Кіріспе
Американдық қару инспекторы және жазушы (1961 жылы туған)
Риттер 2001 және 2009 жылдары сексуалдық қылмыстарға қатысты полицияның жасырын операцияларына іліккен, ал 2011 жылы кәмелетке толмаған баламен сексуалдық қатынас жасау қылмысы үшін сотталды.
Ritter was the subject of police sting operations for sex crimes in 2001 and 2009, and was convicted of sex crimes involving a minor in 2011.
Ерте және жеке өмір
Риттер 1961 жылы Флорида штатының Гейнсвилл қаласында әскери отбасында дүниеге келген. Ол 1979 жылы Германияның Кайзерслаутерн қаласындағы Кайзерслаутерн американдық орта мектебін бітірді, кейіннен Пенсильванияның Ланкастер қаласындағы Франклин және Маршалл колледжін Совет Одағы тарихы бойынша бакалавр дәрежесімен және факультеттік құрметпен аяқтады. Ол Әфғанстанға кеңестік әскерлердің басып кіруі және Иран-Ирак соғысы жайлы теңіз жаяу әскерінің жедел күш тобының жетекші сарапшысы болды. Риттердің ғылыми еңбектері 1920-1930 жылдардағы Советтік Орталық Азиядағы Басмаши қарсылық қозғалысына және Басмаши қолбасшылары Фазаил Максум мен Ибрагим Бекке арналған. Desert Storm (1991) кезінде, теңіз жаяу әскерінің капитаны ретінде, ол генерал Норман Шварцкопфтың басшылығымен баллистикалық зымырандар туралы барлаушы-аналитик болып қызмет етті. Риттер АҚШ-тың Ирактың шамамен 20 ұтқыр Scud зымырандарының ұшыру қондырғыларының "16-сын" жойғаны туралы Шварцкопфтың мәлімдемесіне қарсылық білдіріп, олардың расталмағанын көрсететін бірнеше ішкі есептерді ұсынды. 1992 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінің пікірлер бетінде Риттер: "Соғыс кезінде ең бірде-бір ұтқыр Scud зымырандарының ұшыру қондырғысы жойылған жоқ" деген сөздері келтірілді.
Қару-жарақ инспекторы
Риттер 1991-1998 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының арнайы комиссиясында қару-жарақ инспекторы болып жұмыс істеді, оған Ирактағы жаппай қырып-жою қаруын және оған байланысты өндіріс құралдарын табу және жою міндеті жүктелген. Ол қатысқан триыздан астам инспекциялық миссияның он төртеуінде бас инспектор болды. Риттер, БҰҰ арнайы комиссиясының қару инспекторларының тобымен бірге, Lockheed U-2 түсірілімдерін талдау үшін Израильге әкеліп отырды, себебі Комиссия АҚШ пен Ұлыбританиядан жеткілікті талдау көмегін ала алмады. Бұл Комиссияның ресми рұқсатысыз жасалды, американдық U-2 Комиссияға уақытша берілген еді, және Риттер АҚШ билігі тарапынан сынға ілініп, тергеуге алынды. Ирак мұндай ақпаратты Израильге беруге қарсылық білдірді.
"Құптық үндеу" операциясы
1997 жылдың желтоқсанынан бастап Риттер, БҰҰ қару-жарақ инспекциялық комиссиясы (ЮНСКОМ) төрағасы Ричард Батлер және ЮНСКОМ басшылығының келісімімен, Ұлыбританияның сыртқы барлау қызметі MI6-қа "Mass Appeal" операциясы деп аталған MI6-ның пропагандалық науқаны үшін пайдаланылатын ЮНСКОМ-ның талдаулары мен мәліметтері туралы құжаттар мен брифингтер беруді бастады: "Мен британдық барлау қызметінен, бұрынғыдай, ресми қарым-қатынаста болғандықтан, ЮНСКОМ мұрағаттарында британдықтарға беруге болатын ақпарат бар ма, соны білу үшін хабарласты. Олар оны зерделеп, дұрыстығын тексеріп, содан кейін әлемдік БАҚ-та жариялауға тырысатын еді, осы елдердің қоғамдық пікірін қалыптастыруға, ал одан кейін, мысалы, Польша баспасөзінде жариялану арқылы, Ұлыбритания мен АҚШ-тағы қоғамдық пікірге әсер етуге ұмтылатын. Мен Ричард Батлерге британдықтардың сұранысымен жүгіндім. Ол бұны қолдайтынын айтты, және біз өте қысқа мерзімді ынтымақтастыққа кірістік. Алғашқы есептер 1998 жылдың ақпан айында британдықтарға жіберілді. 