Суық Тау: Америка Азамат Соғысының драмасы

Кіріспе

2003 жылы Энтони Мингелланың түсірген фильмі

«Салқын тау» – Энтони Мингелланың жазған және түсірген 2003 жылғы эпикалық тарихи соғыс драмасы. Фильм Чарльз Фрейзердің 1997 жылы жарық көрген, бестселлер болған аттас романы негізінде түсірілген. Басты рөлдерде Джуд Лоу, Николь Кидман және Рене Зеллвегер, ал қосалқы рөлдерде Эйлин Аткинс, Брендан Глисон, Кэти Бейкер, Филип Сеймур Хоффман, Натали Портман, Джек Уайт, Джованни Рибиси, Дональд Сазерленд және Рей Уинстон сомдаған. Фильм Америка Азамат соғысының соңына таяу, Конфедерация армиясынан дезертир болған, жараланған бір солдаттың өзіне жақынына қайтып, сүйген әйелімен кездесу жолындағы оқиғасын баяндайды. Фильм Италия, Румыния және АҚШ компанияларының бірлескен өндірісі болып табылады. «Салқын тау» 2003 жылғы 25 желтоқсанда Miramax Films тарапынан кинотеатрларда көрсетілді. Фильм 173 миллион доллардан астам табыс әкеліп, сыншылардың және көрермендердің жоғары бағасын алды. 76-шы «Оскар» сыйлықталу салтанатында жеті номинацияға ие болды, оның ішінде «Ең үздік актер» (Лоу) номинациясы болды, ал Зеллвегер «Ең үздік қосалқы актриса» сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Солтүстік Каролина 1861 жылғы 20 мамырда Одақтан бөлінген кезде, Колд-Маунтиннің жас жігіттері Конфедерация армиясына жазылады. Олардың арасында – Уильям П. Инман, ағаш шебері, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласынан әкесіне күтім жасау үшін келген дін қызметкерінің қызы Ада Монроға ғашық болған. Олардың махаббаты соғыс салдарынан үзіледі, бірақ Инман шайқасқа аттанған күні олар алғаш рет сүйіседі. Ада оны күтетініне уәде береді. Үш жылдан кейін Инман Кратер шайқасында қатысып, аман қалады. Содан кейін ол Колд-Маунтиннің өліп бара жатқан танысын жұбатады, ал серігі Стоброд Тьюз скрипкада әуен ойнайды. Кейін Инман шайқаста жараланады, ауруханада өлім-жітімге жақын жатқанда медбике оған Ададан келген хатты оқиды, онда Ада Инманды үйіне қайтуға шақырады. Инман жазылып, дезертирлік етеді, содан кейін ұзақ сапармен Колд-Маунтинге қайтады. Инман жемқор дін қызметкері Виззиге кездеседі және жүкті құлының сүйіктісін суға батыруына жол бермейді. Өзінің қауымынан қуылған Виззи Инманмен бірге сапарға шығады. Кейін олар Джуниор есімді жас жігітпен кездесіп, оған және оның отбасына кешкі асқа қосылады. Джуниор оларды Конфедерацияның ішкі күзетшілеріне сатады, олар Инман мен Виззиді және басқа дезертирлерді алып кетеді. Виззи мен топ Одақ атты әскерімен болған шайқаста қаза табады, ал Инман өлімге тасталады. Орманнан шыққан қарт жалғызбас Инманды тауып, оны емдейді. Ақырында ол қайғыға батқан жесір Сара мен оның нәрестесі Итанмен кездеседі және түнде оның үйінде қалады. Келесі күні таңертең Одақтың үш сарбазы келіп, тамақ талап етеді. Олар Итанды тұтқынға алып, Сараны зорлауға тырысады, Инман мен Сара оларды өлтіруге мәжбүр болады. Колд-Маунтинде Аданың әкесі қайтыс болып, оған ақша да, ферманы басқаруға мүмкіндік те қалмайды. Ол көршілерінің, әсіресе Эско мен Салли Свангердің мейірімділігімен өмір сүреді, олар тәжірибелі фермер Руби Тьюзді (Стобродтың қызы) көмекке шақырады. Олар бірге Black Cove-ті жұмысқа келтіріп, жақын дос болады. Ада Инманға хат жазуын жалғастырады, олар қайтадан қосылып, махаббатын жаңартады деп үміттенеді. Ада жергілікті күзетшілер тобының басшысы капитан Тигпен бірнеше рет қақтығысқа түседі, ол Ада мен оның мүлкін қызықтырады, ал оның атасы бір кезде Колд-Маунтиннің көп бөлігіне ие болған. Бір күні Тиг пен оның адамдары Эсконы өлтіреді, содан кейін Саллиді оның дезертир ұлдарын жасырындығынан шығарып, оларды да өлтіру үшін азаптайды. Ада мен Руби Саллиді құтқарады, ол жарақаттанған және мылқау болып қалады. Әйелдер Рождествоны Стобродпен бірге тойлайды, ол Колд-Маунтинге басқа дезертирлер мен музыканттар Пангл мен Джорджиямен бірге келді. Бір күні орманға барып, лагерьде жатқанда, Стоброд пен Панглді Тиг пен күзетшілер қоршап алады, ал Джорджия жасырын түрде бақылайды; Пангл олардың дезертир екенін байқамай, күзетшілер Пангл мен Стобродты атып өлтіреді. Джорджия қашып, Руби мен Адаға хабар береді, олар оқиға орнына қайтып келіп, Панглдің өліп, Стобродтың ауыр жарақат алғанын көреді. Әйелдер мен Стоброд тастап кетілген черокилер лагеріне сиынады. Ада азық-түлік іздеуге кетеді және ақыры Колд-Маунтинге оралған Инманмен қайта қосылады. Олар лагерьге оралып, түнді махаббатын толықтырумен өткізеді. Үйлеріне бара жатқанда, Ада мен Рубиді Тиг пен оның адамдары қоршап алады, олар Джорджияны тұтқындап, олардың қайда екенін білу үшін азаптап жатыр. Инман келіп, Тиг пен оның командасының көпшілігін атыста өлтіреді. Содан кейін ол Тигтің лейтенанты Бозиді қуалайды, олар жылдам тартқыштармен алмасады. Бози өлтіріледі, ал Инман өлімге жақын жараланады. Ада Инманды тауып, жұбатады, ол оның қолында қайтыс болады. Көп жылдар өткен соң, Аданың Инманмен өткізген түнінен Грейс Инман есімді қызы дүниеге келгені және Руби Джорджиямен үйленгені, екі баласы бар екені белгілі болады. Стоброд пен Саллимен бірге отбасы Black Cove-те Пасханы тойлайды.

