Кіріспе

Бразилияның Амазонас штатының астанасы және ең ірі қаласы Манаус (mɐˈnaws, ma) – Бразилияның Амазонас штатының астанасы және ең ірі қаласы. Бұл Бразилиядағы жетінші ірі қала, 2020 жылы шамамен 2 219 580 адам тұрады. Қала штаттың шығыс орталығында орналасқан. Манаус қаласы Манаус метрополитен аймағының орталығы және Бразилияның Солтүстік аймағындағы ең ірі метрополитен аймағы болып табылады. Ол Негро және Амазонка өзендерінің қосылған жеріне жақын орналасқан. Белеммен бірге Амазонка тропикалық орманындағы 1 миллионнан астам халқы бар екі қаланың бірі. Қала 1669 жылы Сан-Хосе-ду-Рио-Негро бекінісі ретінде құрылған. 1832 жылы "Манаус" атауымен қала мәртебесіне ие болды, бұл атау жергілікті Манаос халқының есімінен алынған, ал 1848 жылғы 24 қазанда заңды түрде қалаға айналды, "Cidade da Barra do Rio Negro" – португал тілінде "Қара өзеннің жағалау қаласы" деген мағынаны білдіреді. 1856 жылғы 4 қыркүйекте қалаға бастапқы атауы қайтадан берілді. Манаус Амазонка тропикалық орманының орталығында орналасқан және Амазонка зерттеулерінің ұлттық институтында орналасқан, бұл Амазонка аймағындағы ғылыми зерттеулер мен халықаралық тұрақтылық мәселелері бойынша ең маңызды орталық. Гасырдың басында қала "Амазонканың жүрегі" және "Орман қаласы" деп белгілі болды. Қазіргі уақытта оның негізгі экономикалық драйверы – Манаус индустриялық паркі, еркін экономикалық аймақ. Қалада еркін порт және халықаралық әуежай бар. Онда электроника, химиялық өнімдер және сабын өндіріледі, сондай-ақ дистилляция және кеме жасау өнеркәсіптері дамыған. Манаус бразилиялық жаңғақ, резеңке, джут және роза ағашының майын экспорттайды. Қалада собор, опера театры, зоологиялық және ботаникалық бақтар, экопарк, аймақтық және жергілікті халықтар музейлері бар. Солимоэс және Негро өзендері Манаустың шығысында қосылып, Амазонка өзенін құрайды (өзеннің бразилиялық анықтамасы бойынша; басқа жерлерде Солимоэс Амазонканың жоғарғы бөлігі деп есептеледі). 1800 жылдардың соңында резеңке Манаусты Оңтүстік Америкадағы ең бай қалаға айналдырды. Резеңке Манаустың "Тропикалық Париж" деген лақап атын алуына да себеп болды. Көптеген бай еуропалық отбасылар Манауста қоныстанды және еуропалық өнер мен мәдениетке деген сүйіспеншіліктерін өздерімен бірге әкелді. Манаус 2014 жылғы әлем чемпионатының 12 бразилиялық қаласының бірі және 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының бес бөлігінің бірі болды.

Этимология

Манаус қаласының аты Манаос тайпасынан шыққан, ол «Құдайлар анасы» дегенді білдіреді.

Манаустың алғашқы қоныстануы

Манаустың еуропалық отарлау тарихы 1499 жылы испандықтардың Амазонка өзенінің сағасына келгенімен басталды. Испандықтар содан кейін Бразилияның солтүстігіндегі аймақты отарлауды жалғастырды. 1668-1669 жылдары даму жалғасты, осы кезде португалдар қазіргі Суринамде орналасқан голландтарға қарсы аймақтағы үстемдігін қамтамасыз ету үшін Сан-Хосе-да-Барра-ду-Рио-Негро бекінісін салды. Бекініс тас пен саздан салынды, оның периметрін төрт зеңбірек қорғады. Ол 100 жылдан астам уақыт бойы қолданыста болды. Бекіністің жанында көптеген жергілікті метистер болды, олар оның құрылысына көмектесті және жақын жерде қоныстанды. 1755 жылдың 3 наурызындағы Корольдік жарғымен Сан-Хосе-ду-Рио-Негро капитандығы құрылды, астанасы Мариуа (қазіргі Барселос) болды, бірақ губернатор Лабо Д'Альмада испандықтардың шапқынынан қорқып, 1791 жылы орын Лугар-де-Барраға қайтарылды. Рио-Негро және Амазонка өзендерінің қосылған жерінде орналасқандықтан, бұл жер стратегиялық маңызға ие болды. 1832 жылдың 13 қарашасында Лугар-да-Барра қала мәртебесіне көтеріліп, Манаус деп аталды. 1848 жылдың 24 қазанында Пара провинциялық ассамблеясының 145 заңымен ол Бара-ду-Рио-Негро қаласы деп қайта аталды. 1856 жылдың 4 қыркүйегінде губернатор Геркулано Феррейра Пена қалаға «Манаус» деген атау берді.