1998 жылдың маусым айында егжей-тегжейлі жоспарлау отырысы өтті, ал 1998 жылдың тамызында мен жұмыстан кеттім. Бұл операция – "Mass Appeal" операциясы, ол ЮНСКОМ-нан нақты деректерді алу үшін сұралғанға дейін жүргізіліп келді, және менің отставкаға кеткеннен кейін де жалғасты. АҚШ пен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Ирактың инспекторлармен толық ынтымақтастық көрсетпеуіне (БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1154 қаулысын бұзу) байланысты шаралар қабылдамағанда, Риттер 1998 жылдың 26 тамызында Біріккен Ұлттар Ұйымының Арнайы комиссиясынан кетті. Отставкаға кету туралы хатында Риттер Қауіпсіздік Кеңесінің Ирактың сол айдың басында инспекциялық топпен ынтымақтастықты тоқтату туралы шешіміне реакциясы қарусыздандыру жұмысын күлкіге айналдырғанын айтты. Кейін сұхбатында Риттер БҰҰ қару-жарақ инспекторы қызметінен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1154 қаулысы мен оның іске асырылуы арасындағы қайшылықтарға байланысты кеткенін айтты: "Тергеулер тоқтап, тиімді прогресске қол жеткізілмеді, ал тиімді прогресске қол жеткізу үшін Қауіпсіздік Кеңесінің мағыналы қадам жасап, біз орындамайтын қаулыларын күшіне енгізуге тырысуы қажет еді". Риттердің сөзіне қарағанда, Мемлекеттік хатшы Мадлен Олбрайт "1997 жылы Саддам Хусейнге қарағанда көбірек тексерулерге кедергі келтірді", бірақ Олбрайт бұл айыптауды жоққа шығарды. 1998 жылдың 3 қыркүйегіндегі куәлігінде Риттерді сол кездегі сенатор Джо Байден инспекцияларға қатысты оның ұстанымы туралы сұрады, оны Байден "қақтығысқа негізделген саясат" деп сынады. Бартон Геллманның мәліметінше, Байден инспектордың "Иракқа қарсы әскери күш қолданудың қашан басталатынын шешуге билікті өз қолына алуға тырысып жатқанын" сұрады, Байден Мемлекеттік хатшының Ирактағы кез келген араласудан бұрын одақтастардың, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің және қоғамдық пікірдің пікірін де ескеруі керектігін айтты. Кейін Байден бұл шешімнің "Риттердің жалақысынан асып түсетінін" мәлімдеді.
Қару инспекторы ретінде қабылдау
Ричард Батлер, Риттердің бұрынғы ЮНСКОМ басшысы, Риттердің жаппай қырып-жою қарулары туралы болжамдарында "көзқарасы алыс емес" екенін айтты. Ол: "Ол 'алфа иті' инспекторы болған кезде, шындығында, онда көп қару-жарақ болды, және біз оларды табуға баруымыз керек еді, бірақ оны дәлелдеуге ол жеткіліксіз мәліметтерге ие болды. Ал ол бейбітшілдік жақтасы болғанда, бастапқысынан соңына дейін бәрі жалған болды, жаппай қырып-жою қарулары болған жоқ. Бұл да оның дәлелдеуге жеткіліксіз мәліметтері болған пікір еді" деді. Алайда, 1999 жылы жарық көрген "Соңғы ойын" атты кітабында Риттер, Баас партиясы штаб-пәтерін тексеруді бастаушының өзі екенін, тіпті оның басшысы Ричард Батлер күмәнданғанмен, ол осы тексеруді қадағалағандығын және 37 инспектор жұмылдыруды жоспарлағанын түсіндірді. Алайда, 1998 жылдың тамызында Ирак ынтымақтастықтан бас тартқандықтан, бұл тексеру уақытша тоқтатылды.