When North Carolina secedes from the Union on May 20, 1861, the young men of Cold Mountain enlist in the Confederate States Army. Among them is W. P. Inman, a carpenter who has fallen in love with Ada Monroe, the preacher's daughter who came from Charleston, South Carolina to care for her father. Their courtship is interrupted by the war, but they share their first kiss the day Inman leaves for battle. Ada promises to wait for him. Three years later, Inman fights in the Battle of the Crater and survives. He then comforts a dying acquaintance from Cold Mountain, while fellow soldier Stobrod Thewes plays a tune on his fiddle. Inman is later wounded in a skirmish, and as he lies in a hospital near death, a nurse reads him a letter from Ada, who pleads for Inman to come home to her. Inman recovers and deserts, embarking on a long trek back to Cold Mountain. Inman encounters corrupt preacher Veasey, and stops him from drowning his pregnant enslaved lover. Exiled from his parish, Veasey joins Inman on his journey. They later meet a young man named Junior, and join him and his family for dinner. Junior betrays them to the Confederate Home Guard, who take Inman and Veasey away along with other deserters. Veasey and the group are killed in a skirmish with Union cavalry, while Inman is left for dead. An elderly hermit living in the woods finds Inman and nurses him back to health. He eventually meets a grieving young widow named Sara and her infant child Ethan, and stays the night at her cabin. The next morning, three Union soldiers arrive demanding food. They take Ethan hostage and try to rape Sara, forcing Inman and Sara to kill them. Back in Cold Mountain, Ada's father has died, leaving her with no money and little means to run their farm in Black Cove. She survives on the kindness of her neighbors, particularly Esco and Sally Swanger, who eventually send for Ruby Thewes, an experienced farmer (and Stobrod's daughter), to help. Together they bring Black Cove to working order and become close friends. Ada continues to write letters to Inman, hoping they will reunite and renew their romance. Ada has several tense encounters with Captain Teague, the leader of the local Home Guard who covets Ada and her property, and whose grandfather had once owned much of Cold Mountain. One day, Teague and his men kill Esco, and then torture Sally to coax her deserter sons out of hiding and kill them as well. Ada and Ruby rescue Sally, who is traumatized and rendered mute. The women celebrate Christmas with Stobrod, who has come to Cold Mountain with fellow deserters and musicians Pangle and Georgia. While camping in the woods one night, Stobrod and Pangle are cornered by Teague and the Guard while Georgia secretly watches; Pangle inadvertently reveals they are deserters, and the Guard shoot Pangle and Stobrod. Georgia escapes and informs Ruby and Ada, who return to the scene to find Pangle dead and Stobrod badly wounded. The women and Stobrod take shelter in an abandoned Cherokee camp. Ada goes hunting for food and is reunited with Inman, who has finally returned to Cold Mountain. They return to the camp, and spend the night consummating their love. As they head home, Ada and Ruby are surrounded by Teague and his men, having captured and tortured Georgia for their whereabouts. Inman arrives and kills Teague and most of his posse in a gunfight. He then chases Teague's lieutenant, Bosie, and they exchange fast draws. Bosie is killed but Inman is mortally wounded. Ada finds and comforts Inman, who dies in her arms. Years later, it is revealed that Ada's night with Inman produced a daughter, Grace Inman, and that Ruby has married Georgia bearing two children. With Stobrod and Sally, the family celebrates Easter together at Black Cove.

