Кіріспе
1997 жылдың мамыр айынан 1998 жылдың ақпанына дейін Сьерра-Леоне әскери диктаторы болған майор Джонни Пол Корома (9 мамыр 1960 – 1 маусым 2003 / 11 тамыз 2017) – Сьерра-Леоне әскери шенеунігі, 1997 жылдың мамыр айынан 1998 жылдың ақпанына дейін Сьерра-Леоне мемлекетінің басшысы қызметін атқарды. Лимба халқының өкілі Корома 1985 жылы әскери қызметке қабылданды және Сьерра-Леоне армиясының қатарында тез өрледі. 1991 жылы Сьерра-Леоне азамат соғысы басталғаннан кейін Корома үкіметтік күштерге Революциялық Біріккен Фронт (RUF) көтерілісшілеріне қарсы басшылық етті. Соғыс жалғасып жатқанда, ол 1996 жылы президент Ахмад Тежан Каббаға қарсы төңкеріс ұйымдастырды деген күдікпен тұтқындалды. Келесі жылы Каббаны құлатуға жасалған төңкерістен кейін түрмеден босатылып, Қарулы Күштер Революциялық Кеңесінің (ҚКРК) әскери хунтасының жетекшісі болды. Корома RUF-пен одақтасып, шамамен тоғыз айлық билік кезеңінде азаматтарға, гуманитарлық көмек көрсететін қызметкерлерге және бейбітшілік сақшыларына қарсы жаппай тонау, кісі өлтіру және зорлауға бақылық етті. 1998 жылы Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығы (БАМЭҚ) араласуы нәтижесінде ол қызметтен алынды, ал соғыс 2002 жылы аяқталды. 2003 жылы Корома Сьерра-Леонедегі арнайы сотта соғыс қылмыстары, адамзатқа қарсы қылмыстар және басқа да құқық бұзушылықтар жасады деген айыппен сотталды. Корома Либерияға қашып кеткені хабарланды, ол сол жылы қаза тапты. Тағы бір дерек көзі оның 2017 жылы Сьерра-Леонеде қайтыс болғанын мәлімдейді.
Major Johnny Paul Koroma (9 May 1960 – 1 June 2003/11 August 2017) was a Sierra Leonean military officer who was the head of state of Sierra Leone from May 1997 to February 1998. A member of the Limba people, Koroma began his military career in 1985, and quickly rose through the ranks of the Sierra Leonean army. Following the start of the Sierra Leone Civil War in 1991, Koroma commanded government forces against the Revolutionary United Front (RUF) rebel group. As the war continued, he was arrested in 1996 after being suspected of plotting a coup against President Ahmad Tejan Kabbah. The following year, he was freed from prison following a coup overthrowing Kabbah, and became the leader of the Armed Forces Revolutionary Council (AFRC) military junta. Koroma allied himself with the RUF and presided over mass looting, murder and rape against civilians, aid workers, and peacekeepers over his roughly nine months in power. In 1998, an intervention by the Economic Community of West African States (ECOWAS) ousted him, and the war ended in 2002. In 2003, Koroma was indicted by the Special Court for Sierra Leone for war crimes, crimes against humanities and other offenses for his role in the war. Koroma reportedly fled into exile in Liberia where he was murdered later that year. Another source claims that he died in Sierra Leone in 2017.
Жастар және білім беру
Корома Британдық Сьерра-Леоненің шығысындағы Коно округінің Томбоду қаласында лимба халқынан шыққан ата-аналардан дүниеге келді және ел астанасы Фритаунда өсті. Ол бұрынғы президенттер Сиака Стивенс және Джозеф Сайду Момохтың этникалық тобынан. 1985 жылы Сьерра-Леоне армиясына қабылданып, 1988 жылы офицерлік білім алу үшін Англиядағы Корольдік әскери академиясы Сандхерстке жіберілді. Келесі жылы Сьерра-Леонеге оралып, взвод командирі, одан кейін рота командирі болып тағайындалды. Ол карьералық сатыны жоғарылатып, 1994 жылы Гананың Теши әскери колледжіне армияны басқару бойынша оқуға барды.