Тексеруден кейінгі кезеңдегі түсініктемелер
"Ойын соңында: Ирак мәселесін шешу" – біржола және мәңгілік, Риттер Ирактың инспекторлар жұмысына кедергі келтіріп, кейіннен ЖҚҚ бағдарламаларын қайта іске қосу үшін қажетті элементтерді жасырып, сақтауға тырысқанын қайталады. Сонымен қатар, ол Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) ЮНСКОМ-ға еніп, инспекторларды Ирактағы режимді өзгерту мақсатында барлау ақпаратын жинау құралы ретінде пайдалануына наразылық білдірді – бұл ЮНСКОМ жұмыс істеу шарттарын бұзу және 1998 жылы инспекторлардың қызметін шектеуге Ирак үкіметі келтірген дәлелдің өзі. Кітаптың қорытындысында Риттер АҚШ-тың инспекцияларсыз қоршау саясатын, Ирактың ұзақ мерзімде ЖҚҚ-ны қайта иеленуіне жол бермеу үшін жеткіліксіз деп сынады. Ол сондай-ақ Саддам Хусейн режимін күшпен құлату идеясын қабылдамады. Оның орнына, ол Кувейттің дипломатиялық мойындалуы, күрд автономиясы және Израильмен қарым-қатынастың шиеленісін азайту шартымен Иракпен халықаралық қатынастарды біртіндеп жақсартуға бағытталған дипломатиялық қатынас саясатын жақтады. Риттер 2000 жылы өзі жазған және түсірген "In Shifting Sands: The Truth About UNSCOM and the Disarming of Iraq" деректі фильмінде Иракқа қатысты келісімшіл көзқарасты тағы да қолдады. Фильм ЮНСКОМ тергеулерінің тарихын сұхбаттар мен инспекциялық миссиялардың бейне түсірілімдері арқылы баяндайды. Фильмде Риттер Иракты "тісі тартылған жолбарыс" деп атап, инспекциялар Ирактың ЖҚҚ мүмкіндіктерін жоюда сәтті болғанын айтады. (Толығырақ "Деректі фильм" бөлімінен қараңыз.) 2002 жылы Риттер жеке тұлға ретінде Ирак Парламентіне сөз сөйлеу үшін Иракқа сапар шекті. Ол парламентке АҚШ-тың "тарихи қателік" жасауға айналып келе жатқанын айтып, инспекцияларды қайта бастауға рұқсат беруге шақырды.
Ирактағы жаппай қырып-жою қаруының жетіспеушілігі туралы түсініктеме
Өзін республикашыл деп мойындаса да, және 2000 жылы Джордж Бушқа дауыс бергеніне қарамастан, 2002 жылы Риттер Буш әкімшілігінің Иракта маңызды ЖҚҚ қоры немесе өндіріс қабілеттері бар деген талаптарын ашық сынады. Бұл 2003 жылдың наурыз айында АҚШ-тың Иракқа басып кіруінің басты себебі ретінде келтірілген болатын. Соғысқа дейін Риттер АҚШ және Ұлыбритания үкіметтері Ирактағы ЖҚҚ-ның болуын соғыс үшін саяси желеу ретінде пайдаланып жатқанын айтты.
Ирак туралы кейінгі мәлімдемелер
2005 жылдың ақпан айында "Аль-Жазира" веб-сайтында жазған Риттер "Ирактағы қарсылық қозғалысы" – "шынайы халықтық ұлттық азаттық қозғалысы" екенін, ал "Тарих ирактық қарсылық қозғалысының американдық оккупациялық күштерді және олардың таңған ирактық жалтақ үкіметін тұрақсыздандыру және жеңуге жасаған күш-жігерін ақырында заңды деп бағалайды" деді. 2012 жылы Риттер АҚШ "осы соғыстың салдарынан моральдық және экономикалық тұрғыдан банкротқа ұшырағанын" айтты. "Америка Құрама Штаттары бүкіл әлемнің күлкісіне айналды". Риттердің "Иранды нысанаға алу: Ақ үйдің режимді өзгерту жоспарлары туралы шындық" кітабы 2006 жылы жарық көрді. Нейтан Гатман "The Forward" журналындағы шолуында Риттердің "Израильді қолдайтын лоббиді екі жақты адалдыққа және "ашық шпионажға" қатысқандығында" айыптағанын жазды. Риттер Израильдың Буш әкімшілігін Иранмен соғысқа итермелеп отырғанын мәлімдеді.
Жылжымалы құмдарда
Риттердің "Қозғалмалы құмдарда" атты деректі фильмі 2001 жылы шықты. Ол Ирактың жаппай қырып-жоятын қаруларының болмауының себебі БҰҰ қару-жарақ тексеру бағдарламасы екенін дәлелдеді. Әл-Хафажи 2004 жылы БҰҰ-ның "Мұнайға азық-түлік" жобасына қатысы үшін бірнеше ауыр қылмысқа кінәлі деп танылды. Риттер Әл-Хафажимен ешқандай шарттасқан жоқ екенін және ол Әл-Хафажиге қаржының "Ирак үкіметімен ешқандай қатысы болмауы керек" деді. Риттерден "Егер біреу Әл-Хафажи мырзаның оның атынан үлестіру ұсынғанын айтса, сіз оны қалай сипаттар едіңіз?" деп сұрағанда, Риттер: "Ол адам нағыз жалғаншы, оны осы жерге шақырып, сабап тастаймын!" деп жауап берді.