Кабанагем

Кабанагем – 1835 жылы қара нәсілділер, үндістер және метистер ақ нәсілді саяси элитаға қарсы күресіп, билікке келген көтеріліс. Кабанагем сол кездегі Гран-Пара штатының халқын шамамен 100 000-нан 60 000-ға дейін азайтты. Бастапқыда Белемде басталған қозғалысқа Жоғарғы Амазонкадан (қазіргі Манаус) келген көтерілісшілердің қатысуы қазіргі Амазонка штатының құрылуына өте маңызды болды. Революцияның қысқа мерзімінде Жоғарғы Амазонканың Кабанолары – көтерілісшілердің топтары аймақ бойынша аралап, Манаусты екі рет басып алды. Көптеген елді мекендерде олардың келуіне ақ емес халықтың өз еркімен қатарларына қосылуы себеп болды, бұл қозғалысқа қатысушылардың санын арттырды. Осының нәтижесінде аймақтағы халықтар бірігіп, мемлекет құрылды.

Резеңкелі бау

XIX ғасырдың соңында Амазонка аймағының каучук өрісі Манауста болды. Бір кезде ол "дүниедегі ең әсем қалалардың бірі" атанды. Тарихшы Робин Фурно осы кезең туралы былай деп жазды: "Ешқандай ысырапшылық, қаншалықты абсурдты болса да, каучук барондарын тоқтата алмады". "Егер бір каучук бароны үлкен яхта сатып алса, екіншісі вилласына үйретілген арыстан орнататын, ал үшіншісі жылқысын шампанмен суаратұғын". Қала Еуропаның түкпір-түкпірінен әкелінген мәрмәр, шыны және кристалдан жасалған үлкен күмбездері мен алтын жалатылған балкондары бар әсем опера театрын салды. Опера театры он миллион долларға (халық қаражаты есебінен) тұрды. Бір маусымда бір опера труппасының жартысы сары қызбадан көз жұмды. Театро Амазонас деп аталған опера театры 20 ғасырдың көп бөлігінде жабық болды. Дегенмен, ол Вернер Герцогтың "Фицкарральдо" (1982) фильмінің түсірілімдерінде пайдаланылды. Шамамен 90 жылдық үзілістен кейін, 1997 жылы қайта ашылып, тікелей опера спектакльдерін көрсетуге кірісті және қазір әлемнің түкпір-түкпірінен келетін өнерпаздарды қызықтыруда. Каучук ағашының тұқымдары Амазонка аймағынан Оңтүстік-Шығыс Азиядағы плантацияларда өсіру үшін жасырын түрде шығарылғанда, Бразилия мен Перу өнімге монополиясын жоғалтты. Каучук өрісі күрт аяқталып, көптеген адамдар ірі қалаларды тастап кетіп, Манаус кедейлікке түсті. Каучук өрісі қаланың көптеген еуропалық қалалар электрленгенге дейін электр қуатымен қамтамасыз етілуін мүмкін еткенімен, каучук өрісінің аяқталуы генераторларды іске қосуды тым қымбатқа бағалады. Қала көп жыл бойы электр қуатын өндіре алмады. Аймақта жаңа жолдар ашылғаннан кейін, қалаға ұлттық және халықаралық қаржы-экономикалық капиталдың үлкен инвестициялары құйылды, бұл еркін экономикалық аймақтың берген салық жеңілдіктерінің арқасында болды. Осы кезеңде Манаус демографиялық өсімге ие болып, Бразилиядағы ең көп халқы бар қалалардың біріне айналды.

Соңғы оқиғалар

Манаус 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионатының және кейбір Олимпиадалық футбол ойындарының өткізілген қалаларының бірі болды. Бұл Амазонка орманындағы жалғыз қала және географиялық тұрғыдан ең шалқары, басқа қалалардан солтүстікке және батысқа қарай орналасқан. 2017 жылдың қаңтар айында Манауста ірі түрме бүлігі болды, ол кейін Бразилияның тағы екі қаласына тарады, соның салдарынан елде қауіпсіздік мәселелері туды. Бразилиядағы COVID-19 пандемиясы кезінде Манаус халқының шамамен 76 пайызы коронавирусқа шалдықты, және топтық иммунитет мүмкіндігі талқыланды. Бірақ, Манауста қайтадан инфекция тарады, бұл жолы 2021 жылдың қаңтар айының басында Lineage B.1.1.248 штаммымен жұқтыру орын алды.

География

Солтүстік Бразилиядағы ең ірі қала Манаус, жартылай алқабы және халық тығыздығы құрайды. Оның көршілес қалалары – Президент Фигейредо, Карейро, Ирандуба, Рио Прето да Ева, Итакоатиара және Ново Аирао.

