Кіріспе

1996 жылы Кэрролл Баллардтың "Ұшқыр жабайы және Әке каз" фильмі – 1996 жылы Кэрролл Баллардтың режиссерлік жұмысымен түсірілген отбасылық оқиғалы драма. Фильмде Анна Пакин, Джефф Дэниелс және Дана Делани басты рөлдерде ойнайды. "Fly Away Home" фильмі 1996 жылдың 13 қыркүйегінде Columbia Pictures компаниясымен шығарылды. Фильм 1986 жылы Канада қаздарын ультражеңіл ұшағының артынан еріп ұшуға үйреткен және 1993 жылы "Миграция операциясы" бағдарламасы арқылы олардың көші-қонына жетекшілік еткен Билл Лишманның шын оқиғасын көрсетеді. Сондай-ақ фильм британдық зоолог және саяхатшы доктор Уильям Дж. Л. Слэйденнің Лишманға көші-қонға көмектесу тәжірибесіне негізделген.

Сюжет

Анасы Алиан жол апатында қаза болғаннан кейін 13 жасар Эми Алден Жаңа Зеландиядан Канаданың Онтарио штатына әкелінеді. Ол әкесі Томас Алденмен және оның әйелі Сьюзанмен бірге тұрады. Алдендер үйіне жақын орналасқан шағын ормандық аумақты құрылысшылар бұзып жатқанда, Эми 16 қаз жұмыртқасы бар тасталған ұя табады. Томас, Сьюзан және оның інісі Дэвид білмей, ол жұмыртқаларды алып, әкесінің ескі амбарындағы шкафқа жасырып, оларды жеміс пісіруге қояды. Жұмыртқадан қаздар шыққаннан кейін, оларды үй жануарлары ретінде ұстауға рұқсат береді. Томас жергілікті жануарларды қорғау инспекторы Глен Зайферттен қаздарға қалай күтім жасау керектігі туралы кеңес сұрайды. Зайферт Алдендер үйіне келіп, қаздардың Эмиді анасы деп қабылдағандарын түсіндіреді. Ол қаздар ата-аналарынан көші-қон бағыттарын қоса, барлық нәрсені үйренетінін айтады, сондай-ақ Томасты барлық үй қаздарының қанаттарын кесу керектігін ескертеді, әйтпесе олар ұшып кетеді. Ол бірден осы процедураны қаздардың біреуімен көрсетуге тырысады, бұл Эмиді қатты ренжітеді. Томас Зайфертті өз жерінен қуады, бірақ Зайферт құстар ұша бастаса, оларды тәркілейтінін айтып, Алдендерді қорқытады. Томас құстарға ұшуды үйрету үшін өзі құрастырып жатқан жеңіл ұшақты пайдалануға шешім қабылдайды және оларға көші-қон жолын көрсетуді жоспарлайды, бірақ құстардың тек Эмиді ғана іздейтінін жақын уақытта түсінеді. Досы Барридің көмегімен Томас Эмиге жеңіл ұшақты қалай басқаруды үйретеді. Дэвид Солтүстік Каролинадағы құстарды қорғау орталығының басшысын біледі және қаздарды сол жерге жеткізуге асығады. Құстар қарашаның бірінші күніне дейін жетіп етуі керек, әйтпесе құрылысшылар орталықты бұзып, жағалаудағы тұрғын үйлер салуды жоспарлап отыр. Эми мен Томас ұшақты басқаруды жаттықтырады, бірақ ең нашар, ақсақ Игорь қаздары Емидің ұшағының алдыңғы бөлігіне соқтығысып, шалғай орманға құлайды. Топ құсты іздеуге кеткен кезде, Глен Зайферт Алден шаруашылығына оралып, қалған қаздарды тәркілейді. Келесі күні Алдендер қаздарды босатып, Эми оларды Солтүстік Каролинаға көшіреді, Игорьды өзінің кабинасында алып келеді, өйткені ол қазіргі жағдайында ұша алмайды. Эми мен Томас Онтарио көлінің оңтүстік жағалауындағы Ниагара шарлауығының әуе базасына апаттық қонуға мәжбүр болады және қамауға алынуға жақын келеді. Олар бүкіл елде танымал болады, ал тұрғындар оларды қолдап жатыр. Томас пен Эми қаз атуға қарсы әрекет ететін қарт әйелмен кездеседі және ол оларды түнгі уақытта өз үйінде қонаққа шақырады. Сол түні Эми Томастан неге анасы мен оған сирек келгенін сұрайды. Анасынан ол ата-анасының өзімшіл суретшілер екенін және анасының екеуі үшін де кеткенін біледі. Томас олардың кетіп қалуына қорқып, өзіне ашуланғанын айтады, сондықтан ол соңғы он жылды жұмысына берілген күйде өткізді. Ол Эмиден кешірім сұрайды. Құстарды қорғау орталығына жетуге отыз шақырым қалғанда, Томастың ұшағы бұзылып, жүгері егісіне құлайды. Иығы шығып қалғаннан кейін ол Эмиге саяхатын жалғастыруды бұйырады. Томас құстарды қорғау орталығына автостоппен барады. Құстарды күтіп тұрған Томас, Сьюзан, Дэвид, Барри және көптеген жануарлардың жақтастары құрылысшыларға қарсы тұрады, олар жер қазуды бастауды күтуде. Соңында Эми қаздармен бірге пайда болады, бұл қала тұрғындары мен Эми отбасының қуанышын тудырады, ал құрылысшылар көңілсіздікке ұшырайды. Қала тұрғындары мен Алдендер жеңіске жеткендерін тойлайды. Фильмнің соңындағы титрлерде барлық 16 қаз, оның ішінде толыққандай сауыққан Игорь келесі көктемде өздері Алдендердің шаруашылығына оралғандығы туралы хабарлама көрсетіледі.

