Кіріспе

1989 жылғы Фил Алден Робинсонның фильмі

«Түс көрілген алаң» – Фил Алден Робинсонның сценарийін жазып, режиссерлік еткен, канадалық жазушы В. П. Кинселланың 1982 жылғы «Аяқ киімсіз Джо» романы негізінде түсірілген 1989 жылғы американдық спорттық фантастикалық драма. Фильмде Кевин Костнер жүгері егісіне бейсбол алаңын салған шаруа рөлін сомдайды, ол бейсболдың аңыз тұлғаларының көлеңкелерін тартады, олардың ішінде Аяқ киімсіз Джо Джексон (Рэй Лиотта) және «Чикаго Блэк Сокс» командасы бар. Эми Мадиган, Джеймс Эрл Джонс және Берт Ланкастер (оның соңғы фильмдегі рөлі) де түскен. Фильм 1989 жылдың 5 мамырында кең экрандарға шықты. Ол сыншылар тарапынан жағымды баға алды және үш «Оскар» сыйлығына ие болды: «Үздік фильм», «Үздік түпнұсқа музыка» және «Үздік бейімделген сценарий». 2017 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы оны АҚШ Ұлттық кино қорына енгізу үшін таңдады.

Сюжет

Рей Кинселла әйелі Эннимен және қызы Каринмен Айова штатының Дайерсвилл қаласында жүгері өсіретін фермада тұрады. Қайтыс болған әкесі Джонмен қарым-қатынасының бұзылуынан қапаланып, Рей бейсбол жанкүйері ретінде есейіп, ештеңеге қол жеткізбей қалудан қорқады. Бір күні кешке ол жүгері өсіретін жерінен өтіп бара жатып, бір адамның: "Егер сен оны салсаң, ол да келеді" деп шыбырдағанын естиді. Ол жүгері бақшасында бейсбол алмасын және ортасында тұрған "Шоулес" Джо Джексонды (нағыз өмірде 1951 жылы қайтыс болған) көреді. Оған сенген Энни оған бейсбол алаңы салу үшін жүгері өнімін бөліп, қаржылай қиындықтарға ұшырауына мүмкіндік береді. Рей алаңға шыққанда Каринге 1919 жылғы "Блэк Сокс" скандалы туралы айтады. Бірнеше ай өткеннен кейін, Рей өзін-өзі күмәндана бастаған кезде, аяқ киімсіз Джо бір кешке қайта пайда болады. Джо Рейден: "Мен тағы да келе аламын ба? Білесіз бе, басқалар да болды. Біз сегіз адам едік". Сонда ол: "Кімге керек болса, соны айта аламын", - дейді. Келесі күні Джо басқа жеті "Блэк Сокс" ойыншысымен бірге оралады. Эннидің ағасы Марк ойыншыларды көре алмайды. Ол ерлі-зайыптыларды банкротқа ұшырайтынын ескертіп, жерлерін сатып алуға ұсыныс жасайды. Сол сәтте дауыс Рейді "азаңның азабын жеңілдетуге" шақырады. Рей мен Энни PTA кездесуіне қатысады, онда ол 1960 жылдардағы даулы автор және белсенді Теренс Маннның кітаптарын тыйым салуға тырысатын адамға қарсы пікір білдіреді. Рей дауыстың Маннға қатысты екенін түсінеді, ол кейіпкерлерінің бірін "Джон Кинселла" деп атады және бірде Бруклин Доджерс командасында ойнау туралы балалық арманы бар екенін мойындады. Сол түні, Рей мен Энни Рей мен Маннның Фенвей паркіне бірге ойынға қатысқаны туралы бірдей түстер көргеннен кейін, Рей оны іздеу үшін Бостонға барады. Бір ойынға қатысуға келіседі. Сол жерде Рей "қашықтықты көруге" шақыратын дауысты естиді, ал 1922 жылы Нью-Йорк гиганттары үшін бір ойын ойнаған, бірақ ешқашан соққы бермеген Арчи "Мунлайт" Грэмнің статистикасын көрді. Манн дауысты естігенін және есеп тақтасын көргенін мойындады. Олар Чишолмға (Миннесота штаты) барады, онда дәрігер болған Грэмнің бірнеше жыл бұрын қайтыс болғанын біледі. Рей Грэмді зерттейді, оның некрологында сүйікті және қайырымды дәрігер болғаны айтылған, бірақ оның бейсбол карьерасы туралы ештеңе айтылмаған. Рей кенеттен 1972 жылы өзін табады және қарт Грэмді кездестіреді, ол өмірдегі міндетін спорт емес, медицина деп санайды және Рейдің бейсбол алаңына барудан бас тартады. Айоваға қайтып бара жатқанда, Рей мен Манн Арчи Грэм есімді жас автостопшыны алады, ол бейсбол командасын іздеп жүр. Кейінірек Рей Маннға әкесі бейсболшы болуды армандағанын, содан кейін оны спортпен айналысуға мәжбүрлеуге тырысқанын айтады. 14 жасында, Маннның бір кітабын оқығаннан кейін, Рей әкесімен ауызша ойнауды тоқтатты, ал Джонды мазақтап: "Ол [Джо] қаһарманы қылмыскер болған адамды ешқашан құрметтей алмайды" деп айтқаннан кейін олар алыстады. Ол атасының қайтыс болғанына қатты өкінетінін айтады. Олар қозғалыс жалғастыра отырып, Манн мен Рей алаңның құрылуын мойындайды, ал Джоны қайтарып әкелу - Рейдің әкесімен болған қарым-қатынасы үшін өкініш. Фермаға келген соң, олар 1920-жылдардың әртүрлі жұлдызды ойыншыларының екінші команданы шығарып жатқанын көреді. Ойын аяқталып, Грэм ақыры шайқасқа шығады. Келесі күні таңертең Марк Рейден ферманы сатуды талап етеді, әйтпесе банк оны иемденіп алады. Карин адамдар футбол ойынын көру үшін ақша төлейді деп сендіреді. Манн бұған келісіп, балалық шақтағы кінәсіздігін қайтадан сезіну үшін "адамдар келеді" дейді. Рей мен Марк қақтығысып, Каринді көпірден құлатып жіберді. Ол өзінің қашып кеткеннен кейін қайтып келе алмайтынын білгенімен, қызды хот-догпен тұншығып қалудан құтқарады. Ол Рейді ешқашан өкінбейді деп сендіреді. Ол жүгері өрісіне қарай бет алған кезде, оны басқа ойыншылар мақтады, ал жүгері өрісіне жоғалып кетуден бұрын, Аяқ киімсіз Джо: "Эй, жаңадан келген! "Грехам тоқтап, аяқкиімсіз Джоға бұрылады, ол оған: "Сен жақсы болдың" дейді. Доктор Грэмнің көзіне жас келіп, күлімсірейді, жүгеріге қарай бұрылады да, оның ішіне сіңіп кетеді. Кенеттен Марк та ойыншыларды көріп, Рейді ферманы ұстауға шақырады. Аяқ киімсіз Джо Маннды жүгері бағына кіруге шақырады, ал Манн оған жоғалады. Рей шақырылмағанына ашуланады, бірақ Джо оны үгіттейді, үй тақтасындағы ұстауға қарап: "Егер сіз оны салсаңыз, ол келеді" дейді. Қақпашы маскасын алып тастағанда, Рей оны әкесі Джон ретінде т...