Өсімдіктер

Манаус Амазония тропикалық орманының ортасында орналасқан. Амазония планетадағы қалған жаңбырлы ормандардың жартысынан астамын құрайды және әлемдегі ең ірі, түрлерге ең бай тропикалық ормандарды қамтиды. Ылғалды тропикалық ормандар – ең түрлі биомдар, ал Америкадағы тропикалық ормандар Африка мен Азиядағы ылғалды ормандардан әлдеқайда түрлі. Америкадағы тропикалық ормандардың ең үлкен бөлігі болғандықтан, Амазония ормандары беспрецеденттік биологиялық әртүрлілікке ие. Әлемдегі барлық түрлердің үштен бірі Амазония ормандарында мекендейді.

Жасыл аймақтар

Амазонканың ортасында орналасқан Манаус қаласы тығыз дамыған және қала ішінде жасыл аймақтар аз. Ең үлкен жасыл аймақтар:

Минду паркі, қаланың оңтүстік-орталық бөлігінде, 10-шы аудан орналасқан. 1989 жылы құрылған Минду паркі – қаланың ең үлкен және ең көп таңдалатын саябақтарының бірі. Бильхарес паркі, 2005 жылы құрылған, Манаустың оңтүстік-орталық аймағында, Плато ("плато") ауданында орналасқан. 1980-ші жылдары құрылған, қаланың шығысында орналасқан және ең ірі қалалық жасыл аймақтардың бірі – Алеисо төбесінің жасыл аймағы. Сумаума мемлекеттік паркі, Манаустың солтүстігінде, Жаңа қала ауданында орналасқан мемлекеттік парк. Бұл Бразилия Амазонка бассейніндегі ең кішкентай мемлекеттік парк. Кастанхерас жолақты тамариндерді қорғау қорығы, 1982 жылы құрылған, құрып бара жатқан тамариндер популяциясын қорғау мақсатында. Адольфо Дуке орман қорығы, 1963 жылы құрылған биологиялық қорық, 100 шаршы километрді (10 000 гектар, 39 шаршы миль) алып жатыр. Қорық INPA (Instituto Nacional de Pesquisas da Amazonia – Амазонканы зерттеу ұлттық институты) басқаруында. Анавильханас ұлттық паркі, 1981 жылы құрылған экологиялық станса. Рио-Негроның сол жағалауындағы қоршаған ортаны қорғау аймағының шамамен 75% -ы, 1995 жылы құрылған, тұрақты пайдалану аймағы. Тупе тұрақты даму қорығы, 2005 жылы қаланың батыс жағында құрылған. Рио-Негро мемлекеттік паркінің Оңтүстік бөлімі, 1995 жылы құрылған, қаладан солтүстік-батысқа қарай қайықпен барады.

Климат

Манауста Кёппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес тропикалық муссондық климат (Am) басым, ол ең құрғақ айда тропикалық жаңбырлы орман климатына жетпейді, орташа жылдық температурасы және ауа ылғалдылығы жоғары, жауын-шашын индексі жыл сайын шамамен құрайды. Жаңбыр жауу маусымдары анық бөлінеді: шілдеден қыркүйекке дейін салыстырмалы түрде құрғақ, ал желтоқсаннан мамырға дейін өте жаңбырлы. Жаз айларында күн сайын найзағайлар жиі болады, бірақ олар жылдың кез келген уақытында кездесуі мүмкін. Қалада кейде бұрқасын да болады. Қаланың экваторға жақын орналасуының арқасында жергілікті климаттағы температура тұрақты. Қыста суық күндер болмайды, ал Бразилияның оңтүстік-орталық бөлігіндегі және Амазонканың оңтүстік-батысындағы қарқынды полярлық ауа массалары қалаға сирек әсер етеді, мысалы, 1955 жылдың тамызында болғандай. Бірақ олар сирек болғанымен, климатқа әсер етіп, температураның төмендеуіне себеп болады. Орманға жақын орналасқандықтан, қалада ыстық аспаптап болмайды және ылғалды болады. Ұлттық метеорология институтының (ИНМЭТ) мәліметінше, қалада тіркелген ең жоғары температура 2015 жылы , ал ең төменгі температура 1989 жылы тіркелген. 2009 жылдың 26 қарашасында Манауста қышқыл жаңбыр жауғаны тіркелді. Бұл құбылыстың себебі – көбінесе өрттен шыққан түтіннің жиналуынан және көліктерден бөлінетін көмірқышқыл газынан туындаған ауаның ластануы. Қышқыл жаңбырдың болуы Бразилияның кейбір ірі қалаларында, көлік құралдарының саны көп болған жерлерде жиі кездеседі, бірақ Манауста және Амазонканың басқа қалаларындағы жағдай ұзаққа созылған құрғақшылық пен орман өрттерінен шыққан түтінмен нашарлайды.

