дискілерінің жалғыз қалған өндірушісі Panasonic, сұраныстың төмендеуін басты себеп ретінде көрсетіп, сол айдың соңына дейін DVD RAM медиасын өндіруді тоқтататынын хабарлады. Panasonic бұл дискілерді өзінің брендімен және Verbatim брендімен шығарды.

Формат

DVD RAM фазалық өзгеру технологиясы арқылы жұмыс істейді, ол магниттік-оптикалық технологияның орнына таңдалды (сол кезде бұл қайта жазуға болатын шешім болған), себебі оған магниттік бастың қажеті жоқ, демек, бұл конструкцияны жеңілдетіп, шығындарды азайтады. Фазалық өзгеру технологиясы фазалық өзгеру қорытпасының бетін қыздыру үшін лазер сәулесін пайдаланады және оның кристалдық күйден аморфтық күйге және керісінше өтуіне мүмкіндік береді, соның нәтижесінде оның оптикалық шағылысу индексі өзгереді. Жазу материалының кристалдық күйден аморфтық күйге және кері өтуі үшін жоғары немесе орташа қуатты лазер сәулесі фазалық өзгеру қорытпасының салқындау жылдамдығын басқару үшін қолданылады, осылайша соңғы күй анықталады. Кодтау қорытпаның шағылысу қабілетінің айырмашылығы арқылы жүзеге асырылады, лазер бетке бағытталады және кері қайтарылған интенсивтілік 1 немесе 0 мәнін көрсетеді. DVD RAM концентрлі жолдарды пайдаланады, олардың әрқайсысы қатты (зауыттан шыққан) секторларға бөлінеді, бұл басқа DVD және CD форматтарындағы дәстүрлі спиральді жазудан өзгеше. 12 см, 4,7 ГБ дискі 35 жол аймаққа бөлінеді, әр аймақтағы жолдардың саны алдыңғы аймаққа қарағанда артық болады. Бұл оның дерек құрылымын қатты дискілер мен дискеттерге ұқсас етеді. Осының арқасында DVD RAM көбінесе операциялық жүйеде арнайы бағдарламалық жасақтамасыз қолжетімді болады.

Ерекшеліктер

2003 жылғы Берлиндегі Халықаралық радиоэлектроникалық көрмеден бастап, бұл техникалық ереже Hitachi, Toshiba, Maxell, LG Electronics, Matsushita/Panasonic, Samsung, Lite On және Teac компаниялары құрған RAM Promotion Group (RAMPRG) тобы тарапынан саудаға ұсынылуда. Техникалық ереже келесілерді ажыратады:

DVD RAM нұсқасы 1.0 (1997), жазу жылдамдығы 1x – әр жағынан 2,58 ГБ сыйымдылығы бар дискілерді анықтайды (24 тректік аймақтар) (қараңыз: DVD сыйымдылығы)
DVD RAM нұсқасы 2.0 (1999), жазу жылдамдығы 2x – әр жағынан 4,7 ГБ сыйымдылығы бар дискілерді анықтайды (35 тректік аймақтар)
DVD RAM нұсқасы 2.1 (2000) – әр жағынан 1,46 ГБ сыйымдылығы бар 8 см дискілерді ұсынады (14 тректік аймақтар)
Rev. 1.0 (2002) 3x жылдамдық
Rev. 2.0 (2004) 5x жылдамдық
Rev. 3.0 (2005) 6x жылдамдық
Rev. 4.0 (2005) 8x жылдамдық
Rev. 5.0 (2005) 12x жылдамдық
Rev. 6.0 (2005) 16x жылдамдық (шығарылмаған)

Физикалық өлшемдері кішірек, диаметрі 80 мм DVD RAM дискілері де бар, олардың сыйымдылығы бір жақты дискіге 1,46 ГБ, екі жақты дискіге 2,8 ГБ және екі қабатты екі жақты дискіге 5,6 ГБ құрайды, бірақ олар сирек кездеседі. DVD RAM бастапқыда тек дискілік картридждерде сатылатын, ал қазіргі DVD жазғыштар картридждермен де, оларсыз да жұмыс істей алады, көптеген құрылғылар картридждермен жұмыс істемейді. Дискілерді осы құрылғыларда пайдалану үшін картридждерден шығаруға болады (1-ші типті медиадан басқа, жоғарыдағы кестеге қараңыз).

