Кіріспе

Америкалық жобалар компьютерлік зерттеулерді дамыту мақсатында

Ұлттық ғылым қоры желісі (NSFNET) – 1985 жылдан 1995 жылға дейін Ұлттық ғылым қорының (NSF) қолдауымен АҚШ-тағы озық зерттеулер мен білім беру желілерін дамыту үшін құрылған, үйлестірілген және жаңарып отыратын жобалар бағдарламасы. Бұл бағдарлама аталған мақсаттарды қолдау үшін бірнеше жалпыұлттық компьютерлік желілерді құрды. Алғашқыда NSF қаржыландырған суперкомпьютерлік орталықтарға зерттеушілерді қосу үшін жасалған, бірақ қосымша мемлекеттік қаржыландыру мен жекеменшік компаниялармен серіктестік арқасында ол Интернет желісінің маңызды бөлігіне айналды. Ұлттық ғылым қоры 1989 жылға дейін, яғни алғашқы коммерциялық интернет-провайдер пайда болғанға дейін, желіні пайдалануға тек мемлекеттік мекемелер мен университеттерге ғана рұқсат берді. 1991 жылы NSF қолжетімділік шектеулерін алып тастады, соның нәтижесінде коммерциялық интернет-провайдерлер бизнесі қарқынды дамыды.

56 кбит/с желілік желі

NSFNET 1986 жылы TCP/IP қолданысын бастады. Оның алты магистральдық орталығы 56 кбит/с жылдамдығындағы жалға алынған байланыстармен біріктірілді, осы байланыстарды Иллинойс университетінің Ұлттық суперкомпьютерлік қолданулар орталығы (NCSA), Корнелл университетінің теориялық орталығы, Делавэр университеті және Merit желісі сияқты ұйымдар құрды. Fuzzballs деп аталатын маршрутизациялау және басқару бағдарламалық қамтамасы бар PDP 11/73 мини-компьютерлері желілік маршрутизаторлар ретінде пайдаланылды, себебі олар TCP/IP стандартын қолдады. Бұл бастапқы 56 кбит/с магистральдық желіге суперкомпьютер орталықтары өздері бақылау жасады, ал оны Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы Эд Кроль басқарды. PDP 11/73 Fuzzball маршрутизаторларын Ханс Вернер Браун Merit желісінде конфигурациялады және іске қосты, ал Корнелл университеті статистиканы жинады. NSFNET соңғы пайдаланушыларына қолдау BBN Technologies орналасқан NSF Network Service Center (NNSC) арқылы көрсетілді, сондай-ақ 1990 жылы шығарылған әрбір домендік атау мен IP-адрестің контакттік ақпаратын тізімдеген «Интернет менеджерінің телефондық анықтамасы» атты жұмсақ кітапты жариялауды қамтыды. Сонымен қатар, Эд Крол NSFNET пайдаланушыларына оның мүмкіндіктерін түсінуге көмектесу үшін «Интернетке саяхатшының нұсқауы» (Hitchhiker's Guide to the Internet) кітабының авторы болды. Бұл нұсқаулық Интернетке арналған алғашқы анықтамалықтардың біріне айналды. Аймақтық желілер өскенде 56 кбит/с NSFNET магистральдық желісі желілік трафиктің күрт өсуіне тап болды және ауыртпалыққа шалдықты. 1987 жылдың маусым айында NSF NSFNET-ті жаңарту және кеңейту үшін жаңа өтініш жариялады.

45 Мбит/с (T-3) негізгі желісі

1991 жылы 16 түйінді өзара байланыстыру үшін 45 Мбит/с (T3) тарату тізбектерімен жаңартылған магистраль құрылды. Жаңартылған магистральдағы маршрутизаторлар AIX UNIX жүйесінде жұмыс істейтін IBM RS/6000 серверлері болды. Негізгі түйіндер MCI нысандарында, ал соңғы түйіндер қосылған аймақтық желілерде және суперкомпьютерлік орталықтарда орналасқан. 1991 жылдың қараша айында аяқталған T1-ден T3-ге көшу, бұрынғы 56 кбит/с DDS-тен 1,5 Мбит/с T1-ге көшудей оңай болмады, себебі жоспарланғаннан көп уақыт кетті. Нәтижесінде, жүктеме артып, T1 магистралінде кейде ауыр тұралап қалулар болды. T3-ке көшкеннен кейін, T1 магистралінің бір бөлігі жаңа T3 магистралі үшін резервтік жүйе ретінде қалды. T3 жаңартуын күтіп және 5 жылдық NSFNET ынтымақтастық келісімінің аяқталуына жақындағанда, 1990 жылдың қыркүйегінде Merit, IBM және MCI бірлесіп Advanced Network and Services (ANS) компаниясын құрды. Бұл Мичиган штатындағы Merit Network-ке қарағанда кеңейтілген директорлар кеңесіне ие, коммерциялық емес ұйым болды. NSF-пен жасалған ынтымақтастық келісімі бойынша Merit, NSFNET жұмысының жауапкершілігін сақтап қалды, бірақ инженерлік және операциялық жұмыстардың көп бөлігін ANS-ке тапсырды. IBM және MCI жаңа жобаны қолдау үшін маңызды қаржылық және басқа да міндеттемелерді қабылдады. Аллан Вайс IBM-ден ANS-тің алғашқы президенті және басқарушы директоры болып тағайындалды. Мичиган университетінің ақпараттық технологиялар жөніндегі проректоры және Merit Network Басқармасының бұрынғы төрағасы Дуглас Ван Хоувеллинг ANS Директорлар кеңесінің төрағасы болды. Жаңа T3 магистралі ANSNet деп аталды және Merit-ке NSFNET магистральдық қызметін ұсыну үшін қажетті физикалық инфрақұрылымды қамтамасыз етті.

