Кіріспе

Халыққа қызмет ететін компьютер желісі

Метрополитендік аймақ желісі (МАН) – метрополитендік аймақ көлеміндегі географиялық аймақтағы пайдаланушыларды компьютерлік ресурстармен байланыстыратын компьютерлік желі. МАН термині қаладағы жергілікті желілердің (ЖЖ) бір үлкен желіге біріктірілуіне қолданылады, бұл желі кең аймақтық желіге тиімді қосылу мүмкіндігін де ұсына алады. Бұл термин сондай-ақ метрополитендік аймақтағы бірнеше ЖЖ-дің бір-бірімен байланысын сипаттау үшін де қолданылады.

Тарих

1999 жылға қарай жергілікті желілер (LAN) толыққанды құрылып, ғимараттар мен кеңселерде деректерді байланыстыруды қамтамасыз етті. Қала ішіндегі LAN желілерін өзара байланыстыру үшін кәсіпорындар негізінен қоғамдық телефон желісіне (PSTN) сүйенді. Телефон желісі әртүрлі LAN протоколдары іске асырған деректерді пакеттік алмасуды қолдай білсе де, телефон желісінің өткізу қабілеті дауыстық байланыс үшін үлкен сұранысқа тап болды, ал телефон стансалары LAN желілерінің трафигінің өсуіне төтеп беруге лайықты емес еді. Жергілікті желілерді тиімдірек байланыстыру үшін кеңсе ғимараттарын бір режимді оптикалық талшық желілерімен байланыстыру ұсынылды, бұл технология сол кезде алысқа тарату телефон желілерінде кеңінен қолданылып келді. Мұндай қара талшықты желілер кейде клиенттердің үй-жайларына орнатылған, ал телефон компаниялары абоненттік пакеттерінің ішінде қара талшықты желілерін ұсына бастады. Оптикалық талшықты қалалық желілерді телефон компаниялары өз клиенттері үшін жеке желілер ретінде пайдаланды және олар шлюздер арқылы жалпыға ортақ кең аймақтық желімен (WAN) толық интеграцияланбаған. DWDM технологиясы компанияларға провайдердің қаладағы қара талшықты желісін пайдаланып, арнайы MAN желілерін құруға мүмкіндік берді. Осылайша MAN желілерін құру және күтіп ұстау арзандады. АҚШ-та Sprint компаниясы MAN желісінде IP пакеттерін бағыттайтын оптикалық талшықты сақиналарды алғашқылардың бірі болып енгізді. 2002 және 2003 жылдар аралығында Sprint Сан-Франциско, Окленд және Сан-Хосе қалаларын қамтитын үш MAN сақинасын салды, содан кейін осы үш метро сақинасын тағы екі сақинамен байланыстырды. Sprint метро сақиналары дауыс және деректерді бағыттап, бірнеше жергілікті телекоммуникациялық байланыс нүктелеріне қосылды және жалпы ұзындығы 189 миль оптикалық талшықты кабельді құрады. Метро сақиналары сонымен қатар Фримонт, Милпитас, Маунтин-Вью, Пало-Альто, Редвуд-Сити, Сан-Бруно, Сан-Карлос, Санта-Клара және Саннивейл сияқты Силикон алқабының технологиялық орталығына айналған көптеген қалаларды байланыстырды. IP трафигін бағыттайтын Metro Ethernet сақиналары әртүрлі меншікке жататын ағаш тәрізді протоколдардың бірін қолданды, әр MAN сақинасында түбірлік көпір болды. Желіде цикл болса, 2-деңгейлі коммутация жұмыс істемейді, сондықтан L2 MAN сақиналарын қолдау үшін барлық протоколдар артық байланыстарды бұғаттап, сақинаның бір бөлігін тоқтату керек. IEEE Ethernet негізіндегі жаңадан пайда болатын меншік протоколдарды стандарттауға тырысқан кезде, MEF сияқты салалық форумдар бұл олқылықты жойды және 2013 жылдың қаңтарында Carrier Ethernet 2.0 ерекшеліктеріне сәйкес конфигурацияланатын желілік жабдықтарға сертификаттауды бастады.

Қалалық Интернет-блокадалық пункттері

Интернет-алмасу пунктілері (IX) тарихи тұрғыдан МАН-ды ұлттық немесе жаһандық Интернетке қосу үшін маңызды болды. Бостон қалалық алмасу пункті (Boston MXP) HarvardNet сияқты метрополитендік Ethernet провайдерлеріне Sprint Corporation және AT&T сияқты ұлттық операторлармен дерек алмасуға мүмкіндік берді. Алмасу пункттері кампус желілері арасындағы төмен кешігулі байланыс ретінде де қызмет етеді, сондықтан Массачусетс технология институты мен Бостон университеті Бостон MXP арқылы дерек, дауыс және бейне ақпаратын алмаса алды. 2002 жылы жұмыс істеп тұрған АҚШ-тағы қалалық Интернет-алмасулардың басқа мысалдары: Анкоридж қалалық қолжетімділік пункті (AMAP), Сиэтл Интернет-алмасуы (SIX), Даллас-Форт-Уорт қалалық қолжетімділік пункті (DFMAP) және Денвер Интернет-алмасуы (IX Denver). Verizon үш аймақтық қалалық алмасуды іске қосып, МАН-ды өзара байланыстырып, оларға Интернетке қол жеткізуді қамтамасыз етті. MAE West Сан-Хосе, Лос-Анджелес және Калифорния штаттарының МАН-дарына қызмет көрсетеді. MAE East Нью-Йорк, Вашингтон және Майами қалаларының МАН-дарын өзара байланыстырады. Ал MAE Central Даллас (Техас штаты) және Иллинойс штаттарының МАН-дарын байланыстырады. Ірі қалаларда бірнеше жергілікті провайдерлер қара талшықты МАН магистральдық желісін салған болуы мүмкін. Лондонда бірнеше провайдерлердің метро Ethernet сақиналары Лондон МАН инфрақұрылымын құрайды. Басқа МАН-дар сияқты, Лондон МАН негізінен қала тұрғындарының қажеттіліктерін қанағаттандырады, олар әдетте көптеген төмен өткізу қабілеті бар қосылыстарға, басқа МАН провайдерлеріне жылдам транзитке, сондай-ақ ұлттық және халықаралық магистральдық провайдерлерге жоғары өткізу қабілетімен қол жеткізуге мұқтаж. Ірі қалалардың МАН-дарында қалалық алмасу пунктілері маңызды рөл атқарады. 2005 жылға қарай Лондон Интернет-алмасуы (LINX) Ұлы Лондон аймағында бірнеше алмасу пунктін құрды. Халықаралық Интернет-алмасулардың біріне ие қалалар компаниялар мен деректер орталықтары үшін басым таңдау орнына айналды. Амстердам Интернет-алмасуы (AMS IX) әлемдегі екінші ірі Интернет-алмасуы болып табылады және жоғары жылдамдықты Интернетке қол жеткізуге тәуелді компанияларды Амстердамға тартты. Амстердам қалалық желісі де жоғары жылдамдықты Интернетке қол жеткізудің артықшылықтарын сезінді. Ұқсас түрде Франкфурт халықаралық компаниялардың деректер орталықтары үшін тартымды орынға айналды, себебі онда коммерциялық емес DE CIX орналасқан, ол әлемдегі ең ірі Интернет-алмасуы болып табылады.