Бір-біріне үйлесімділік

Көптеген операциялық жүйелер, мысалы, классикалық Mac OS (Mac OS 8.6 нұсқасынан бастап), macOS, Linux және Microsoft Windows XP тікелей DVD RAM пайдалана алады, ал Windows-тың бұрынғы нұсқаларына жеке құрылғы драйверлері немесе InCD бағдарламасы қажет. Windows XP тек FAT32 форматталған DVD RAM дискілеріне тікелей жаза алады. UDF форматталған дискілер үшін, олар жылдам деп есептеледі, жазу мүмкіндігі бар үшінші тараптың UDF файлдық жүйе драйвері немесе InCD немесе DLA сияқты бағдарламалық қамтамасыздама қажет. Windows Vista және одан кейінгі нұсқалары FAT32 және UDF форматталған DVD RAM дискілеріне мастерлі жазу әдісімен немесе пакеттік жазу арқылы қол жеткізе және жаза алады. Кез келген файлдық жүйені пайдалануға болысқанмен, олардың өте азы ғана DVD RAM-да жақсы жұмыс істейді. Бұл кейбір файлдық жүйелер дискідегі деректерді жиі қайта жазады және мазмұн кестесі дискінің басында орналасқандықтан болады. Windows Vista (және одан кейінгі нұсқалары) CPRM деректерді қорғауын іске асырады, сондықтан Windows XP (немесе одан бұрынғы нұсқалары) форматындағы дискілер Vista және одан кейінгі нұсқаларымен (және керісінше) үйлесімділік мәселелеріне тап болады. 9.2 нұсқасына дейінгі классикалық Mac OS HFS, HFS+, FAT және UDF форматталған DVD RAM дискілерін тікелей оқи және жаза алады. Mac OS X-те (10.0.x-тен 10.4.x-ке дейінгі нұсқаларында) DVD RAM-ді UDF форматында форматтау енді қолдау көрсетілмейді, оның орнына DVD RAM-ді форматтау және жазу HFS+ форматында жүзеге асырылады. (UDF қолдауы 10.5 Leopard нұсқасында қайта іске асырылды.) (HFS және UFS осы файлдық жүйелерді қолдауды сақтайтын Mac OS X-тің ескі нұсқаларында да қолдау көрсетуі мүмкін.) Көптеген дербес DVD ойнатқыштары мен жазғыштары DVD RAM-мен жұмыс істемейді. Алайда, "RAMPRG" (Hitachi, Toshiba, Maxell, LG Electronics, Matsushita/Panasonic, Samsung, Lite On, Teac компанияларынан тұратын DVD RAM Promotion Group) құрамында DVD RAM-ды пайдалана алатын дербес ойнатқыштардың, жазғыштардың және бейнекамералардың бірқатар танымал өндірушілері болды. Мысалы, Panasonic компаниясы DVD-RAM мүмкіндіктерін толық пайдаланатын ойнатқыштар мен жазғыштарға ие болды. DVD RAM2 (RAM2 немесе 1-сынып деп те аталады) спецификациясы DVD RAM2 дискілерін оқуға рұқсат бермейтін DVD дискілерімен үйлесімсіз. DVD RAM2 медиасы Жапонияда нарыққа шығарылды. 2006 және 2010 жылдар аралығында шығарылған көптеген жартылай биіктіктегі DVD Multi Recorder дискілері, соның ішінде TSSTcorp SH S182/S183 (2006) және SH S203/TS H653B (2007) 12x DVD RAM жылдамдықтарын ресми түрде қолдады, ал SH 224DB (2013) сияқты DVD жазушылар және LG BE16NU50 (2016) сияқты Blu-ray жазушылар 5x DVD RAM жазу жылдамдығын шектеді. Nintendo Wii U USB арқылы кеңейтілген сақтау үшін DVD RAM пайдалана алады.