Тарихи ақиқат

Тарихи зерттеулермен айналысатын бірнеше ғалым фильмді Азамат соғысы кезінде Солтүстік Каролинаны, әсіресе штаттың таулы батыс аймағын бейнелеуі тұрғысынан қарастырды. Олардың негізгі дәлелі – бұқаралық ақпарат құралдарының Аппалачи халқы туралы ұлттық және әлемдік қабылдауға тигізетін әсері, осы жағдайда оңтүстік Аппалачи халқы. Пікірлер әртүрлі болғанымен, көпшілігі фильмнің тарихи контексті ғылыми зерттеулерге жақын деп санайды. Ғалымдар фильмді басқа да тақырыптар бойынша тарихи зерттеулермен сәйкес келуі үшін мақтады, соның ішінде бір ғалым: «Фильмнің түпкілікті нұсқасы Азамат соғысының бұрынғыдан беймәлім, қараңғы және алаңдататын шындықтарын нақты бейнелеуі керек, бірақ оны сол қиын жағдайды бастан өткерген мыңдаған оңтүстік ерлер мен әйелдер үшін таныс ететіндей болуы тиіс» деді. Тағы бір ғалымның айтуынша, «саундтректің ең жақсы бөліктері фильм үшін жазылмаған, ал Американың ауылдық мәдениетінің бұрыннан сыналып, дәлелденген шедеврлерінен алынған». Мұндай таңдаулар фильмде толыққанды нақты орындалмаған: екі «Sacred Harp» әні, кезең мен аймаққа сәйкес болғанымен, сол кезде әлі жазылмаған вокалдық бөлімдерді де қамтиды. Кратер шайқасының басталуы күндіз болғандай көрсетілген, бірақ ол таңғы сағат 4:44-те, минаның жарылуымен басталды.

