Кіріспе

Шииба (椎葉村) – Жапониядағы Миядзаки префектурасының Хигасиусуки ауданында орналасқан ауыл. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, ауылда 1023 шаруашылықта 2299 адам тұрады, ал тұрғындардың тығыздығы шаршы километрге 4.3 адамды құрайды. Ауылдың жалпы ауданы .

География

Шииба – Миядзаки префектурасының солтүстік-батысында, Кумамото префектурасымен шекарада орналасқан шағын таулы ауыл. Аймақтың барлық бөлігін Кюсю тауларының орталық бөлігіндегі, теңіз деңгейінен 1000-ден 1700 метрге дейінгі биіктіктегі таулар қоршап тұр. Солтүстік-батыста Куними тауы орналасқан, ал көптеген өзендер аңғарлардан бастау алып ағады. Ауылдың көп бөлігі Мими өзенінің бастауында жатыр, бірақ оңтүстік бөлігі Хитоцусе және Комару өзендерінің бастауларын қамтиды. Жер бедерінің өте қиындығына байланысты, ауылдың тұруға жарамды жері аумақтың барлық 4% құрайды, ал ауылдар өзендер бойында және көлбеу беткейлерде, көбінесе таулардың ортасында шашырап орналасқан. Шииба ауылының негізгі бөлігі (Ками Шииба деп аталады) өте кішкентай, алайда, бірнеше шағын елді мекендер ауылды қоршап, Шииба деп белгілі аймақты құрайды. Аймақта бірнеше тоғандар да бар, олардың ішіндегі ең ірісі – Шииба орта мектебіне жақын орналасқан Камишиба тоғаны. Көптеген өзендері, сарқырамалары мен ормандарының арқасында бұл аймақ табиғи сұлулығымен ерекше көзге түседі. Ауылдың көп бөлігі Кюсю Чуо Санчи жартылай ұлттық паркінің шегінде орналасқан. Шиибаның шалғай, табиғи және салқын ортасының арқасында онда көптеген жабайы жануарлар мекендейді. Көптеген жергілікті жануарларды күндіз көру қиын болса да, оларды таңертең ерте немесе түнде, әсіресе көлік жүргізу кезінде кездестіруге болады. Шиибада көптеген тануки (еншік иті) бар, олар жақын жердегі ормандарда тұрады және көбінесе түнде азық іздеп шығады. Бұдан басқа, аймақта көптеген жабайы шошқалар да бар, олар түнде және кейде күндіз тамақ іздеп шығады. Шииба аймағында сика бұғыларының да көп саны қоныстанған. Бұл жануарларды көру сирек болса да, байқалғанда орманға қашып кетеді. Бұл көбінесе таңертең, кешке немесе түнде болады. Кешкі уақытта олардың дауысы Шиибаның түкпір-түкпірінен естіледі. Дегенмен, олар қорқып көліктердің алдына секіріп түсіп, бұрын бірнеше апатқа себеп болған. Алайда, мұндай жағдай сирек кездеседі. Жабайы шошқаның және бұғының еті – жергілікті деликатестер, олар көбінесе Хайке фестивалінде сатылады (төменде қараңыз) және кейде ауылдағы арнайы шаралар мен тойларда ұсынылады. Аймақта көптеген жәндік түрлері де мекендейді. Жылдың суық мезгілінде олардың саны азайып, көру қиын болса да, жаз айларында көптеп кездеседі. Осы кезеңде ауылдың барлық жерінде көптеген мантистерді көруге болады, олар әдетте кішірек жәндіктерді ұстап алуға дайын тұрады. Жаз мезгілінде көптеген көбелектер де ұшып келеді, олардың кейбіреулері қолдың көлеміне жуық, оларды өсімдіктер мен гүлдердің маңында ұшып жүргенде көруге болады. Жапон мектептерінің көпшілігінде гүлдер өсіріледі және күтіледі. Жаз айларында қарақұйрық кеміргіштер мен жапондық қарақұйрық кеміргіштер сияқты әртүрлі кеміргіштерді кездестіруге болады. Бұл ірі жәндіктер әдетте жер астында және салқын, ылғалды жерлерде тіршілік етеді, сондықтан оларды көру оңай емес. Жапониядағы көптеген балалар оларды өсіру немесе зерттеу үшін ұстайды немесе сатып алады. Көптеген мектептерде оларға оқу мақсатында да қолданылады. Жазғы ыстық күндері тақаяқтыларды да кездестіруге болады, бірақ олар Жапонияның басқа аймақтарындағыдай көп емес. Жаз айларында да құйрықтылар жиі кездеседі. Шиибада көптеген өзендер, сарқырамалар мен су қоймалары болғандықтан, жаз айларында қалада көптеген бақалар мен жабындыларды көруге болады. Оларды көру сирек болса да, дауыстарын жиі естуге болады. Алайда, жаңбырлы маусымда олар көбейетін жерлеріне бара жатқанда бірнеше жолды жаппай кесіп өтеді, сондықтан сақтық таныту қажет.

