Кіріспе

Айра (姶良市) – Жапонияның Кагосима префектурасында орналасқан қала. Ол Кирисимадан батысқа және Кагосимадан солтүстікке қарай орналасқан. 2023 жылғы мәлімет бойынша, қалада 38 338 үй шаруашылығында 77 948 адам тұрады, ал халық тығыздығы шаршы километрге 340 адамды құрайды. Қаланың жалпы аумағы – .

География

Айра Кагосима префектурасының орталығында солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен 25 шақырымға, ал шығыстан батысқа қарай шамамен 24 шақырымға созылады. Оңтүстік-шығыс жағының бір бөлігі Кагосима шығанағына қараған. Кагосима шығанағына қараған аймақта батыстан төрт өзен ағып жатыр: Ошикава, Беппу, Амикаке және Хикияма өзендері. Бұл өзендердің аллювиалды жазықтары бірігіп Айра жазығын құрайды, онда негізгі қалалық аймақ орналасқан. Батыста Кагосима қаласына қарайтын және шығыста Кирисима қаласымен шекараға жақын жағалауда табиғи жағажайлар сақталған, ал қалған бөлігі – құрғатылған жерлерден жасалған жасанды жағалау. Айра қаласының солтүстік бөлігі Китасацу жанартау тобына жататын таулармен шектеседі, ал солтүстік-батыс жағындағы Сацумасандай қаласымен шекарасы Сэндай өзені алабымен суайырық құрайды. Бұл таулардың арасынан Беппу өзенінің саласы ағып өтеді, оның бойында бірнеше ауылдар қалыптасқан. Ал солтүстік-шығыста Кирисима қаласының арасында Джусанзукахара деп аталатын жалғасқан плато орналасқан. Оған Кирисима қаласы жағынан Амикаке және Хикияма өзендерінің салалары құяды. Кагосима қаласымен оңтүстік-батыс жағындағы шекара – шамамен 500 метр биіктіктегі Мурегаока тау тізбегі, ол тіктеп Айра жазығына және жағалауға түседі. Мурегаока тау жотасының солтүстік жағынан Омой өзені Кагосима қаласы жағынан ағып өтеді, ал салыстырмалы түрде төменгі жазықтық жері Кагосима қаласымен біріккен бұрынғы Йошида қаласының орталығына жалғасады. Шамамен 25 000 жыл бұрын Кагосима шығанағының солтүстік бөлігінде болған жанартаудың атқылауы нәтижесінде Айра атылысы болып белгілі бір жарылыс орын алып, Айра кальдерасы пайда болды. Айра қаласы осы кальдераның солтүстік-батыс жағында, соммада орналасқан, және үлкен жарылыс кезінде шыққан пирокластикалық ағындардан пайда болған Ширасу деп аталатын қабат кездеседі. Қаланың вулкандық қызметтен пайда болған басқа да топографиялық ерекшеліктеріне Йонемару және Сумиёси көлдері жатады, олардың екеуі де марл екендігі айтылады. Айра аумағының шамамен 65% орманмен жабылған. Орталық жазықтарда күріш егілген, ал солтүстік-шығыста Кирисима қаласымен шектесетін платодағы жерлер – жоғарғы жазықтардағы егіншілік аймақтар.

Климат

Айраның ылғалды субтропиктік климаты бар (Кеппен климаттық жіктелімі Cfa). Жылдық орташа температурасы шамамен , ал жылдық жауын-шашын шамамен. Жауын-шашынның көп бөлігі маусымнан қыркүйекке дейін шоғырланған. Жаздан күзге дейін тайфундар жиі соғады. Сонымен қатар, Сакуражима қаладан оңтүстікке қарай шамамен 20 км қашықтықта орналасқан, және жанартау активтігі кезінде солтүстік жел соққанда жанартау күлінің түсуі мүмкін. Кагосима префектурасының басқа қалалары, кенттері мен ауылдарындағыдай, ауа райы болжамында хабарланатын Сакуражимадағы жел бағытының болжамы үлкен маңызға ие.

Демография

Жапондық санақ деректері бойынша, Айра қаласының соңғы жылдардағы халқы осылай шамаланған.

Тарих

Айра аймағы ежелгі Осуми провинциясының бір бөлігі болған, және Жапон палеолит кезеңінен бері үзіліссіз қоныстанғандығының куәліктері бар. Бұл аймақ Хаято тайпасының бекінісі болды, олардың көпшілігі Киюшудың орталық аймақтарынан қуылғаннан кейін осы жерге көшіп келді, және 720 жылғы Хаято көтерілісінің орталықтарының бірі болды. Хэйан дәуірінде аймақ Окура кланының бақылауына өтті, олар Хан әулетінің императоры Линнің ұрпақтары екенін мәлімдеді, олардың ұрпақтары Жапонияға қашқан. Аймақ Нанбоку-чо дәуірінде даулы болды, бірақ 15 ғасырда біртіндеп Шимазу кланының бақылауына көшті. Эдо дәуірінде бұл аймақ Кагосима хандығының билігінде болды. Мейдзи реставрациясынан кейін, 1889 жылдың 1 мамырында Чоса, Каджики, Камо, Мизобе, Шигетоми және Ямада ауылдары Айра ауданында құрылды, бұл заманауи муниципалитеттер жүйесінің құрылуымен байланысты болды. Каджики 1912 жылдың 1 маусымында қала мәртебесіне ие болды, ал Камо 1928 жылдың 1 қарашасында мәртебе алды. Каджики Екінші дүниежүзілік соғыста екі рет бомбаланды, нәтижесінде 43 адам қаза тапты, оның ішінде бұрынғы Каджики орта мектебінің (қазіргі Кагосима префектурасының Каджики орта мектебі) 14 оқушысы болды. Айра қаласы 1955 жылдың 1 қаңтарында Чоса қаласы мен Шигетоми ауылының бірігуі нәтижесінде құрылды. Айра, Каджики және Камо 2010 жылдың 23 наурызында Айра қаласын құру үшін бірікті.

Үкімет

Айра қаласы тікелей сайланған әкім мен 24 мүшеден тұратын бірпалаталы қалалық кеңес арқылы басқарылады. Айра Кагосима префектуралық мәжілісіне екі өкіл жібереді. Ұлттық саясат саласында қала Жапония Парламентінің (Diet) Төменгі палатасының Кагосима 3-сайлау округінің құрамына кіреді.

Экономика

Айра экономикасы ауыл шаруашылығы, балық аулау, орман шаруашылығы, жеңіл өндіріс және тамақ өнімдерін өңдеу салаларына бағытталған аралас экономика болып табылады.

Білім

Айрада қала әкімдігі басқаратын 19 мемлекеттік бастауыш мектеп және бес мемлекеттік негізгі мектеп, сондай-ақ Кагосима префектурасы білім басқармасы басқаратын төрт мемлекеттік жоғары мектеп бар. Бір жекеменшік бастауыш мектеп те бар.