Төңкерістер мен азаматтық соғыс
Корома Нигерия мен Ұлыбританияда әскери оқып-үйренді. Ол Революциялық Біріккен майдан (RUF) деп аталатын көтерісшілер армиясын, оның басшысы соғыс лорды Фодэй Санкохқа қарсы күрескен үкіметтік күштерге қолбасшылық етті. 1996 жылдың тамызында ол елді басқарудағы оңтүстік азаматтық шенеуніктерге қарсы жасалған төңкеріске қатысы бар деген айыппен тұтқындалды. Сондай-ақ, президент Ахмад Тежан Каббаны өлтіру жоспары бар екені де хабарланды. Корома 1997 жылдың 25 мамырындағы сәтті әскери төңкеріс кезінде түрмеден босатылды, онда Сьерра-Леоне армиясының (SLA) 17 жас сарбазы орталық түрмеге шабуыл жасап, оны билікке жеткізетін «өмір үшін күрес» ұсынысын жасады. Ол Санкохпен бейбіт келісімге келуді және оған үкіметке қосылуға рұқсат беруді жақтады, бірақ бұл ешқашан іске аспады. 1997 жылғы төңкерістен кейін Корома мемлекет басшысы және Қарулы Күштер Революциялық Кеңесінің (АФРК) төрағасы болып тағайындалды. Ол Революциялық Біріккен майданның басшыларын АФРК-ға қосылуға шақырды, олар дереу келісті. Тәртіпті сақтау үшін ол конституцияны тоқтатты, демонстрацияларды тыйым салды және барлық саяси партияларды таратып жіберді. АФРК төңкерісі бүкіл елде азаматтарға қарсы зорлық-зомбылықтың күшеюімен бірге жүрді. Басты стратегиялық өзгеріс – RUF-тің елдің кез келген жеріне тікелей кіру мүмкіндігіне ие болуы болды, бұл олар алты жылдық әскери қимылдар барысында жеткізе алмаған еді. Корома төңкеріс үшін сыбайлас жемқорлықты, мемлекеттік егемендіктің әлсіреуін, шетелдік мемлекеттерге артық тәуелділікті және басшылардың SLA мен үкімет қолдаған тайпалық милициялық қозғалыстар (әсіресе Камажорлар) арасындағы шиеленісті шешуге келмейтінін себеп ретінде келтірді. Короманың айтқандары АФРК-нің мәлімдемелерімен сәйкес келді, олар 1996 жылдың 30 қарашасында Сьерра-Леоне үкіметі мен RUF арасында жасалған Абиджан бейбіт келісімінің сәтсіздігін атап көрсетті.
ECOMOG-тың қатысуы
1997 жылдың 2 маусымында RUF/AFRC Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығының (ECOMOG) атысты тоқтатуды бақылау тобы және оның 1997 жылдың тамызындағы мандаты бойынша біржақты түрде орналастырылған Нигерия күштерімен қарым-қатынасы нашарлады. Нигериялықтар Фритаунның Батыс аймағында және оның төңірегінде орналасты, Фритаунға бағытталған басты тас жол бойында және Фритаун халықаралық әуежайы маңында минометтен оқ жаудырды. Корома дереу жағдайды жеңілдетуге тырысып, делдалдық іздеді, нәтижесінде 1997 жылдың қазан айының соңында Гвинеяның Конакри қаласында бейбіт келісімге қол қойылды. Бірақ, дер кезінде осы бейбіт келісімді барлық тараптар бұза бастады. 1998 жылдың қаңтарына қарай ECOMOG күштері RUF/AFRC-ны биліктен қууға дайындалды. 1998 жылдың 6 ақпанында ECOMOG күштері Батыс аймақтағы маңызды нысандарға шабуыл жасап, 12 ақпанға дейін RUF/AFRC-ны толығымен жойды. 1 наурызда ECOMOG күштері Сьерра-Леоне провинциясында операциялар жүргізіп, елдің шалқары шығысында орналасқан Каилахуннан басқа барлық маңызды қалалардан RUF/AFRC-ны ығыстырды. 1998 жылдың желтоқсанына қарай RUF/AFRC күштері бұл жағдайды өзгертіп, 1999 жылдың қаңтарында Фритаунға енді. Аймақты ұстап тұра алмағандықтан, RUF/AFRC Сьерра-Леоненің Солтүстік провинциясына шегінді.
Ломэ бейбіт келісім
RUF басшылығы Сьерра-Леоне үкіметімен келіссөздер жүргізді, нәтижесінде 1999 жылдың 7 шілдесінде Ломэ бейбіт келісіміне қол қойылды. Корома бұл келіссөздерден мүлдем шеттетілді, ал AFRC келісімнің маңызды шараларынан ешқандай пайда көрмеді. Дегенмен, Корома қаруды тастау процесіне қатысты, AFRC-ға қосылған SLA әскерлерін демобилизациялауға шақырды. 2000 жылға қарай Корома RUF басшылығына елеулі ықпал ете алмайтын болды, бұған дәлел – 2000 жылдың мамырында RUF-тың жаңадан басталган шабуылына қарсы Порт-Локо ауданының қалаларын қорғауға бұрынғы AFRC мүшелерінің (West Side Boys деп аталатын топтан) қатысуы. 2000 жылдың тамызында Корома AFRC-ті ресми түрде таратып, саяси партия құру арқылы өзінің беделін нығайтуға тырысты.