Өндіріс

1997 жылы United Artists Энтони Мингеллаға сценарий жазу және режиссерлік ету үшін, Сидни Поллакты продюсер ретінде тарта отырып, «Салқын тау» фильмінің құқықтарын сатып алды. Содан кейін MGM/United Artists және Miramax Films компаниялары кірісті бөлісіп, сегіз фильмді бірлесіп түсіру туралы келісім жасады. Сценарий дамып жатқанда фильмнің көлемі 40 миллион долларлық бюджетпен жазылған махаббат оқиғасынан қымбат эпосқа айналды. Бюджет шамамен 120 миллион долларға дейін өсті, сонымен қатар Мингелла 19 ғасырдың қалаларына ұқсайтын американдық ландшафттарды табуда қиындыққа тап болды. Том Круз, сол кезде Николь Кидманға үйленген болатын, Инман рөлін ойнағысы келді, бірақ студия оның 20 миллион долларлық талабын қанағаттандырмады. Бюджетті төмендету үшін түсірілім Румынияға көшірілді, бірақ 2002 жылдың шілдесінде түсірілім басталғанға үш апта қалғанда MGM компаниясы жобадан бас тартты. Продюсер Харви Вайнштейн түсірілімді тоқтатуға дайын болды, бірақ Мингелланың дайындық кезеңінде болғандықтан, Вайнштейн 10 миллион доллар салық жеңілдігі алғаннан кейін 80 миллион долларлық жобаны қаржыландыруға келісті.

Кассалық жинақ

Cold Mountain АҚШ және Канадада 95,6 миллион доллар, ал басқа елдерде 77,4 миллион доллар тапты, жалпы әлемдік кірісі 173 миллион долларға жетті. Фильмнің тұңғыш апта соңындағы көрсеткіші 14,5 миллион доллар болды, бұл оны кассада үшінші орынға шығарды. Екінші апта соңында 11,7 миллион доллар, ал үшінші апта соңында 7,9 миллион доллар тауып, екі апта да төртінші орында қалды.

Сыни жауап

Cold Mountain сыншылар тарапынан жағымды пікірлер алды, ал Зеллвегердің ойынына сыншылардың кеңінен ризашылығы білдірілді. Rotten Tomatoes шолулар жинағышының мәліметінше, 231 сыншының 70%-ы фильмге оң баға берді, орташа бағасы 6,70/10 болды. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Жақсы жасалған "Салқын тау" эпикалық ауқымға ие және соғыстың қорқынышты және қатыгез қиындықтарын көрсетеді". Metacritic сайтында фильмге 41 сыншыдан 73/100 орташа баға қойылды, бұл "көбінесе жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге А+ мен F шкаласында B+ бағасын берді.

Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, "Ол Азамат соғысының шалқыған аймағын сирек кездесетін әдемілікпен бейнелейді және түрлі-түсті қосымша кейіпкерлермен жарықтандырады" деп атап өтті. Time журналының киносыншысы Ричард Корлис фильмге оң баға берді. Ол оны "соғыста не жоғалып кететіні және өмірде не сақтауға тұрарлығы туралы ұлы және терең фильм эпосы" деп сипаттады. Бұл – тазалық пен жетілгендіктің сирек кездесетін үйлесімі, жылдың ең құштар махаббат оқиғасы. Өзінің кино нұсқаулығында Леонард Мальтин фильмге 4 жұлдыздың 3,5 жұлдызын берді, "Мингелланың Чарльз Фрейзердің бестселлерін бейімдеуі Оңтүстіктегі соғыс қиындықтары мен үй шаруашылығының қаталдығын көрсетеді" деп жазып, фильмнің "барлық актерлік шеберліктерімен" "ұқыпты жасалғанын" қорытындылады.

Саундтрек

Cold Mountain: Фильмнен алынған музыка саундтрегі O Brother, Where Art Thou? фильмінің продюсері T Bone Burnett-пен бірлесе жасалған. Бұл альбом көбінесе ескі уақыттан жеткен және халық музыкасынан тұрады, радиода сирек ойналса да, коммерциялық сәттілікке жетіп, Grammy сыйлығын жеңіп алды. Осының нәтижесінде екі альбомды салыстырды. Алайда, саундтректе де көптеген халық және блюз элементтері қолданылған. Онда The White Stripes тобының Джек Уайт (ол фильмде Джорджия рөлінде де ойнады), Элвис Костелло және Стинг жазған әндер бар. Костелло мен Стингтің "The Scarlet Tide" және "You Will Be My Ain True Love" әндері "Оскар" сыйлығының "Ең үздік ән" номинациясына ұсынылып, сонымен қатар bluegrass әншісі Элисон Краустың орындауында жарық көрді. Габриэль Яредтің "Оскар" сыйлығына ұсынылған музыкасы шамамен он бес минуттық музыканы құрайтын төрт трекпен ұсынылған.