Кіріспе

USS Katahdin) - АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін АҚШ Азамат соғысы кезінде салынған канонерлік қайық. "Катахдин" канонерлік қайық ретінде, блокада міндетін орындау үшін зеңбіректермен және екі гаубицамен, жағалауды атқылау үшін жабдықталған.

1861 жылы Мейн штатының Бат қаласында салынған

"90 күндік канонерлік қайық" 1861 жылдың 12 қазанында Мэн штатындағы Бат қаласындағы Ларраби және Аллен компаниясымен суға түсірілді және 1862 жылдың 17 ақпанында Бостон әскери-теңіз базасында, лейтенант Джордж Генри Пребл басқаруымен әскери қызметке кірісті.

Батыс шығанақтың блокадасына тағайындалды

Катахдин Батыс шығанақтың блокадалық эскадрильясына тағайындалды, Флаг-офицер Дэвид Фаррагут Нью-Орлеанға тарихи шабуылға дайындалып жатқанда, оның күшін арттыру мақсатында. Сәуір айының басында Миссисипи өзеніне кіргеннен кейін Катахдин Фаррагутқа эскадрильяның терең суы бар, тұзды су кемелерін өзенге қарай бардың үстінен өткізуде көмектесті. 16 сәуірде ол флотпен бірге өзен бойымен Форт Джексон мен Форт Сент-Филиптің төменгі жағындағы позицияға көтерілді, бұл форттар Нью-Орлеанға жолдарды 100-ден астам қарумен қорғады. Келесі күні таңертең конфедераттық бу кемесі келіп, флотқа шабуыл жасады; бірақ Катахдиннің қарулары жылдам жауап бергенде, оңтүстік кемесі қашықтыққа шегінді. Келесі күні минометтік флотилия форттарды қарқынды бомбалауды бастады, ол келесі алты күн бойы үзіліспен жалғасты, 24 сәуірдің таңертеңгі сағаттарында ең жоғары нүктеге жеткенде, одақтың флоты өзен бойымен форттарға қарай жолға шықты.

Джексон және Сент-Филип форттарынан өтіп бара жатыр

Жарты сағаттан кейін Конфедерацияның қарулары атып бастағанда, Катахдин барлық қаруларын қолданып, қарсы атып, алға жылжи берді. Оқтардың тек екеуі ғана кемеге тиді, біреуі алдыңғы мачтаны, екіншісі түтін құбырын зақымдады. Форттардан өтіп, олардың артиллериясының жете алмайтын қашықтығына шыққаннан кейін, Одақ кемелері карантинге қарсы, конфедерациялық лагерьдің алдында тоқтады, ол ақ ту көтерді. Сол таңда құрлықтағы конфедерациялық әскерлер тапсырған қару-жарақтар жиналды. Ертесі күні кеме өзен бойымен жоғары қарай жүріп, екі жағадағы оңтүстік бекіністерін атып үнсіздікке мәжбүр етті. Түстен кейін флотпен бірге Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына келгенде, мақтамен жүктелген "Джон Гилпин" шхунасын қолға түсірді.

Төменгі Миссисипи өзені операциялары

Катахдин Нью-Орлеан маңында 16 мамырға дейін қызмет етті, содан кейін өзенге жоғары қарай бағыт алып, Миссисипи штатының Виксбург қаласына барған эскадрильяға қосылды. Өзенмен жоғары қарай жылжу кезінде Миссисипи аңғарындағы жағдай туралы құнды ақпарат жинады. Фаррагуттың Виксбург маңындағы операциясы барысында барлау миссияларын жалғастырды және Виксбургтегі күштерді Нью-Орлеаннан жабдықтаған кемелерді сүйемелдеді. Шілде айында Фаррагут Миссисипи өзенінен шығып, шығанақтағы блокадалық күштеріне көмектесу үшін кеткенде, Катахдинді Эссекс, Самтер және Кинеомен бірге сол аймақтағы әскер бөлімдерін қорғау және өзенді бақылау үшін қалдырды. Осы уақыттың көп бөлігінде Катахдин Батон-Руж қаласында орналасқан болатын. 5 тамызда Конфедерация әскерлері Батон-Руж маңындағы Одақ әскерлерінің лагеріне күшпен шабуыл жасады. Канонерлік кемелер аз санды Одақ әскерлеріне қолдау көрсетіп, шабуылды тойтаруға көмектесті. Содан кейін олар қала арқылы Конфедерация лагеріне оқ атқызып, оларды қашықтыққа шегінуге мәжбүр етті. Келесі күні таңертең Кинео мен Катахдин Одақ армиясының оң фланкін күзетті, ал Эссекс пен Кайуга темір қабықталған CSS Арканзаспен шайқасуға бағытталды. Алайда, Одақ әскери кемелері Арканзасқа жақындағанда, оның қозғалтқыштары істен шығып, қашуға немесе соғысуға мүмкіндік болмады. Оның офицерлері кемені өртеп, тастап кетті, ал ол жарылысқа ұшырады. Келесі екі апта бойы шабуыл қаупі кемелерді теңіз артиллериясының қолдауына сенеген әскерлерді қорғау үшін үнемі дайын күйде ұстады. Ақырында генерал Батлердің бұйрығымен Одақ армиясы 21 тамызда Батон-Руж қаласын эвакуациялады. Әскерлерді кемеге мінгізер алдында канонерлік кемелер Одақ постына жасалған шабуылды қысқа мерзімде және ауыр оқтармен тойтарды. Катахдин кемелер Нью-Орлеанға бет алғанда соңғы қадамды жасады, олар келесі күні таңертең жетті.