Актерлік құрам

Сонымен қатар, фильмнің шығуына төрт ай бұрын қайтыс болған Энн Сеймур, Рей мен Маннға көмектесетін мейірімді Чисхолм баспагері рөлінде соңғы рет түскен. Фильм шыққаннан бері, фильм бойында Реймен сөйлейтін "Дауыс" иесінің кім екені анықталған жоқ. Кейбіреулер бұл Костнер немесе Лиотта деп есептейді, бірақ кітап авторы В. П. Кинселлаға оған Эд Харрис (Мадиганның күйеуі) деп айтылған. Содан кейін Мэтт Деймон мен Бен Аффлек жасөспірім шақта Фенвей Парк көрінесінде массовкада болды.

Өндіріс

XX ғасыр Фокс атқарушысы Сара Коллетон 1980-жылдардың басында «Аяқсыз Джо» романын алғаш тауып, оны экранға түсіру құқығын сатып алды. Коллетон бұл жобаны продюсерлер Лоренс және Чарльз Гордонмен бірге дамытты. Лоренс Гордон 20th Century Fox компаниясында жұмыс істеді, кейде оның президенті болып та қызмет етті, және жиі айтатын: кітапты фильмге бейімдеу керек. Бірақ студия жобаның тым сыршыл және коммерциялық емес деп есептегендіктен, ұсынысты үнемі қабылдамай келді. Fox компаниясының өндіріс жетекшісі Скотт Рудин ақырында қолдауын кері алып, «Түс көрілген алаң» жобасын тоқтатты.