Климат

Қыс суық болуы мүмкін, әсіресе Окавачи аймағында, қар көп жауады және температура нөлден төмен түседі. Жыл сайын шамалы өзгергенімен, желтоқсанның ортасынан аяғына дейін бастап ақпанға дейін қар жауады. Осы кезеңде жергілікті тұрғындардың көпшілігі көліктерінің дөңгелектерін күшті протекторлы (қар дөңгелектері) дөңгелектерге ауыстыруға мәжбүр болады. Бұл жолдарда сығу қаупін азайтады және аймақтағы көлбеу, тік және кейде ашық жолдармен жүруді жеңілдетеді. Жазда Шиибада жоғары ылғалдылық және тайфун маусымының салдарынан үнемі жаңбыр жауады. Бірақ, Кюсюдің орталық бөлігінде орналасқандықтан, Шииба көбінесе айналасындағы таулармен қорғалған және көптеген жағдайларда әсерге ұшырамайды. Дегенмен, Жапонияның көптеген таулы аймақтарындағыдай, көшкін қаупі бар, сондықтан осы кезеңде өзендер мен тоғандардың деңгейінің көтерілуіне назар аудару керек. Жылдың көп бөлігінде Шииба Миядзаки мен Кюсюдің басқа аймақтарына қарағанда салыстырмалы түрде салқын. Бұл Кюсюдегі орналасуына, сәл жоғары биіктігіне және оны қорғайтын айналасындағы таулар мен орманға тікелей байланысты.

Демография

Жапондық халық санауы деректері бойынша, Шииба қаласының халқы соңғы 60 жыл ішінде азайған.

Тарих

Мисато аймағы ежелгі Хюга провинциясының бір бөлігі болған. Жергілікті аңыз бойынша, Генпей соғысындағы Дан-но-ура шайқасында жеңілгеннен кейін Хейке кланының аман қалғандары осы аймаққа қоныстанған. Камакура сёгунаты 1191 жылы Насу Мунехисаны кланның қалдықтарын тамырмен жою үшін жіберді. Хейкеден ешқандай қауіп көрінбеген соң, ол үйіне қайтып, «Насу» тегін алған заңды емес ұлын қалдырып кетті. Оның ұрпақтары жергілікті соғыс басшыларына айналып, Сеңгоку дәуіріне дейін аймақты басқарды. Аумақ Сеңгоку дәуірінде Шимадзу кланы мен басқа жергілікті соғыс басшылары арасында қызу дауға түсті, соңында Токугава сёгунаты тұсында Хиго провинциясының Хитоёси доменінің құрамына кірді. Миядзакидегі Нишиусуки ауданындағы Шииба ауылы 1889 жылдың 1 сәуірінде қазіргі муниципалитеттер жүйесі құрылған кезде құрылды. 1949 жылы Миядзаки қаласы Хигасиусуки ауданына көшірілді.

Үкімет

Шиибада тікелей сайланатын әкімі және 10 мүшеден тұратын бірпалаталы ауылдық кеңесі бар әкімшілік кеңес үлгісінде басқарылады. Шииба, Мороцука ауылымен, Мисато және Кадогава қалаларымен бірлесіп, Миядзаки префектуралық мәжілісіне бір өкіл сайлайды. Ұлттық саясат саласында қала Жапония Диетасының Төменгі палатасының Миядзаки 2-сайлау округінің құрамына кіреді.

Экономика

Шииба экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығына негізделген.

Білім

Шибадағы білім беруді Шиба ауылының білім беру кеңесі (教育委員会 kyouikuiinkai) реттейді. Халық санының азаюына байланысты, жылдар бойы бірнеше жергілікті мектептер жабылды. Қазіргі таңда 6 бастауыш мектеп және 1 негізгі орта мектеп бар: Ауылда жоғары мектеп жоқ.