Гидрология

Қалалық аймақ төрт өзен алабының толық немесе бір бөлігін қамтиды, бәрі де Рио-Негроның салалары. Сан-Раймундо және Эдукандос арналары қаланың ішінде толығымен орналасқан. Тарума Асу өзені төменгі ағысында қаланың батыс шекарасын құрайды және Дуке қорығынан бастау алып, қаланың солтүстік және батысынан өтетін бірнеше салалармен суға толады. Пуракеквара өзені төменгі бөлігінде қалалық аумақтың шығыс шекарасын құрайды.

Дін

Қала еуропалық отаршылдық дәуірінен бері католик дінінің ықпалында болды, және Манаус тұрғындарының көп бөлігі католик – дегенмен, қалада ондаған түрлі протестанттық тармақтары бар. Сонымен қатар, яһуди діні, Кандомбле, ислам және спиритизм сияқты басқа да діндер де тараған.

Қалалық аймақ

Манаустың метрополиялық аймағы (RMM) – Амазонас штатының сегіз қаласын қамтитын, бірақ біріккен қалалар емес метрополиялық аймақ.

Өңірлер

Манаус жеті аймаққа бөлінеді: Солтүстік, Оңтүстік, Орталық Оңтүстік, Шығыс, Батыс, Орта Батыс және Ауылдық аймақ. Қаланың шығыс аймағы ең көп халқы бар, шамамен 600 000 тұрғынымен (2007). Соңғы жылдары қаланың солтүстік аймағында халық саны ең көп өсті, және ол қаладағы ең ірі аудан – Нова Сидаде ауданына ие. Орталық Оңтүстік аймағы жан басына шаққандағы табысы бойынша ең жоғары көрсеткішті білдіреді. Шығыс аймағы көптеген төбелерімен белгілі.

Көршіліктер

Манауста құрылған алғашқы аудан (байро) Эдукандос болды. Сол жерден Бразилияның басқа аймақтарынан көшіп келгендердің келуінен бастап қаланың басқа аймақтары да мекендеуге айнала бастады. Манауста Латын Америкасындағы ең үлкен аудан – Сида-Нова, онда 264 449 тұрғын бар, бірақ халық саны 300 000-нан асып кеткені естіледі. Сида-Нова Амазонас штатының қалған қалаларынан үлкен. Манаустың еркін экономикалық аймағының қалыптасуы мен күшеюімен қалаға инвестициялар келіп, штаттың көптеген аймақтарынан және Бразилияның солтүстігінен адамдар үздіксіз көшіп келе бастады. Манаустың ең бай ауданы – Адрианополис, ол қаланың оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан. Манау қаласының орталығы Рио-Негро өзенінің жанында, қаланың оңтүстік бөлігінде жатыр. Дамыған жылдардан кейін тарихи орталық билік тарапынан ұмытылып, көбінесе сауда және шаруашылық тұрғын үйлерге арналған аймаққа айналды. Қала орталығын бұрынғыдай қайта жаңғырту жоспары бар, оның үшін жаяу жолдардағы тіршілік көшіп жүретін адамдар мен сатушыларды алып тастау қажет. Бұл жоспарлардың бәрі 2014 жылғы әлем чемпионатына байланысты туындады.

Экономика

Манаус – Бразилиядағы алтыншы ірі экономика. IBGE мәліметтері бойынша 2014 жылы оның ЖІӨ-сі 67,5 миллиард реалды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 33 446 реалды құрады. Манаустың 20-шы ғасырдың көп бөлігіндегі басты өнеркәсібі каучук болғанмен, оның маңызы азайды. Географиялық орнының арқасында балық, асаи және купуасу сияқты жабайы жемістер, бразилия жаңғағы, сондай-ақ мұнай өңдеу, сабын және химия өнеркәсібі маңызды сауда салаларын құрайды. Соңғы он жылдықтардағы федералдық инвестициялар мен салық жеңілдіктерінің арқасында аймақ ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды (Манаустың еркін экономикалық аймағы). LG, Nokia, Samsung, Siemens, Sagem, Gradiente және BenQ Siemens сияқты ұялы телефон компаниялары Манауста ұялы телефондарды шығаратын зауыттарын иеленеді. Пластикалық линза өндіруші Essilor компаниясының да осында зауыты бар. Бразилиялық спорттық көлік құралын өндіретін Amazon Veiculos компаниясының бас кеңсесі Манауста орналасқан. MAP Linhas Aéreas және Manaus Aerotáxi әуе компанияларының бас кеңселері Манаустағы Эдуардо Гомес халықаралық әуежайы аумағында орналасқан.