Дональдсонвиллдегі одақ әскерлерін қолдау

Жаңа Орлеанда жөндеуден кейін, канонерлік қайық 5 қыркүйекте өзенге жол тартты, ал Кинео мен Сциото ақпарат жинау үшін жағалауларды қарап шықты. 22 қыркүйекте Луизиана штатындағы Дональдсвилл қаласына армия әскерлерінің қонуын қамтамасыз етті. Экспедиция жағаға шыққанда, канонерлік қайықтар оларды қорғады. Әскерлер қайта кемеге мінер алдында, теңіз артиллериясы оңтүстік күштердің шабуылын тойтарды, бұл десант тобын толық оқшаулау қаупін тудырды. Бұл қолдау десант тобының басым күштер тарапынан құрылысқа ұшырауына жол бермеді және оларға Нью-Орлеанға қауіпсіз өту үшін Лорел-Хиллге шегінуге мүмкіндік берді.

Үлкен ірі қара малын аулау

Келесі айларда канонерлік қайықтар өзенді үнемі бақылап, Одақтың байланысын қорғады, Конфедерацияның әрекеттері туралы ақпарат жинады және шығыстағы Конфедерация армияларына азық-түлік пен адамдардың Миссисипи өзенімен өтуін тоқтатты. "Катаһдин" тағы үш канонерлік қайықпен бірге Техастан 1500-ге жуық мал басын ұстап алып, оларды Нью-Орлеанға жіберу үшін көлік кемелеріне тиеді. Осы малдың Оңтүстік үшін қаншалықты құнды болғанын Дональдсонвильден төрт миль төменде, тоғыз далалық артиллериялық құралдың қолдауымен шамамен 3000 жаяу әскердің малды қайтарып алу үшін кемелерге шабуыл жасауы дәлелдейді. Канонерлік қайықтар дереу от ашып, 20 минут ішінде Конфедерация әскерін олардың орналасқан жерінен ығыстырды. Келесі айлар канонерлік қайықтар үшін үнемі шиеленіс пен қауіп-қатерге толы кезең болды. "Біз өзенмен жоғары да төмен де өтетін кезде үнемі отқа түсеміз", - деп хабарлады "Катаһдиннің" командирі лейтенант Ро. Біздің соғысымыз – қатал үндістер соғысы сияқты. Әскерлер мен қарулар жасырын орналасқан, бізді күтіп, өтіп бара жатқанда оқ жаудырып, қашып кетеді.

Техас жағалауын блокадалау

1863 жылдың қаңтар айында Катахдинге Техас штатының Галвестон портын Конфедерация Жаңа жыл күні қайта басып алғаннан кейін, сол жердегі блокаданы күшейтуге бұйрық берілді. Техас жағалауындағы Мексика шығанағында қызмет етіп жүрген кезде Катахдин мен Оваско 1863 жылдың 10 мамырында блокаданы бұзуға тырысқан «Хановер» шхунасын қуып жетіп, тұтқынға алып, өртеп жіберді. 13 шілдеде Техас штатының Сан-Луис жотасынан «Эксцельсиор» шхунасын басып алды. Содан кейін Катахдин Техас жағалауын блокадалаудағы қызметін жалғастырды, Конфедерацияға өте қажетті жабдықтауды тоқтатты. 1864 жылдың 30 сәуірінде ол Галвестоннан қашып бара жатқан бұрынғы баж салығын қадағалау кемесі «Гарриет Лейн» және «Алиса» пароходына қуып шықты. Бірақ, шапшаң және ұзақ қуып жете алмағандықтан, Катахдин ақыры артқа қалды. 31 қазанда ол сәттілікке жетті, британдық «Альберт Эдвард» шхунасы мақта жүгімен сол порттан шығуға тырысқанда, канонерлік қайық оны басып алды.

Соғыстан кейінгі жою

1865 жылғы сәуірде Конфедерацияның құлауынан кейін, бұл тәжірибелі канонерлік кеме солтүстікке қайтып, 1865 жылғы 14 шілдеде қызметтен босатылды. "Катахдин" Нью-Йорк қаласында 30 қарашада сатылып, 1866 жылғы 20 қазанда "Юно" деп тіркелді.