Орта мектептер

Шибадағы жалғыз орта мектеп – Шиба орта мектебі (椎葉中学校). 2013 жылдың көктемінде тағы бір орта мектеп – Мацуо орта мектебі (松尾中学校) жабылды. Бұрын Мацуо бастауыш мектебінің оқушылары бітірген соң тікелей Мацуо орта мектебіне түсетін. Бірақ, 2013 жылдың көктемінде ол жабылып, аймақтағы барлық оқушылар енді Шиба орта мектебін бітіреді (қазір бұл Шибадағы жалғыз орта мектеп). Шибада жоғары мектептер болмағандықтан, оқушылар бітіргеннен кейін Миядзаки префектурасының басқа аймандарындағы жоғары мектептерде оқуға міндетті. Шиба шалғай орналасқан болса да, әлемнен оқшауланған емес және Сингапурдағы бауырлас мектеппен ұзақ мерзімді алмасу бағдарламасын жүзеге асырып келеді. Орта мектептің соңғы сынып оқушылары жыл сайын жазғы демалыста (тамыз айында) Сингапурға барып, халықаралық мәдени алмасу және отбасылық тұру бағдарламасына қатысады. Бұл қыс айларында (қараша-желтоқсан) Сингапурдан келген оқушылар Шибаға барып, алмасу бағдарламасы қайтадан іске қосылады. Қаланың кішкентайлығы мен тұрғындарының жақын қарым-қатынасының арқасында бұл оқиға бүкіл қала үшін маңызды болып табылады, және алмасу шаралары көбінесе Кагура сияқты жергілікті дәстүрлі мерекелермен немесе егін жинау тойларымен бірге өткізіледі. Бұл бағдарламаның ерекшелігі – оған Жапонияда ұқсас бағдарламалардың азадығы, жергілікті демеушіліктің күшті болуы және Шибаның барлық оқушыларына шетелдік мәдениетті танысуға, өзге елдегі жастас достар табуға мүмкіндік беруі. Көптеген оқушылар осы бағдарламаға қатысуды асық күтеді.

Көлік

Пойыз станциялары жоқ және Хюгадан автобус қатынасы өте шектеулі болғандықтан, көбінесе көлікпен баруға болады; ауыл Миядзаки қаласынан (3~4 сағат) және Кумамото қаласынан (2~3 сағат) бірнеше сағаттық жерде орналасқан. Фукуокадан немесе Кагосимадан келгендер батыс жағынан Миядзаки-Кумамото шекарасындағы Гокасе арқылы (30~50 минуттық жолмен) немесе шығыс жағынан жағалау қаласы Хюгадан (90~110 минуттық жолмен) негізгі жол арқылы жете алады. Окавачи арқылы Хитоёсиге баруға мүмкіндік бар, бірақ Юноме кентінен жол көрсеткіштері жеткіліксіз, сондай-ақ жылдың белгілі бір мезгілдерінде тас құлауы мен жолдың жабылуы мүмкін болғандықтан сақтық таныту қажет.

Темір жолдар

Шибада жолаушылар пойызы қызметі жоқ. Ең жақын теміржол станциясы JR Kyushu Nippō Main Line бағытында орналасқан.

Хайке фестивалі

Ауыл шағын болғанымен, ұзақ және терең тарихы бар. Жыл сайын қараша айының басынан ортасына дейін жергілікті тұрғындар елдің басқа аймақтарынан келген жүздеген адамдармен бірге Шииба Хейке Мацури фестивалін тойлайды. Бұл фестиваль 800 жылдан астам бұрын осы аймақтағы қарсыласатын самурайлар отбасының екі мүшесі арасында болған трагикалық махаббат оқиғасын тойлайды. Мереке Хейке кланының ханшайымы Цурутоми мен Хейке кланын жоюға бұйрық алған Гендзи кланының мүшесі Насу Дайхачиро арасындағы құпия махаббатқа арналған. Ол 3 күнге созылады (жұма күні кештен бастап, содан кейінгі сенбі және жексенбі күндері) және тамақ пен сувенирлер сататын орындармен бірге бірнеше арнайы іс-шаралар мен қойылымдарды қамтиды, ал басты көңіл көтеру – Хейке шеруі. 300-ден астам адам шеруге қатысады, көптеген жергілікті ерлер мен ұлдар самурайлардың қару-жарағын киіп, Насу Дайхачиромен бірге жүреді, ал жергілікті әйелдер мен қыздар Хейке қыздары ретінде киініп, ханшайым Цурутомиді қоршап, одан кейін жүреді. Ханшайым Цурутоми мен Насу Дайхачиро рөлдері шеруге дейін бірнеше ай бұрын ауыл әкімшілігі таңдайды. Көптеген жергілікті оқушылар мен мұғалімдер, ауыл шенеуніктері мен тұрғындары шеруге қатысып, оны ең қызықты шараға айналдырады. Соңғы жылдары Хейке шеруін Миядзаки Гакуеннің талантты, Кюсюда танымал оркестрі бастап берді. Қаланың мультфильм стиліндегі талисманы Оцуру-чан (おつるちゃん) ханшайым Цурутомиге негізделген.

Сыртқы қызмет

Шибаның төңірегіндегі тауларды жабатын көптеген жаяу және таулы серуен жолдарынан өзге, альпинизм, әсіресе қысқы мұзға қарумен шығу кең таралды; Кюсю аймағынан альпинистер тұрақты түрде минустық температура мен аймақтағы көптеген мұзды сарқырамаларға байланысты Шибаға келеді. Жаяу серуенмен қатар кемпинг те танымал, жылы айларда аймақта кемпингтер мен ағаш үйлер, сондай-ақ табиғатта демалуға арналған бірнеше қонақ үйлер қызмет көрсетеді.