Еркін сауда аймағы

Манаустағы еркін сауда портының бастапқы идеясы депутат Франсиско Перейра да Силваға тиесілі және кейіннен 6 маусым 1957 жылы №3.173 заңмен ресімделді. Жоба 23 қазан 1951 жылы Ұлттық Конгресс бекітті, №1.310 және 2 ақпан 1960 жылы №47.757 жарлықпен реттелді. Содан кейін инженер Маурисио Джоппер, баяндама жасаушы, бастапқы автормен келісім бойынша, еркін сауда портының орнына еркін сауда аймағын құруды негіздеді. Алғашқы он жылда ZFM (Манаус еркін сауда аймағы) Манаус портындағы Манаус гаванінен жалға алынған қоймада орналасқан және федералдық қаражатқа тәуелді болды. Бұл себепті жобаға сенім аз болды деуге болады. 28 ақпан 1967 жылы президент Кастело Бранко №288 жарлыққа қол қойды, ол Манаус еркін сауда аймағын нақтырақ анықтады. Жаңа жарлықта Манаус еркін сауда аймағының радиусы өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы орталықтарын қамтитыны, оларға аймақтық дамуға мүмкіндік беретін экономикалық құралдар берілетіні, яғни сол кездегі экономикалық оқшаулықтан Амазонканы шығару мақсатында екені айтылды. 28 тамыз 1967 жылы Манаус еркін сауда аймағының басқармасы, СУБФРЕЙМ құрылды. СУБФРЕЙМ – өзінің жеке заңдық мәртебесі мен активтері бар, қаржылық және әкімшілік тәуелсіздігі бар дербес орган. Салықтық жеңілдіктер және одан кейінгі қосымша заңнамалар елдің басқа аймақтарына қарағанда аймақта салыстырмалы артықшылықтар туғызды, нәтижесінде Манаус еркін сауда аймағы аймаққа жаңа инвестицияларды тартты. Бұл жеңілдіктер SUBFRAME және SUDAM федералдық деңгейде басқаратын салықтан босатуды білдірді.

Үкімет және саясат

Анисио Жобим түзеу колониясы бар.

Әуежайлар

Эдуардо Гомес халықаралық әуежайы – Манаус қаласын қызмет көрсететін әуежай. Әуежайда екі жолаушылар терминалы бар, біреуі – жоспарлы рейстерге, екіншісі – аймақтық авиацияға арналған. Сонымен қатар, үш жүк терминалы да бар. Эдуардо Гомес халықаралық әуежайы Бразилиядағы жүк тасымалы бойынша үшінші орында тұр және Манаус индустриалдық кешенінен импорт пен экспорт сұранысын қамтамасыз етеді. Осы себепті Infraero 2004 жылдың 14 желтоқсанында ашылған үшінші жүк терминалының құрылысына инвестиция жасады. TAM Airlines 2008 жылы әуежай маңында өз жүк терминалын ашты, ол Бразилиядағы ең ірі жүк терминалы екенін мәлімдейді. Елдегі негізгі жүк тасымалы маршруты – Манаус пен Виракопос халықаралық әуежайы арасындағы, кең корпусты ұшақтармен жүзеге асырылатын бағыт. Басқа жүк тасымалы маршруттары Солтүстік Америка мен Еуропаны қамтиды. 2014 жылғы футболдан әлем чемпионатында Манауста 4 матч өткізілгендіктен, жолаушылар терминалы жаңарып, кеңейтілді. Қазіргі таңдағы күні әуежайдан American Airlines және LATAM Airlines Brasil авиакомпаниялары арқылы АҚШ-тың Майами және Орландо қалаларына, Copa Airlines арқылы Панама қаласына, ал Avior Airlines арқылы Венесуэланың Барселона қаласына күнделікті халықаралық рейстер орындалады. Әуежайда Бразилияның ірі әуежайларына тікелей рейстер бар, оларды Gol Transportes Aéreos, TAM Airlines және Azul Brazilian Airlines сияқты үш ірі авиатасымалдаушы жүзеге асырады. Әуежайдың IATA коды – MAO. Бразилия әуе күштерінің маңызды базаларының бірі – ALA8 әуе базасы Манауста, бұрынғы Понта-Пелада әуежайында орналасқан. Эдуардо Гомес халықаралық әуежайы мен Понта-Пелада әуежайынан басқа, Манауста қала орталығынан солтүстікке қарай шағын винтті ұшақтар мен тікұшақтарды пайдаланатын жеке ұшу-қону жолағы бар, ол жай ғана «Аэроклуб» деп аталады. Жексенбі күндері ол парашют спортымен айналысуға және ұшу сабақтарын алуға пайдаланылады. Тұрғын үйлермен қоршалғандықтан және соңғы кезде апаттар тіркелгендіктен, оны көшіру мәселесі үнемі талқыланып тұрады.