Коммерциялық тасымал

NSF-тің қаржыландыру заңы NSF-ке «ғылым және инженерия саласындағы зерттеулер мен білім беру үшін, негізінен компьютерлік және басқа да ғылыми-инженерлік әдістер мен технологияларды дамытуға және пайдалануға» қолдау көрсетуге рұқсат берді. Бұл NSF-ке NSFNET және оған байланысты желілік жобаларды қолдауға мүмкіндік берді, бірақ бұл қолдау «ғылым және инженерия саласындағы зерттеулер мен білім беруге» басымдық берген жағдайда ғана мүмкін болды. Осының нәтижесінде NSFNET-ті коммерциялық мақсатта пайдалануға тыйым салынды.

Қабылдауға болатын пайдалану саясаты

NSF қолдауының тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін NSF, NSFNET-тің рұқсат етілген және рұқсат етілмеген қолданылуын анықтайтын, Қабылдауға Болатын Пайдалану Саясатын (AUP) әзірледі. Бұл мәселені түсіндіру үшін бір мысал көмектеседі. Егер ата-анасы колледж немесе университетке оқуға түскен баласымен электрондық поштамен хабарласса, ал бұл хабар алмасу NSFNET желісі арқылы жүргізілсе, мұндай әрекет қабылдана ма? Егер электрондық хаттың тақырыбы студенттің оқуы немесе ғылыми жобасы болса, онда бұл қабылданады. Тақырып оқу немесе зерттеуге қатысты болмаса да, электрондық пошта жеке немесе жеке іс-қағаздар ретінде қабылдануы мүмкін, егер мұндай қолдану шектеулі болса. NSFNET желісін коммерциялық мақсатта пайдалануға тыйым салу, кейбір ұйымдардың NSFNET желісіне қосылған аймақтық желілер арқылы Интернетке қосылуына кедеріс келтірді. Ал толыққанды қосылу үшін басқа ұйымдар (немесе олардың атынан аймақтық желілер), соның ішінде коммерциялық емес ғылыми-зерттеу және білім беру мекемелері, екі қосылым алуы керек болды: біреуі NSFNET желісіне қосылған аймақтық желіге, екіншісі NSFNET желісіне қосылмаған желі провайдеріне. Екі жағдайда да жағдай шатастыратын және тиімсіз болды. Бұл масштабты үнемдеуге мүмкіндік бермеді, шығындарды арттырды немесе екеуін де бірге тудырды. Бұл Интернеттің өсуін және жаңа пайдаланушылардың оны қабылдауын баяулатты, бұл ешкімге ұнаған жоқ. 1988 жылы Винт Серф, сол кезде Ұлттық зерттеулер корпорациясында (CNRI) жұмыс істеген, Федералдық Желілік Кеңеске (FNC) және MCI компаниясына коммерциялық MCI Mail жүйесін NSFNET желісімен байланыстыруды ұсынды. MCI қаржылық қолдау көрсетті, ал FNC рұқсат берді және 1989 жылдың жазында бұл байланыс орнатылды. Іс жүзінде, FNC, NSFNET желісі арқылы коммерциялық электрондық пошта трафигін NSFNET желісіне және одан шығаруға тәжірибелік қолдануға рұқсат берді. Басқа электрондық пошта провайдерлері, мысалы, Telenet-тің Telemail, Tymnet-тің OnTyme және CompuServe де сол мақсатта тәжірибелік шлюздер құруға рұқсат алды. NSFNET желісімен осы байланыстардың қызықты жанама әсері - бұрын байланысы жоқ коммерциялық электрондық пошта қызметтерінің пайдаланушылары Интернет арқылы бір-бірімен электрондық поштамен хабарласа алды. Сонымен бірге, үш коммерциялық интернет-провайдер пайда болды: AlterNet (UUNET құрған), PSINet және CERFnet.