Мэтью Фонтейн Мори: Теңіздерді зерттеуші және конфедерация офицері
Matthew Fontaine Maury
Мэттью Мори: американдық мұхит танушы, теңіздерді зерттеуші, «Теңіздердің жолбасшысы». Оның ғылыми еңбектері, «Теңіздің физикалық географиясы» кітабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Америкалық океанограф және әскери-теңіз офицері (1806–1873)
American oceanographer and naval officer (1806–1873)
Мэтью Фонтейн Мори (14 қаңтар 1806 – 1 ақпан 1873) – Америка Құрама Штаттарына қызмет еткен, кейін Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерацияға қосылған американдық океанограф және әскери-теңіз офицері. Ол "Теңіздердің жолбасшысы" деген лақап атымен белгілі және қазіргі заманғы океанографияның негізін қалаушылардың бірі саналады. Ол осы тақырыпта көптеген еңбектер жазды, ал оның "Теңіздің физикалық географиясы" (1855) кітабы океанография саласындағы алғашқы толыққанды зерттеме болды. 1825 жылы, 19 жасында Мори АҚШ өкілі Сэм Хьюстонның көмегімен АҚШ Әскери-теңіз күштеріне мічман болып қабылданды.
Matthew Fontaine Maury (January 14, 1806February 1, 1873) was an American oceanographer and naval officer, serving the United States and then joining the Confederacy during the American Civil War. He was nicknamed "Pathfinder of the Seas" and is considered a founder of modern oceanography. He wrote extensively on the subject, and his book, The Physical Geography of the Sea (1855), was the first comprehensive work on oceanography to be published. In 1825, at 19, Maury obtained, through U. S. Representative Sam Houston, a midshipman's warrant in the United States Navy.
Халықаралық метеорологиялық конференция
Мори сонымен қатар халықаралық теңіз және құрлық ауа райы қызметін құруға шақырды. Теңіздер мен ағымдарды картаға түсіргеннен кейін, ол құрлықтағы ауа райын болжау карталарын жасауға кірісті. Конгресс ауа райын бақылаудың құрлықтағы жүйесіне қаражат бөлмей тастады. Мори теңіз туралы толық ғылыми білімді тек халықаралық ынтымақтастық арқылы ғана алуға болатынына көз жеткізді. Ол АҚШ-тың әлемнің теңіздік елдерін метеорологияның «жалпы жүйесін» құру үшін конференцияға шақыруды ұсынды және 1853 жылы Брюссельде өткен пионерлік ғылыми конференцияның жетекшісі болды. Бірнеше жылдың ішінде әлемдік тасымалдаудың үштен екі бөлігіне ие елдер өздерінің океанографиялық байқауларын Мориге Әскери-теңіз обсерваториясына жіберді, онда ақпарат сараланып, нәтижелері бүкіл әлемге таратылды. Мори, басқа саясаткерлермен, газет редакторларымен, саудагерлермен және АҚШ үкіметінің шенеуніктерімен бірге, АҚШ, Кариб теңізі және Бразилиядағы Амазонка бассейнін байланыстыратын құлдықтың болашағын көздеді. Ол АҚШ-тың болашақ саудасы Оңтүстік Америкада, ақ түсті оңтүстіктер мен олардың құлдары қоныстанған жерде болады деп сенді. Моридің сөзіне қарағанда, онда «африкалықтар американ балтасымен жұмыс істеуі керек» еді. Мори 1853 жылы теңіз лейтенанты Уильям Льюис Херндон жүргізген Амазонка аймағының сармеуін білді. 1853 жылғы экспедицияның мақсаты – аймақты сауда үшін картаға түсіру болды, соның арқасында американ саудагерлері «өздерінің тауарларымен және мүліктерімен [құлдарды қоса] Оңтүстік Америка елдерінен Амазонка өзенінің артериялары арқылы тауар саудасына және қоныстануға» баруы мүмкін болды. Вирджиния 1861 жылдың сәуір айында сецессия жариялаған кезде Мори, солтүстікке қарсы күресуді таңдап, АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі лауазымынан кетті. Америка Азамат соғысы басталғанда Мори Конфедерацияға қосылды. Ол Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Голливуд зиратында президенттер Джеймс Монро мен Джон Тайлердің арасына қайта жерленді.
Maury also called for an international sea and land weather service. Having charted the seas and currents, he worked on charting land weather forecasting. Congress refused to appropriate funds for a land system of weather observations. Maury became convinced that adequate scientific knowledge of the sea could be obtained only through international cooperation. He proposed that the United States invite the maritime nations of the world to a conference to establish a "universal system" of meteorology, and he was the leading spirit of a pioneer scientific conference when it met in Brussels in 1853. Within a few years, nations owning three fourths of the shipping of the world were sending their oceanographic observations to Maury at the Naval Observatory, where the information was evaluated and the results were given worldwide distribution. Maury, along with other politicians, newspaper editors, merchants, and United States government officials, envisioned a future for slavery that linked the United States, the Caribbean Sea, and the Amazon basin in Brazil. He believed the future of United States commerce lay in South America, colonized by white southerners and their enslaved people. There, Maury claimed, was "work to be done by Africans with the American axe in his hand." Maury was aware of an 1853 survey of the Amazon region conducted by the Navy Lt. William Lewis Herndon. The 1853 expedition aimed to map the area for trade so that American traders could go "with their goods and chattels [including enslaved people] to settle and to trade goods from South American countries along the river highways of the Amazon valley". When Virginia declared secession in April 1861, Maury nonetheless resigned his commission in the U. S. Navy, choosing to fight against the North. With the outbreak of the American Civil War, Maury joined the Confederacy. He was reburied between Presidents James Monroe and John Tyler in Hollywood Cemetery in Richmond, Virginia.