Кіріспе

Франциядағы мемлекеттік жоғары оқу орнының түрі, Париж қаласында орналасқан жоғары оқу орны.

Эколь Нормаль Супериор (ekɔl nɔʁmal sypeʁjœʁ) немесе ENS – Францияда мемлекеттік қаржыландырылатын жоғары білім беру мекемесі. Студенттердің бір бөлігі аса іріктемелі конкурстық емтихан арқылы қабылданады, олар француз мемлекеттік қызметкерлері және нормалиендер деп аталады. ENS магистратура бағдарламаларын ұсынады және оны "Жоғары зерттеу институттарымен" салыстыруға болады. Олар француз университет жүйесіндегі ғылыми-зерттеу білімінің ең жоғарғы деңгейін құрайды. Эколь Нормаль Супериор тарихы 1794 жылдың 30 қазанында (9 brumaire an III), Француз революциясы кезінде École normale de l'an III құрылған кезде басталды. Мектеп кейіннен 1808 жылдан 1822 жылға дейін pensionnat normal ретінде қайта құрылды, 1826 жылы қайта жаңартылып, 1830 жылы École normale атауын алды. 1845 жылы бастауыш сынып мұғалімдерін даярлауға арналған "эколь нормаль" деп аталатын институттар құрылғанда, қазіргі атау үшін "суперьер" (жоғары деген мағынаны білдіреді) сөзі қосылды. 1984 жылғы Савари заңы Франциядағы жоғары білім беру жүйесін қайта құрылымдап, эколь нормаль суперьер мекемелерін ғылыми, мәдени және кәсіби сипаттағы мемлекеттік мекемелер санатына жатқызды. 2014 жылдың қаңтарына қарай төрт ENS бар: [[Эколь Нормаль Суперьер (Париж), Парижде орналасқан, Эколь Нормаль Суперьер де Лион, Лионда орналасқан, Эколь Нормаль Суперьер Пари Сакле, Парижге жақын жердегі Гиф-сюр-Иветтеде орналасқан, Эколь Нормаль Суперьер де Ренн, Реннде орналасқан]].

Италияда Наполеон Бонапарт құрғаннан бері осыған ұқсас мекеме бар – Пизадағы Scuola Normale Superiore.

Тарих

1762 жылы Францияда Иса қоғамы таратылғаннан кейін, олардың білім берудегі рөлін қалай алмастыру мәселесі туындады. Орта мектеп мұғалімдерін даярлайтын École normale идеясы 1768 жылы Париж Парламентінің президенті Ролланд жасаған білім туралы есепте айтылған. Алғашқы нормальді мектеп 1794 жылдың 30 қазанындағы Ұлттық конвенттің қаулысымен құрылды. Студенттер Collège de France, Muséum d'histoire naturelle немесе École polytechnique курстарына қатыса алатын болды. 1891 жылдан бастап, Шаллон-сюр-Марндағы өнер және кәсіптер мектебінде (1891 жылғы 11 маусымдағы қаулы) және Париждегі жоғары коммерциялық мектебінде (1894 жылғы 21 шілдедегі қаулы) мұғалімдерді даярлау бөлімдері – "нормальді бөлімдер" ашылды. 1899 жылғы 15 маусымдағы қаулы бойынша әйелдерге арналған нормальді бөлімдер ұйымдастырылды. Бұл нормальді бөлімдер 1912 жылы біріктіріліп, 1934 жылы "École normale supérieure de l'enseignement technique" деп аталды.

Академиялық профилі

École normale supérieure – француз жоғары оқу орны, Grandes Écoles тобына жатады, ол француз мемлекеттік университет жүйесінің негізгі құрылымынан бөлек, бірақ оған қатар және байланысты. АҚШ-тағы Айви Лигасы, Ұлыбританиядағы Оксбридж және Қытайдағы C9 Лигасы сияқты, Grandes Écoles – студенттерді өте бәсекелестік үдеріс арқылы қабылдайтын элиталық академиялық мекемелер. Grandes Écoles әдетте Франциядағы мемлекеттік университеттерге қарағанда сыныптар мен студенттер саны жағынан кішкентай, ал көптеген бағдарламалары ағылшын тілінде оқытылады. Көптеген Grandes Écoles француз университеттерінен қымбат болғанымен, École normale supérieure бірдей оқу ақысын қабылдайды: 2021–2022 оқу жылында магистр дәрежесі үшін жылына 243 евро. Халықаралық тағылымдамалар, шетелде оқу мүмкіндіктері және үкімет пен корпоративтік сектормен тығыз байланыс Grandes Écoles-тың айрықша ерекшелігі болып табылады. École normale supérieure дипломдары Conférence des Grandes Écoles аккредиттеуінен өтеді және Францияның Ұлттық білім беру министрлігімен беріледі. Түлектер Франциядағы үкімет, әкімшілік және корпоративтік компаниялардағы элиталық лауазымдарды иеленеді. ENS-ке түсу үшін өткізілетін конкурс емтихандары өте іріктелмелі. Олар негізінен ғылыми және гуманитарлық бағыттағы дайындық курстарын (Prépas – Taupe / BCPST және Khâgne) бітіргендерді қабылдайды, алайда, жыл сайын 10-нан аз студент өте бәсекелестік емтихандар негізінде бөлек қабылданады. Дайындық курсын бітірген Франция және басқа да Еуропалық Одақ елдерінің студенттері оқу кезеңінде мемлекеттік қызметкерлер болып есептеледі және оларға айлық төленеді, оның орнына Францияға 10 жыл бойы қызмет етуге келісім береді. Париждегі École Normale Supérieure rue d'Ulm (Ulm көшесі) мекенжайы бойынша орналасқандықтан «Ulm» деген лақап атымен белгілі. Онда ғылым мен гуманитарлық пәндер оқытылады. Лиондағы École normale supérieure de Lyon да ғылымдар мен гуманитарлық пәндерді оқытады. Париждің қала маңындағы Кашан қаласында орналасқан École normale supérieure Paris Saclay және Ренн қаласының жанындағы École normale supérieure de Rennes 5 кафедрада оқытады: мехатроника, математика, информатика, спорт ғылымдары, жер ғылымдары, құқық, экономика және менеджмент. Бұрынғыдан айырмашылығы, көптеген Grandes Écoles сияқты, нормальді жоғары мектептер ешқандай нақты дипломдар бермейтін (оқу бағдарламасын аяқтаған студенттер декан кеңсесімен келісілгеннен кейін «ENS Alumni» немесе «Normaliens» деп аталатын) еді, бірақ олар студенттерін серіктес оқу орындарында диплом алуға ынталандырады және оларға қосымша сабақтар мен қолдау көрсетеді. Көптеген ENS студенттері бірнеше университет дипломын алады. 2016 жылы Nature журналында жарияланған есепке сәйкес, ENS Paris – түлектерінің санына шаққандағы Нобель сыйлықтарының ең көп санын (0,001 35 адамға шаққанда) дайындаған мекеме, бұл оған беделді Калифорния технология институты (Caltech) және Гарвард университетінен (тиісінше 0,000 67 және 0,000 32 адамға шаққанда) озып кетуге мүмкіндік береді.