Автомобиль жолдары

Манаусты қиылыстыратын екі федералды тас жол бар. Манаусты Рорайма штатының астанасы Боа-Вистаға және Венесуэлаға жалғастыратын солтүстікке қарай асфальтталған жол бар (BR 174). Манаус жол арқылы Бразилияның қалған бөлігімен байланысты, себебі Манаустан Венесуэлаға үздіріссіз жүруге болады, содан кейін Акре штаты мен оның астанасы Рио-Бранкодағы BR 364 арқылы Бразилияға қайта оралуға болады, осылайша Колумбия, Эквадор және Перу елдерінен өтеді. Бірақ мұндай маршрут көптеген жүргізушілер үшін ыңғайсыз болғандықтан, Манаусқа және одан барудың басым бөлігі қайықпен немесе ұшақпен жүзеге асырылады, Рораймаға сапарлардан басқа. "The Independent" газеті «Манаусқа елден әлі де жолдар жоқ» деп жазды. BR 319 оңтүстікке қарай Манаусты Рондония штатының астанасы Порто-Вельгомен байланыстырады. Дегенмен, бұл тас жолға кіру үшін Рио-Негро және Амазонка өзендері арқылы Карейроға пароммен өту қажет, бұл шамамен 40 минутқа созылады, содан кейін Кастанньоға дейін ғана асфальтталған. Одан әрі жол асфальтталмаған және пайдалануға жарамсыз. Әртүрлі үкіметтер елдің қалған бөлігімен осы құрлықтық байланысты қалпына келтіруге уәде берді, бірақ экологиялық мәселелер, жоғары құн және күрделі логистика осы уақытқа дейін кез келген прогреске кедергі келтірді. Екі маңызды мемлекеттік тас жолы – AM 010 және AM 070. AM 010 шығысқа қарай, Амазонка өзенінің жағасындағы Итакоатиара қаласына (Амазонка штаты), штаттың үшінші ірі қаласына бағытталған. AM 070 оңтүстікке қарай, Манаустағы жаңа Рио-Негро көпірінің ар жағынан басталып, Солимус өзенінің жағасында орналасқан Манакапуру қаласына жетеді, ол Амазонка өзенінің жоғарғы ағысы деп те аталады және штаттың төртінші ірі қаласы болып табылады. Екі жол да асфальтталған және жыл бойы қолданысқа жарамды.

Порт

Кемелер Манаустың басты портына тікелей қала орталығында, Негро өзенінің жағасында тоқтайды. Ертеңгілік қала бірнешеге бөлінген, көпірлермен байланысқан арналар желісіне ие. Порт аймағында бірнеше ұялы телефон компанияларының өндіріс орналасқан, сондай-ақ басқа да ірі электроника өндірушілерінің зауыттары бар. Порт арқылы экспортталатын маңызды тауарларға бразилия жаңғағы, химиялық заттар, мұнай, электр жабдықтары және орман өнімдері кіреді.

Таксилер

Манаустағы қалыпты таксилер ақ түсті болып келеді және оларды кез келген жерде тоқтатуға болады. Олар жеке кооперативтерге біріккен, әрқайсысының өз байланыс телефондары бар. Барлық таксилерде есептегіш (метр) орнатылған, бірақ оның міндетті түрде қолданылатынының кепілі жоқ. "Арнайы" таксилер көбінесе қара түсті болады және ақ таксилерге қарағанда жақсырақ сапаға ие, сондай-ақ барлық сапарлар немесе күндік жалдау үшін белгілі бір тарифпен қызмет көрсетеді. Көпшілігі тек жергілікті жерде ғана тапсырыс беруге қолжетімді; алайда, жақсы танымал Brazil Airport Transfers компаниясы жақында Манауста әуежайға дейін жол көрсету және жалпы көлік қызметтерін ұсына бастады.

Автобус

Манауста автобус жүйесі өте кең таралған, және көптеген бағыттарға, оның ішінде танымал туристік жерлерге автобустар мен микроавтобустар қатынайды. Маршруттарды жоспарлауға көмектесетін өте қарапайым автобус сайты бар.