Жыныстық қылмыстар үшін тұтқындалу және сотталу
Риттер 2001 жылы екі рет құқық қорғау органдарының жасырын операцияларына қатысты. 2001 жылдың маусымында ол 16 жастағы қыз болып көрінген жасырын полицеймен кездесуді ұйымдастыруға тырысқаны үшін айыпталды. Оған "баланың қауіпсіздігіне қауіп келтіруге талпыну" деген қылмыстық құқық бұзушылық тағылды. Алты айлық сотқа дейінгі бақылау мерзімінен кейін айыптау алынып тасталды және іс материалдары жабылды. Ол интернеттегі чат арқылы танысқан полицеймен байланыс жасады. Полиция оның веб-камера арқылы өзін көрсеткенін, ал полицей өзін 15 жасар қыз ретінде таныстырғанын мәлімдеді. Келесі айда Риттер алдын ала сот отырысына қатысу құқығынан бас тартып, 25 000 доллар көлемінде кепілсіз босатылды. Айыптаулардың ішінде "кәмелетке толмағандармен заңсыз байланыс, байланыс құралдарын қылмыстық мақсатта пайдалану, кәмелетке толмағандардың ізгілігіне зиян келтіру, әдепсіздік көрсету, қылмыс құралдарын иелену, қылмыс жасауға талпыну және қылмыстық құқық бұзушылыққа ұсыну" болды. Риттер айыптау келісімін қабылдамады және 2011 жылдың 14 сәуірінде Монро округінің сотында қылмыс жасауға талпынудан басқа барлық айыптаулар бойынша кінәлі деп танылды. 2011 жылдың қазан айында ол бір жарымнан бес жарым жылға дейін бас бостандығынан айырылды. 2012 жылдың наурызында Пенсильвания штатының Сомерсет округіндегі Лорел Хайлендс мемлекеттік түрмесіне жіберілді және 2014 жылдың қыркүйегінде мерзімінен бұрын босатылды. Human Rights Watch сияқты тергеушілер бұл кісі өлтірулерді Ресей әскерімен байланыстырады. Ол Украинаны "қатыған итке" теңеп, оны ату қажет деді. Украина заңнамасы бойынша ресейліктерге қатысты қарауды нацистік Германияның еврейлерге қатысты қарауымен салыстырды. 2022 жылдың қазан айында ол Буча туралы провокациялық твит жариялап, Twitter-дің реакциясын сынады. Твитте "Буча соғыс қылмысы, оны Украина жасады" деп жазылған. 2022 жылдың шілдесінде Украинаның дезинформацияға қарсы күрес орталығы Риттерді ресейлік пропагандистердің тізіміне енгізді. 2022 жылдың сәуірінде және 2023 жылдың сәуірінде Риттер Ресей соғыста жеңіске жетіп жатқанын мәлімдеді. Америка үкіметіне тиесілі Polygraph.info ақпараттық агенттігі Риттердің Ресейдің соғыста жеңіске жеткені және Бучадағы қырғын туралы мәлімдемелерінің жалған екенін жазды. 2024 жылдың қаңтарында Риттер Чечняға сапар шегіп, Грозныйдағы орталық алаңда мыңдаған чечен жауынгерлеріне сөз сөйледі. BBC журналисі Фрэнсис Скарр оны "соғыстың ең абсурд сәттерінің бірі" деп атады, Скотт Риттер Чечняда пайда болып, Рамзан Кадыровтың мыңдаған жауынгерлеріне "Чечня мен Америка арасындағы достықты нығайту" жөніндегі күш-жігері туралы (оның кейбір сөздерін түсінбедім) сынған орыс тілінде сөйледі. Риттер сөйлеген сөзінде "Ресей жеңіске жетеді" (Украинамен соғысында) деген сенімін тағы да қайталап айтты. Риттердің Грозныйдағы сөйлеген сөзінен кейін, оны Чечен Республикасының қонағы ретінде қарсы алған кезде, Кадыров Риттерге 20 украин тұтқынның тізімін бергенін мәлімдеді, оларды АҚШ оған және оның отбасына қатысты санкцияларды алып тастау үшін босатуға дайын екенін айтты. Кейіннен Кадыров өзінің бұл мәлімдемесін "троллинг" деп атап, оның маңызды емес екенін мәлімдеді.