Кастинг

Робинсон мен продюсерлер бастапқыда Кевин Костнерді Рей Кинселла рөліне қарастырмады, өйткені олар оның «Буль Дурхамнан» кейін тағы бір бейсбол фильміне түсуге құштар болмайды деп ойлады. Рей рөлі алғаш Том Хэнкске ұсылды, бірақ ол бас тартты. Дегенмен, ол сценарийді оқып, жобаға қызығушылық танытты және бұл фильмнің «біздің ұрпақтың «Ақылға сыймас өмір» фильмі болатынын» айтты. Робинсонның режиссерлік дебюті «In the Mood» коммерциялық сәтсіздікке ұшырағандықтан, Костнер оған өндіріс жөнінде көмектесетінін мәлімдеді. Кітапта Рей іздеген жазушы – нағыз жазушы Дж.Д.Сэлинджер еді. Сэлинджер өзінің атын пайдаланған жағдайда сотқа беріп қоятынымен қорқытқан соң, Робинсон кейіпкерді усақ-түйекке көңіл бөлмейтін Теренс Манн ретінде қайта жазды. Ол Джеймс Эрл Джонс туралы ойлап жазды, себебі Рейдің мұндай алып адамды құрылыққа апаруға тырысқанын көру қызықты болады деп ойлады. Робинсон бастапқыда «Аяқ киімсіз Джо Джексонды» 40 жасқа жуық актер ойнайды деп жоспарлаған, ол Костнерден үлкен болып, оның әкесінің орнына келе алатын адам болуы керек еді. Рей Лиотта бұл талапқа сай келмеді, бірақ Робинсон оның рөлді жақсы орындайтынын ойлады, өйткені ол кейіпкерде Робинсон қалаған «қауіп сезімі» мен екіұштылықты сезіндірді. «Айшықты Грэм» рөлі Джеймс Стюартқа ұсылды, бірақ ол бас тартты. Бёрт Ланкастер бастапқыда «Мунлайт Грэм» рөлінен бас тартқан еді, бірақ бейсбол жанкүйері болған досы оған фильмде жұмыс істеу керектігін айтқаннан кейін пікірін өзгертті.

Түсірілім

Фильм түсірілімі 1988 жылдың 25 мамырында басталды. Түсірілім кестесі Костнердің мүмкіндіктеріне сәйкес жасалды, себебі ол тамыз айында «Кек алу» фильмін түсіруге кететін. Ауа райының қолайсыздығы мен басқа да уақыт шектеулерінен басқа, түсірілім аптасына алты күн жүргізілді. Киношылар отырғызған жүгерінің өсуі күтпегендей баяу болғандықтан, алдымен интерьерлік көріністер түсірілді. Жүгеріні Костнердің бойына жеткізу үшін суару қажет болды. Негізгі түсірілім орындары Айова штатының Дубук округінде орналасты; Дайерсвилл маңындағы шаруашылық Кинселла үйі ретінде пайдаланылды, ал Дубуктегі бос қойма түрлі интерьерлік декорациялар салу үшін қолданылды. Иллинойс штатындағы Галена қаласы Айшықты Грэмнің Миннесота штатындағы Чизхолм қаласының орнында болды. Робинсон жеткілікті бюджетке, сондай-ақ қалаған актерлер мен түсірілім тобына ие болғанына қарамастан, түсірілім барысында үнемі шиеленісіп, депрессияға түсті. Ол өзін ерекше фильм жасау үшін тым көп қысым сезінді және түпнұсқа романға лайықты келмейтінінен қорықты. Лоренс Гордон оны түсірілген фильмнің тиімді болатынына көндірді. Дайерсвиллде жарық өшіріліп, жергілікті актерлар өз көліктерін алаңға айдап әкелді. Көлік жүргізушілерге қозғалыс иллюзиясын жасау үшін, алыс және жақын жарықтарды үнемі ауыстыру тапсырылды.

Тарихи байланыстар

Бёрт Ланкастер мен Фрэнк Уэйли сомдаған Арчибальд "Мұнлайт" Грэм кейіпкері, сол аттас бейсболшының өмірінен алынған. Оның кейіпкері көбінесе шынайы өмірге сәйкес келеді, бірақ көркемдік мақсаттармен бірнеше деректі өзгерістер енгізілген. Мысалы, нағыз Грэмнің жоғары лигадағы жалғыз ойыны 1922 жылғы маусымның соңында емес, 1905 жылдың маусым айында өткен. Нағыз Грэм фильмде көрсетілгендей 1972 жылы емес, 1965 жылы қайтыс болды. Фильмде Теренс Манн Грэм туралы көптеген адамдармен сұхбаттасады. DVD-дегі қосымша мәліметтерде оған берілген фактілердің нағыз адам туралы жазылған мақалалардан алынғаны айтылады.

Шығару

Көрікті фильм "Field of Dreams" 1989 жылғы 21 сәуірде АҚШ-та кеңінен көрсетіле бастайды. Фильм бастапқыда тек бірнеше кинотеатрда көрсетілді, содан кейін жазғы маусымның табысты фильмдерінің қатарында болу үшін экрандар саны біртіндеп артты. Нәтижесінде, ол желтоқсан айына дейін көрсетілді.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау рейтингі 65 рецензия негізінде 88% құрайды, орташа рейтингі 8.00/10. Сайттың сыншыларының пікірі: "Field of Dreams – сезімтал фильм, бірақ бұл жағымды ерекшелік; ол ертегі, бейсбол және отбасылық бірлестіктің керемет үйлесімі". Metacritic сайтында фильмге 18 сыншының бағасы бойынша 100 балдық шкаладан 57 бал берілді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" дегенді көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+ – F шкаласы бойынша орташа "A" бағасын қойды.

