Кіріспе

Балаларды қорғау құқығындағы сенімсіз теория. Медоу заңы – бір отбасындағы бірнеше нәрестелердің төсексіз өлімі (күрт нәрестелер өлімі синдромы – SIDS) жағдайларын бағалауға арналған, балаларды қорғау саласындағы құқықтық тұжырымдама, бірақ қазір бұл теорияның дұрыс еместігі дәлелденген.

Тарих

"Заң" бойынша, балалардың түсінсіз өлімі сирек кездесетін құбылыс және табиғи себептермен түсіндіру қиын болғандықтан, "біреуі трагедия, екеуі күдікті, ал үшіншісі – егер қарсы дәлелдер болмаса, кісі өлтіру" деген тұжырым жасауға болады. Медоудың беделі оның теорияларына қатысты бірнеше сот жеңілісінен кейін төмендеді, ал 2005 жылдың шілдесінде жалпы медициналық кеңес оны жалған куәліктер ұсынғаны үшін медициналық тізілімнен шығарды. 2006 жылдың ақпанында Лондон соты Медоудың лицензиясын қайта қалпына келтірді. Медоу көптеген түсіндірілмейтін нәрестелердің өлімін аналардың Мюнхаузен синдромы деп аталатын ауруымен немесе жағдайымен байланыстырады. Бұл диагноз бойынша кейбір ата-аналар, әсіресе аналар, өздеріне назар аудару үшін балаларына зиян келтіреді, тіпті оларды өлтіреді. Оның болуы ата-аналардың балаларына зиян келтіріп жатқанын бейнебақылау арқылы тіркелген жағдайлармен расталды, бірақ оның жиілігі даулы, өйткені Медоу заңның негізін қалау үшін қолданған бастапқы деректерді жойғанын мәлімдеді. 1993 жылы Беверли Аллитттің ісінен кейін, ол өзінің қамқорлығындағы төрт баланы өлтіргені және тағы бесеуін жарақаттағаны үшін сотталған педиатриялық медбике болды, Медоудың идеялары Ұлыбританиядағы балаларды қорғау саласында үстемдікке ие болды, және аналар оның сарапшы куәлігі негізінде кісі өлтіруге сотталды. Мыңдаған балалар ата-аналарынан алынып, күтімге немесе асырап алуға берілді, өйткені олар "қауіпте" деп есептелді. Алайда, 2003 жылдан бастап пікір өзгерді: бірқатар резонансты ақтаулар Мюнхаузен синдромының және "Медоу заңының" дұрыстығына күмән келтірді. Бірнеше сот үкімдері қайта қарастырылды, ал тағы көптегені қарауға алынды.

Прокурордың қателігі

Біріншіден, Медоу прокурордың қателігін қолдады деп айыпталды, онда "әсерге себеп" ықтималдығы (яғни күдіктінің кінәсіздігінің нақты ықтималдығы) "себепке әсер" ықтималдығымен (күдіктінің кінәсіздігі байқалған екі баланың қазасына әкеледі) шатастырылады. Шындығында, бұл шамаларды тек балама гипотезаның ықтималдығы, яғни бұл жағдайдағы кісі өлтіру, дерлік сенімділікке жақын болғанда ғана теңестіруге болады. Кісі өлтіру (әсіресе екі кісі өлтіру) өте сирек болатын оқиға болғандықтан, Кларктың кінәсіздігі Медоу көрсеткеннен әлдеқайда жоғары болды. Лотерея ұтып алған адамды алаяқтыққа айыптау да осыған ұқсас қателік болар еді.

Статистикалық тәуелсіздік

Екінші сын – Медоудың есептеулері бір отбасындағы түнгі ұйқыдағы сәби өлімі (cot deaths) статистикалық тәуелсіз оқиғалар деп қарастырған, олардың ықтималдығы барлық бай, темекі тартпайтын халыққа ортақ деп есептелген. Жеке отбасыларға тән жағдайлар (мысалы, болжамдағы «түнгі ұйқыдағы сәби өлімінен туындайтын ген») ескерілмеген, бұл кейбір отбасыларды одан да осал етуі мүмкін. Бір сәбидің өлімі осындай жағдайлардың болуын көрсетеді, сондықтан келесі өлімдердің ықтималдығы топтық орташа көрсеткіштен жоғарылайды (бағалар көбінесе 1:100 шамасында). Бұл түзетулерді бай, темекі тартпайтын адамдар жасаған кісі өлтіру ықтималдығының бағалауларымен біріктіре отырып, математика профессоры Рей Хилл Кларктың кінәлі болу ықтималдығы 10%-ға дейін төмендеуі мүмкін екенін анықтады (тек екі түсіндірілмейтін бала өлімі фактісіне сүйене отырып, және басқа ешқандай дәлелдер қарастырылмастан бұрын).