Many operating systems like the classic Mac OS (from Mac OS 8.6 up), macOS, Linux, and Microsoft Windows XP can use DVD RAM directly, while earlier versions of Windows require separate device drivers or the program InCD. Windows XP can only write directly to FAT32 formatted DVD RAM discs. For UDF formatted discs, which are considered faster, a third party UDF file system driver capable of writing or software such as InCD or DLA are required. Windows Vista and later can natively access and write to both FAT32 and UDF formatted DVD RAM discs using mastered burning method or packet writing. Even though it is possible to use any file system one likes, very few perform well on DVD RAM. This is because some file systems frequently overwrite data on the disc and the table of contents is contained at the start of the disc. Windows Vista (and later) implement the CPRM data protection and thus discs formatted under Windows XP (or earlier) have compatibility issues with Vista onwards (and vice versa). The classic Mac OS up to 9.2 can read and write HFS, HFS+, FAT, and UDF formatted DVD RAM discs directly. In Mac OS X (versions 10.0. x through 10.4. x) UDF formatting of DVD RAM is no longer supported, instead formatting and writing DVD RAM is done in HFS+ format. (UDF support was re implemented in 10.5 Leopard) (HFS and UFS should also be supported on older versions of Mac OS X that retain support for these file systems.) Many DVD standalone players and recorders do not work with DVD RAM. However, within "RAMPRG" (the DVD RAM Promotion Group consisting of Hitachi, Toshiba, Maxell, LG Electronics, Matsushita/Panasonic, Samsung, Lite On, Teac) there were a number of well known manufacturers of standalone players, recorders, and camcorders that could use DVD RAM. Panasonic, for instance, had a range of players and recorders which made full use of the advantages of DVD RAM. The last DVD RAM Specification, DVD RAM2 (also called RAM2 or Class 1), is not compatible with DVD drives that do not specifically allow reading DVD RAM2 discs. DVD RAM2 medium was brought to the market in Japan,

Many half height DVD Multi Recorder drives released between 2006 and 2010, including the TSSTcorp SH S182/S183 (2006) and SH S203/TS H653B (2007) have officially adapted support for 12× DVD RAM speeds, while more recent DVD writers such as the SH 224DB (2013) and Blu ray writers such as the LG BE16NU50 (2016) have restricted the supported DVD RAM writing speed to 5×. The Nintendo Wii U can use DVD RAM for extended storage over USB.

Артықшылықтар

Ұзақ қызмет ету мерзімі — физикалық зақымданусыз деректер шамамен 30 жыл сақталады. Осы себепті ол деректерді архивтік сақтау үшін қолданылады. Ең төмен жазу жылдамдығы бар дискілерде 100 000-нан астам рет қайта жазу мүмкін (DVD±RW шамамен 1000 рет қайта жазылуы мүмкін). Жылдам DVD RAM дискілері азырақ қайта жазуға мүмкіндік береді (3x жылдамдық: 100 000, 5x жылдамдық: 10 000), бірақ DVD+RW немесе DVD RW-дан көбірек. (Бұл теориялық мәндер. Іс жүзінде дискінің, дискіні пайдалану тәсілінің және файлдық жүйенің жағдайына байланысты олар кішірек болуы мүмкін.) Дискілерді сенімді жазу. Жабдықпен тексеру жүргізіледі, сондықтан жазудан кейін бағдарламалық жасақтамамен тексерудің қажеті жоқ. Барлық қазіргі DVD бейне жазғыштарында бағдарламалық жасақтамамен тексеру өшірілген. Деректерді қорғауға арналған дискідегі ақауларды басқару жүйесі. DVD жазу бағдарламалық жасақтамасы қажет болмауы мүмкін — дискілерді сыртқы қатты дискі сияқты пайдалануға болады. Mac OS (8.6 немесе одан кейінгі нұсқалары) DVD RAM-ды тікелей пайдаланады. Windows XP тек FAT32 форматталған дискілер үшін DVD RAM-ды тікелей пайдаланады. Windows Vista FAT32 және UDF форматталған DVD RAM дискілеріне Windows Explorer ішінде тікелей жазуға қабілетті. Windows-тың бұрынғы нұсқалары үшін құрылғы драйверлері немесе басқа бағдарламалық жасақтама қажет. Дискідегі кішкентай файлдарға өте жылдам қол жеткізу. Кішкентай 2 КБ дискі блогының көлемі кішкентай файлдарды жазғанда аз орынды ысыраптап қалмайды. Түпкілікті өңдеу қажет емес. Видеожазу үшін DVD+RW (DVD+VR режимінде қолданылғанда) сияқты басқа медиалар да жеке түпкілікті өңдеуді қажет етпейді, себебі түпкілікті өңдеу автоматты түрде жүргізіледі. Осы медиаларда мазмұн тізімі жаңартылуы мүмкін. Қорғаушы картридждермен немесе оларсыз қолдануға болады; көптеген құрылғыларда картридж ішінде пайдалануға болады. Кейбір бейнежазғыштарда DVD-RAM бір уақытта жазылуы және оқылуы мүмкін, бұл бір бағдарламаны жазуға және басқа бағдарламаны немесе сол бағдарламаның бұрынғы бөлігін (уақытты жылдыру арқылы жазу) бір уақытта қарауға мүмкіндік береді. DVD+RW жазғыштары да осы мүмкіндікке ие, ал соңғы уақытта кейбір DVD RW жазғыштары да соған қол жеткізеді (бірақ жай жазу жылдамдықтарында). Tecton Darlex сияқты жоғары сапалы қауіпсіздік цифрлық бейнежазғыштарымен қауіпсіз және ұзақ мерзімді экспорттық орта ретінде пайдалануға болады. Екі жақты дискілерді пайдаланғанда DVD RAM 9,4 ГБ дерек сақтай алады, бұл DVD+RW DL және DVD RW DL дискілерінің 8,5 ГБ-нан артық. Картриджде қолданғанда кездейсоқ жоюды болдырмау үшін жазудан қорғау тілішкелері бар.