Көрікті жерлер

Манаустың Амазонка тропикалық орманында орналасқандығына байланысты, ол көптеген бразилиялық және шетелдік туристерді тартады, олар құрлықтағы және өзендердегі жануарлар әлемін көруге келеді. Бұл қала сонымен қатар Бразилиядағы ең сирек кездесетін приматтардың бірі – пид-тамариннің мекені. Манаустан экскурсиялық кемелер судың қосылатын жерін көру үшін шығады, онда Негро өзенінің қара суы Солимус өзенінің қоңыр суымен араласпай, шамамен бір-бірімен қатар ағып өтеді. Қонақтар өзен жағалауларын және "игарапе" деп аталатын шағын су жолдарын зерттеуге, тыныш көлдерде жүзуге және каноэмен жүруге, ылғалды орманды аралауға немесе орман ішіндегі қонақ үйлерде тұруға мүмкіндік алады. Қала орталығынан шамамен Понта-Негра жағажайы орналасқан, онда жағажай және танымал түнгі ойын-сауық орындары бар. Понта-Неграның батыс жағында сәнді қонақ үй орналасқан, онда зообақ пен орхидеялар жылыжайы, сондай-ақ сақталған орман мен жағажай бар, олардың бәрі жұртшылыққа ашық. 1882 жылы құрылған Mercado Adolpho Lisboa қаланың ең көне базары болып табылады, онда жеміс-жидек, көкөніс және әсіресе балық сатылады. Бұл Париждің Ле-Аль базарының үлгісімен салынған. Басқа да қызықты тарихи орындарға аралас стильдегі және ортағасырлық архитектурадан шабыттанған кеден ғимараты, Рио-Негро сарайының мәдени орталығы және Амазонас опера театрының жанында орналасқан Әділет сарайы жатады. Манауста Боске да Сиенси және Парк до Минду сияқты туған орманды сақтау аймақтары бар көптеген ірі саябақтар да бар. Әлемдегі ең үлкен қалалық орман 1909 жылдың 17 қаңтарында құрылған және Бразилиядағы ең көне федералды университет – Амазонас федералды университетінің аумағында орналасқан. Манауста сонымен қатар Манауара сауда орталығы, Амазонас сауда орталығы, Миллениум сауда орталығы, Понта Негра сауда орталығы, Студио 5 фестиваль сауда орталығы, Сидаде Нова сауда орталығы, Манаус Плаза сауда орталығы, Сао Хосе сауда орталығы және басқа да көптеген шағын сауда аймақтары бар. Бұл сауда орталықтарының көпшілігінде үлкен тамақ алаңдары мен кинотеатрлар бар.

Мәдениет

Қаланың мәдени күнтізбесі жыл бойы опера, театр, джаз және кино фестивальдарын қамтиды, сондай-ақ Бой Манаус (әдетте Манаустың 24 қазандағы мерейтойына орай өткізіледі) – Бой Бумба музыкасы арқылы Солтүстік Бразилия мәдениетінің ұлы тойы.

Амазонас опера театры

1896 жылы ашылған Амазонас опера театры 700 орындық және Еуропадан әкелінген кірпіштер, француз әйнегі мен итальян мраморынан салынған. Онда бірнеше маңызды опера және театр труппалары, сондай-ақ халықаралық оркестрлер өнер көрсеткен. Театр Амазонас филармониялық оркестріне үйі, ол хорлармен, джаз тобымен, би қойылымдарымен және тағы да көптеген ұжымдармен бірге үнемі репетиция жасайды және концерттер өткізеді.

Қоғамдық жүзу орындары

Қалаға жақын орналасқан Тарума, Тарумазиньо және Качоэйра дас Алмас шағын өзендері (өзен тармақтары) демалыс күндері халықтың демалуға таңдаған орындары болып табылады. Манауста соңғы кезде қайта жаңартылып, қалалық деңгейге жеткізіліп жатқан бірнеше мемлекеттік жүзу аймақтары бар. Сонымен қатар, көптеген жеке клубтарды да аралауға болады.

Сулардың кездесуі

Сулардың кездесуі (порт. Encontro das Águas) – Рио-Негроның қара суы мен Солимонес өзенінің лайлы қоңыр суының бірігуінен туындайтын табиғи құбылыс. Екі өзеннің сулары араласпай, қатар ағып, шамамен 6 километрге дейін бірге жүреді. Мұның себебі нақты белгісіз, бірақ ағым жылдамдығының, су көлемінің және екі өзеннің тығыздығының айырмашылығы басты факторлар болуы мүмкін. Екі өзен арасындағы температура мен қышқылдықтың сипаттамалары араласу процесіне елеулі әсер тигізбейді деп саналады. Негро өзені шамамен сағатта 2 километр жылдамдықпен, ал Солимонес өзені сағатта 1,5 километр жылдамдықпен ағып өтеді.

CIGS жануарлар дүниесі

Зообақ жұртшылыққа ашық. Ол Бразилия армиясы басқарады және Амазонка фаунасынан шамамен 300 түрлі жануарды қамтиды.

Жағажайлар мен шарлауықтар

Қалаға жақын орналасқан жағажайлар мен саябақтарға бару үшін көбінесе қайықтар қажет болады. Жағажайлар тамыздан қарашаға дейін өзен суы деңгейі төмендеген кезде пайда болады. Желтоқсан айынан бастап өзен суы көтерілгенде, жағалаудағы құм мен орманға таралады. Негро өзенінің оң жағалауында, шағын саласының бойында орналасқан Парикатуба шарлауығы шөгінді тау жыныстарынан тұрады және көптеген өсімдіктермен қоршалған. Оған қайықпен жетуге болады. Сапардың ең жақсы уақыты тамыз бен ақпан аралығы. Гведес ойпатында орналасқан, суы салқын және таза Love Cascade-ке тек қайықпен жетіп, содан кейін орман арқылы жаяу жүру арқылы баруға болады. Тупе жағажайы Манаустан шамамен алғанда... орналасқан. Бұл жағажайға мерекелер мен демалыс күндері көптеген адамдар суға түсу үшін келеді. Оған тек қайықпен ғана жетуге болады. Ай жағажайы Негро өзенінің сол жағалауында, Манаустан... орналасқан. Оған тек қайықпен ғана кіруге болады. Жағажай ай тәрізді жартылай пішінді және сирек кездесетін өсімдіктермен қоршалған. Арыстан шарлауы AM 010 тас жолының 34-ші шақырымында (Манаус-Итакоатира) орналасқан.

