Кіріспе

Америкалық геофизик және су асты фотографы Дж. Ламар Уорзел (21 ақпан 1919 – 26 желтоқсан 2008) – су асты акустикасы, су асты фотосуреті және теңізде гравиметриялық өлшеулер саласына маңызды үлес қоскан американдық геофизик.

Өмір

Ворзел 1919 жылы 21 ақпанда Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд қаласында дүниеге келді. Оның әкесі жылжымайтын мүлік заңгері болған. Ворзел Лихай университетінің түлегі еді. Ол сол жерде 40 жыл бойы жұмыс істеген доктор Морис Юингпен танысты. Вудс-Холл океанографиялық институтында зерттеуші ғалым және океанография профессоры ретінде ұзақ және сәнді мансап жасады, содан кейін Юингтің артынан Колумбия университетінің жаңа Ламонт геологиялық обсерваториясына көшті. Ол «Vema» кемесі сияқты көптеген кемелерде жыл сайын зерттеулер жүргізді, бұл 1940-1950 жылдардағы теңіз геологиясы мен геофизикасының қарқынды дамуына негіз салды. 1939 жылы Юинг пен Алан Вайнмен бірге 3000 қаз (5.5 км) тереңдікке түсетін алғашқы камераны құрастырды. Юингпен бірге мұхиттарда сонармен анықтау мүмкін емес «көк аймақтарды» және төмен жиілікті дыбыстарды ұзақ қашықтыққа тарататын «терең дыбыс арналарын» ашты. Мұндай жаңалықтар әскери маңызы бар және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Софар» каналы бағдарламасын жасауға ықпал етті. Басқа жетістіктеріне кеме платформаларының тұрақсыздығынан бұрын шектелген жердің гравитациялық өрісін су бетіндегі кемелерден дәл өлшеу кірді. 1963 жылы ол USS Thresher (SSN 593) ядролық суасты қайығының құлаған қалдықтарын табуға көмектесетін акустикалық зерттеу тобын басқарды, ол терең суға түсу сынақтары кезінде жоғалып кеткен. Ол гравитация маманы, бас ғалым және Ламонт геологиялық обсерваториясының (қазіргі Ламонт-Доэрти Жер обсерваториясы) директордың орынбасары, 1975-1979 жылдары Техас штатының Гальвестон қаласындағы Теңіз ғылымдары институтының Геофизикалық зертханасының директоры, 1978-1979 жылдары Геофизиктерді зерттеу қоғамының вице-президенті және 1965 жылы Флорида штатының Джексонвилл қаласының жанындағы Блейк платосы аймағындағы бұрғылау бағдарламасының жетекші зерттеушісі болды. Ворзел – Палисадес геофизикалық институтының негізін қалаушылардың бірі және 1974 жылдан 2002 жылға дейін оның президенті болды, содан кейін зерттеулер қару-жараққа тым көп назар аударады деп санап, оны таратып жіберді. Ворзел Америка геофизикалық одағының мүшесі болды. Оның жұмысының әскери және бейбіт мақсатта қолданылуы мүмкін болды. Юингпен бірге теңіз түбінің бұрынғы батып кеткен континент емес, бастапқы мұхит алабы екенін анықтады. Бүгінде J. Lamar Worzel Assistant Scientist Fund – Вудс-Холлда геофизикалық океанография саласында мансапты жолға қоюға тырысатын жас ғалымдарды қолдауға арналған 1 миллион АҚШ доллары көлеміндегі қор. Сонымен қатар, Нью-Йорктегі Колумбия университетіндегі геофизика профессоры Морис Юинг пен Дж. Ламар Ворцелдің құрметіне арналған профессура аталды. Ол бұрынғы Дороти Крэриге үйленген.