Өндіріс

Алдендердің үйін қайта жаңғырту үшін түсірілім 1995 жылы Онтарионың оңтүстік-шығысындағы Линдсей маңындағы екі шаруашылықта өтті. Бұл аймақ 1983 жылғы «Рождестволық әңгіме» және кейін 1998 жылғы «А Cool Dry Place» фильмдеріне де тұрғызылған. Онтарионың Пурпл Хилл қаласында «Соңғы бизон» фильмін түсіру үшін салынған ұстахана Алден отбасының үйінің бір бөлігі ретінде қайта қолданылды. Фильмде екі планер көрсетілген: UFM Easy Riser және Cosmos Trike. Easy Riser алғаш рет екі қанатты аспалы планер ретінде пайда болады. Лишманның өмірдегі оқиғасына сәйкес, дизайнды жақсарту үшін, соның ішінде мотор мен орындық қосып, өзгерістер енгізілді. Анна Пакиннің кейіпкері A-тәрізді Cosmos Trike-те ұшады, ал ұшақтың алғы бөлігіне жалған қаз басы орнатылған, ал қанаттары қауырсынға ұқсату үшін боялған. Cosmos Trike қауіпсіздігі, жоғары қозғалтқыш қуаты және үлкен қанат өлшемдері (құстардың қанағаттанарлық жылдамдықпен ұшуы үшін қажетті ерекшелік) үшін таңдалды. Онтарио көліне, Аппалач таулары арқылы Пенсильванияға, Мэрилендке, соңында Солтүстік Каролина жағалауына төрт күндік сапарға шыққан қаздардың түсірілімі Порт Перри және Сэндбенкс провинциялық паркінде, Онтарио, Канадада толығымен өтті. Қосымша түсірілімдер Торонто қаласында (Онтарио), Балтимор, Мэрилендтің (CGI ұшақтары) орнына қолданылды. Туынды аяқтағаннан кейін Лишман 60 «актер қазды» қыстау үшін Оңтүстік Каролинаның Джорджтаун қаласының жағалауындағы Том Яуки жабайы табиғат орталығына көшірді. Өндіріс кезінде фильм алғашқыда «Flying Wild» деп аталды, бірақ кинотеатрларда көрсетілуінен бірнеше апта бұрын «Fly Away Home» деп өзгертілді. Түпнұсқа трейлерде «Flying Wild» деген атау бар, оны Columbia TriStar Home Video-дан шыққан Jumanji-нің кейбір VHS нұсқаларында табуға болады; француз тіліндегі атауы (L'Envolée sauvage) осы атаудың аудармасы болып табылады. Режиссер Кэрролл Баллард және оператор Калеб Дешанел бұрын «Қара тай» және «Ешқашан қасқырға жылама» фильмдерінде бірлесіп жұмыс істеген, ал «Fly Away Home» олардың үшінші отбасылық фильмі болды. «Fly Away Home» фильмінде Джефф Дэниелстің қызының рөлін ойнаған Анна Пакин кейін «Қабылдақ және кит» (2005) фильмінде махаббат рөлін ойнады. «Қабылдақ және кит» фильмі жарық көрген кезде Джефф Дэниелс бұрынғы тәжірибелері олар үшін түсірілімді біршама қиын еткенін айтты.

