Кіріспе

Technics SL 1200MK2 2. Белдік кері айналып немесе тырсылдап сынған кезде, диджейлер тікелей жетекті дискіні жиі пайдаланды. Тікелей жетекті дискілік аспаптар белбеулерді пайдаланбайды, оның орнына винил пластинкасы орналасқан табаны тікелей қозғалтқышпен қозғалтады. Бұл скретч жасауға мүмкіндік береді, өйткені диджей пластинканы табақта алға-артқа қозғалтса да, мотор дұрыс айналымда айналуын жалғастырады. Екінші жағынан, тікелей жетекті дискілер қозғалтқыштың әсерінен тербеліске ұшырауы мүмкін, бұл белбеумен жұмыс істейтін дискілер үшін кем мәселе. Алайда, соңғы жылдары тербелістерді азайту үшін мотор мен табақтың арасына серпімді (аз тығыздығы бар) материалды пайдаланды. Тікелей жетекті дискідегі айналым күші белбеумен жұмыс істейтін модельдерге қарағанда әлдеқайда жоғары. Бұл дегеніміз, табақ жылдамдығы сыртқы күштерге (стилус, қол) аз бейімделеді. Жоғары айналым күші сонымен қатар табақтың өз жылдамдығына жылдамдауын білдіреді, сондықтан жазба басталғанда аз бұрмалау естіледі. Кейбір тікелей жетекті дискілер қозғалтқыш пен табақтың арасын азайтады, өйткені табақтың өзі дискінің синхронды қозғалтқышында ротор ретінде қолданылады. Бұл дегеніміз, дискіде жеке қозғалтқыш жоқ – табақ дискінің статорынан туындаған магнит өрісімен толықтай қозғалады. Барлық дискілерде металл дискілерді тұрақты жылдамдықпен айналдыратын мотор бар. Айналатын дискінің (табақтың) үстіне кілем төселеді, ал кілемнің үстіне ойнатылатын пластинкалар орналастырылады. Дәстүр бойынша, резеңке кілемдер пластинканы табақтан тәуелсіз айналып кетпеуі үшін қолданылды. Скретч жасауды жеңілдету және түрлі трюктар жасау үшін диджейлер айналып жатқан табақ пен пластинка арасындағы үйкелісті азайту үшін slipmat-тарды пайдаланады. Slipmat көбінесе матаға ұқсас материалдан жасалады. Осылайша диджей пластинканы сызып тастау мүмкіндігіне ие болады, ал табақ астында айналуын жалғастырады. Тікелей жетекті дискілерде slipmat пластинканы стилус қабылдайтын мотордың тербелісінен оқшаулауға да көмектеседі. Диджейлерге арналған дискілерде сонымен қатар питч-бақылау (pitch control) бар, ол дұрыс жылдамдыққа ұсақ реттеу үшін қолданылады, стробо жарығымен бірге пайдаланылады, сонымен қатар диджейге биттік сәйкестендіру (beatmatching) деп аталатын әдіс арқылы араластыруға мүмкіндік береді. 1990 жылдардың соңынан бастап Vestax сияқты өндірушілер кері (reverse) және "тақталау" (nudge) сияқты басқа электрондық басқару элементтерін қоса бастады. Диджейлер мен диджейлер жоғарыда аталған функциялардың барлығын музыкалық өнер көрсетулерінде қолданады.

Тарих

Бірінші тікелей дискілі дискілі аспапты Осака қаласындағы (Жапония) Matsushita (қазіргі Panasonic) компаниясының инженері Шуичи Обата ойлап тапты. Бұл олардың ықпалды Technics дискілі аспаптар сериясының біріншісі болды. Ол Technics SL 1100 тікелей дискілі технологиясының мүмкіндіктерін пайдаланып, жаңа техникаларды әзірлеу кезінде, Нью-Йоркке көшіп келгеннен кейін орнатқан алғашқы дыбыс жүйесі үшін осы технологияны қолданды. Ол жасаған ерекше техника – бір пластинканың екі данасын екі дискілі аспапта кезекпен ойнап, бишілердің сүйікті бөлімін ұзарту, екі дискі арасында алмастырып, үзілістерді ырғақты соққыға айналдыру. Ең ықпалды дискілі аспап – 1971 жылы Шуичи Обата басқарған Matsushita командасы әзірлеген Technics SL 1200 болды, ол 1972 жылы нарыққа шығарылды. 1970-ші жылдары Нью-Йорктің хип-хоп диджейлері, мысалы Grand Wizzard Theodore және Afrika Bambaataa оны пайдаланды. SL 1200 дискілерімен тәжірибе жасағанда, диджей пластинканы табақта алға-артқа жылжытқанда да мотор дұрыс жылдамдықпен айнала беретінін анықтады, осылай скретчинг (scratching) техникасы пайда болды. Содан бері диджейлік өнер хип-хоп мәдениетінде кеңінен тарады, ал SL 1200 келесі ондаған жылдар бойы диджейлер арасында ең көп қолданылатын дискілі аспап болып қала берді. Technics 1981 жылы SL 10 үлгісіндегі алғашқы тікелей дискілі таңғышты қолмен айналмалы дискілі аспапты да ұсынды.