Long life — without physical damage, data is retained for an estimated 30 years. For this reason, it is used for archival storage of data. Can be rewritten over 100,000 times for the lowest write speed discs (DVD±RW can be rewritten approx. 1,000 times). Faster DVD RAMs allow fewer rewrites (3x speed: 100,000, 5x speed: 10,000) , but still more than DVD+RW or DVD RW. (These are theoretical numbers. In practice they could be smaller depending on the drive, the treatment of the disc and the file system.) Reliable writing of discs. Verification done in hardware by the drive, so post write verification by software is unnecessary. Software verification is disabled in all current DVD Video Recorders. Disc defect management designed to safeguard data. DVD burning software may not be required — discs can be used and accessed like a removable hard disk. Mac OS (8.6 or later) uses DVD RAM directly. Windows XP uses DVD RAM directly for FAT32 formatted discs only. Windows Vista is able to write directly to both FAT32 and UDF formatted DVD RAM discs from within Windows Explorer. Device drivers or other software are needed for earlier versions of Windows. Very fast access of small files on the disc. Small 2 KB disc block size wastes less space when writing small files. Finalization not necessary. For video recording use, other media such as DVD+RW (when used in DVD+VR mode) do not require a separate finalisation either as finalisation is automatic. The table of contents can be overwritten in this latter media. Media available with or without protective cartridges; can be used in the cartridge by many devices. In some video recorders DVD RAM can be written to and read at the same time, allowing one program to be recorded and a different one, or an earlier part of the same one (time slip recording), to be viewed at the same time. DVD+RW recorders can achieve the same thing, and more recently some DVD RW recorders achieve it as well (though only at the slower recording speeds). Usable with some high end security digital video recorders, such as the Tecton Darlex, as a secure and long lasting export medium. Holds more data when using Double Sided discs than dual layer DVD+RW and DVD RW 9.4GB for DVD RAM vs 8.5GB for DVD+RW DL and DVD RW DL. Has write protect tabs to prevent accidental deletion when used in a cartridge.

Кемшіліктер

Жоғары жылдамдықты тасымалдағыштардың қолжетімсіздігі: тек 3x және 5x дискілер ғана кеңінен қолжетімді болды, ал 12x RAM2 дискілері ең сирек оптикалық тасымалдағыштардың бірі болып есептеледі және Жапониядан тыс жерде сатылған емес. Тасымалдағыштардың құны жоғары болды.