Кассалық жинақ

Кішігірім бюджетпен түсірілген "Fly Away Home" фильмі АҚШ кассасында 25 миллион АҚШ доллары, ал халықаралық прокатта 31 миллион АҚШ доллары табыс әкелді.

Сыни қабылдау

Көрермендер осы әсерлі, көңіл көтеріп, отбасылық фильмнен ләззат алды, сонымен қатар сыншылар да жоғары бағалады. Роджер Эберт былай деп атап өтті: "Бұл фильмде кіру ақысын ақтаған жеке кадрлар бар [соның ішінде] Балтимор мұнаралары тұманнан керемет түрде пайда болатын кадр, ал кеңсе қызметкерлері кішкентай қыз бен оның қаздары терезелерінен ұшып өтетінін көреді". "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Джанет Маслин де осылай деп жазды: "Баллард мырза треклі балалар фильмін 90-шы жылдардың құлпына толы ертегісіне айналдырды". Джин Шалит Today Show бағдарламасында фильмді "көруге міндетті фильм" деп атады. Фильмнің көтеріңкі тақырыбы жиі айтылды; Фредерик пен Мэри Энн Брюссат: "Бұл фильм адамдар мен жануарлардың бір-біріне қызмет етуі, көмектесуі және сүйіспеншілік көрсетуі мүмкін шығармашылық жолдарды тойлауға айналып, қызығушылық пен эмоцияны күшейтеді" деді. Fly Away Home Rotten Tomatoes сайтында 48 рецензия негізінде 88% мақұлдау рейтингіне ие болды, орташа бағасы 7.30/10. Сайттың консенсусы: "Жақсы ойналған және әдемі түсірілген "Үйге қаш" фильмі – барлық жастағы көрермендерге жылы сезім сыйлайтын керемет ойын".

Әсері

Тергеуші театр тобының алғашқы қойылымы "Canard, Canard, Goose?" фильмінің түсірілім алаңында жануарларға деген қатыгездік туралы қауесеттерден шабыттанды.

Марапаттар

Кейлеб Дешанелдің түсірген кадрларына назар аударылып, ол 1996 жылғы «Оскар» сыйлығының және Америка кинематографистер қоғамының «Үздік операторлық жұмыс» номинацияларына ие болды. Екі сайыста да жеңіске ие бола алмаса да, «Fly Away Home» фильмі 1997 жылы Broadcast Film Critics Association сыйлығын «Үздік отбасылық фильм» ретінде, 1997 жылғы Кристофер сыйлығын (отбасылық фильмдер үшін), 1997 жылғы «Жас суретші» сыйлығын «Драма» жанрындағы «Үздік толық метражды фильм» категориясында, сондай-ақ 1997 жылғы Genesis сыйлығын «Толық метражды фильмдер» бойынша жеңіп алды. Анна Паквин де «Жас суретші» сыйлығының «Толық метражды фильмдегі үздік актерлық жұмыс» номинациясына, сонымен қатар «Драма» жанрындағы «Үздік жас актриса» үшін 1997 жылғы YoungStar сыйлығына ұсынылды.

Үй медиасы

Fly Away Home кинотеатрлардағы көрсетілімге қарағанда үйде көрсетілгенде көбірек табыс әкелді. Студия видеодан шамамен 32 миллион долларлық сату жасады, соның 75% кіріс ретінде алынды. Фильм алғаш рет 1996 жылдың желтоқсан айында VHS форматында шықты. 2002 жылдың шілдесінде шыққан DVD нұсқасында Билл Лишманның "Миграция операциясы: Қауырсын құстар" атты эксклюзивті бейнефильмі, сондай-ақ "Ультра қаздар" және HBO арнасының "Топты жетектеу" атты екі деректі фильмі қосылды. DVD-де Лишманның "Миграция операциясы" веб-сайтына сілтеме де болды. Саундтректе қолданылған музыканың CD форматындағы аудиожазбасы 1996 жылы шықты. "Fly Away Home" фильмінің Blu-ray нұсқасы 2009 жылдың 7 сәуірінде жарық көрді.