Футбол

Манаустың ең табысты клубы – 1913 жылдың 13 қаңтарында құрылған Nacional Futebol Clube. Бұрын 1970-1990 жылдар аралығында бірнеше рет жоғары дивизионға қатысқан Nacional 40 рет штат чемпионы атанды, бұл оларды CBF рейтингіндегі ең жоғары сатыдағы Амазония футбол клубы, ұлттық штат чемпионаттары бойынша рекорд иесі және ең көп чемпионат титулына ие штаттық рекорд иесі етеді. Қаланың тарихы бай тағы бірнеше клубы бар, мысалы, 1913 жылы құрылған, бірақ қараша айында 17 рет штат чемпионатын жеңіп алған Atlético Rio Negro Clube. Nacional Clube-дан бөлініп құрылған National Fast Club алты штат чемпионатын жеңіп алды, сонымен қатар Солтүстік аймақ чемпионы және 1970 жылғы Солтүстік-Шығыс чемпионатының күміс жүлдегері атанды. São Raimundo EC 1918 жылдың 18 қарашасында құрылған. Олар алты рет штат чемпионатын және үш рет Солтүстік кубогын жеңіп алды. Sul América Esporte Clube 1932 жылдың 1 мамырында құрылған. Олар 1992 және 1993 жылдары екі рет штат чемпионатын жеңіп алды. Соңында, Atlético Clipper Clube 1996 және 2002 жылдары штат чемпионатында екі рет күміс жүлдегер атанды. 2013 жылы құрылған Manaus Futebol Clube Campeonato Brasileiro Série C турнирінде өнер көрсетеді.

2014 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

Манаус 2009 жылы Бразилияның Солтүстік аймағын көршілес Пара штатының астанасы Белеммен бірге ұсыну үшін өткен сайыстан кейін 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионатының қабылдау қаласы ретінде таңдалды. Манаус мұндай ірі шараны қабылдау үшін қайта құрылымдалды. Жаңа әуежай салынды, қала көшелері қайта жабылды, жаңа және жақсартылған тротуарлар салынды. Қаланың коммуникациялық инфрақұрылымы Бразилиядағы ірі ұялы телефон операторлары орнатқан 4G желілері арқылы жақсартылды. Алғаш 1970 жылы Бразилия ұлттық құрамасының Мексикадағы жеңісті 1970 жылғы әлем чемпионатына аттанбас бұрын елдегі соңғы ойынымен ашылған «Вивальдао» стадионы, 2014 жылғы әлем чемпионаты үшін 44 000 орындық «Арена Амазониямен» алмастырылды. Манауста өткен 2014 жылғы әлем чемпионатының бірінші матчы 14 маусымда Англия – Италия командалары арасында болды. Екінші матч 18 маусымда Камерун – Хорватия, ал 22 маусымда АҚШ – Португалия командалары арасында өтті. Соңғы матч 25 маусымда Гондурас – Швейцария командалары арасында өтті. Манаус, ыстық және ылғалды климатымен белгілі, 22 маусымда Португалия мен АҚШ арасындағы матчта әлем чемпионатының тарихындағы алғашқы ресми су үзілісіне куә болды.

Бразилиялық джиу-джитсу

Манауста бірнеше әлем чемпиондары – бразилиялық джиу-джитсудың қара белбеулері, аралас жекпе-жек өнерінің (ММА) шеберлері және бағындыру күресінің спортшылары тәрбиеленді. Фредсон Пайксань, Валлид Исмаил, Сауло Рибейро, Кристиан Де Соуза, Александр Рибейро, Роналдо Соуза, Диого Рейс, Микаэль Гальвао, Фабрисио Андрей және Бибиано Фернандес сияқты чемпиондар Манау қаласынан шыққан. Бразилиялық джиу-джитсу ММА-ның (аралас жекпе-жек өнерінің) маңызды бөлігі болып табылады. Хосе Алдо (9 қыркүйек 1986 жылы туған) – бразилиялық джиу-джитсуда қара белбеу иесі және танымал UFC жекпе-жегіші. Алдо Майк Браунды WEC 44 турнирінде жеңіп, титулға ие болды және содан бері Урия Фабер мен Манвел Гамбурянға қарсы WEC титулын сәтті қорғады. Кейін ол UFC Featherweight чемпионы атанды, сондай-ақ Марк Хоминик және Кенни Флориан сияқты белгілі жекпе-жектермен титул үшін күресті.