Роджер Эберт фильмге ең жоғары – төрт жұлдыз берді, оның амбициясын жоғары бағалады: "Бұл фильмді Фрэнк Капра түсіргендей, ал Джеймс Стюарт армандар туралы фильмде ойнағандай". "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Карин Джеймс: "Осылай ақылмен жазылған, әдемі түсірілген, керемет ойнатылған фильм, сезімталдықты шынайы сезімге айналдырудың көзі тірілмейтін мүмкін емес тәсілін көрсетеді", – деп жазды. "The Hollywood Reporter" журналының Дуэн Байрдж Костнердің актерлік шеберлігін мақтап, оның "Dreams-ті жиі механикалық эстетикалық қарқынынан асырып түсетін, допқа назар салған құштарлығы" деп бағалады. Variety журналы фильмге аралас пікір берді: "Сценарийде афоризмдер мен артық сезімталдық болғанына қарамастан, Field of Dreams бейсбол идеясының ең таза мәніне толы арманды көңіл-күйді сақтайды". Rolling Stone журналынан Питер Траверс фильмді сынап, былай деп жазды: "Шындығында, мен де бірдеңелерді естіп қалдым. Джонс бейсболдың "Америкада бұрынғыдай жақсы болатын нәрсенің символы" екендігі туралы кешірілмейтіндей сөз сөйлеп жатқанда, мен "Егер ол сөйлей берсе, мен кетемін" деген сөздерді естідім". Бұрынғы АҚШ президенті Джордж Буш бұл фильмді өзінің сүйікті фильмі деп атады.

Үй медиасы

Фильм 1989 жылы VHS форматында жарық көрді. Кейін 1998 жылдың 29 сәуірінде DVD форматында шықты. 2011 жылдың 13 наурызында Blu-ray форматында жарық көрді.

Мұра

Фильм үшін салынған бейсбол алаңы туристік орын ретінде сақталып келеді. Фильм түсірілгеннен кейінгі алғашқы жылы фермер Аль Амескамп өзінің жерінде жүгері өсірді, бірақ келесі жылы егістігінің бір бөлігін қалпына келтіріп, сувенирлік дүкен ашты. Фермер Дон Лансинг өзінің жерін туристік мақсатта пайдалануды жалғастырды. 2010 жылдың шілдесінде "Field" фермасы сатылымға қойылды. 2011 жылдың 31 қазанында ол Go The Distance Baseball, LLC компаниясына құпия сомаға, шамамен 5,4 миллион долларға сатылды. 2021 жылы MLB-нің тәжірибелі ойыншысы Фрэнк Томас басым үлесіне ие болды.

МЛБ армандар алаңында

2019 жылы Үлкен бейсбол лигасы 2020 жылдың 13 тамызында Дайерсвилл алаңында Чикаго Уайт Сокс пен Нью-Йорк Янкис арасындағы бейтарап алаңдағы ресми маусымдық ойын өткізілетінін жариялады. 8000 орындық алаң бастапқы алаңға жақын орналасқан болады, екеуі де жолмен қосылатын болады. Алаң «Ақ Сокс» командасының бұрынғы алаңы, «Комиски Парк» (1910–1990) үлгісінде салынды. 2020 жылдың шілдесінде COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 жылғы Үлкен бейсбол лигасы маусымы қысқартылғандықтан, «Уайт Сокс» командасы «Янкис» орнына «Сент-Луис Кардиналс» командасымен ойнайтыны хабарланды. 2020 жылдың 3 тамызында Үлкен бейсбол лигасы логистикалық мәселелерге байланысты 2020 жылғы ойынның күшін жойғанын мәлімдеді. Ойын ақыры 2021 жылдың 12 тамызында «Ақ Сокс» пен «Янкис» командаларының бастапқы жарияланған кездесуімен өтті. Ойынға дейін Кевин Костнер жүгері егістігінен шығып, алаңға келді, одан кейін екі команданың ойыншылары мен бас жаттықтырушылары да келді. Алаңдағы ескі микрофонға Костнер: «Бұл жұмақ па? Иә, осылай», – деді. «Уайт Сокс» командасы «Янкис» командасын 9:8 есебімен жеңді, Тим Андерсон 9-шы иннингтің соңында хоум-ран соғып, «Янкис» командасы бұл иннингтің басында төрт ұпай жинап, 8:7 есебімен көшбасшылыққа шыққаннан кейін. 2022 жылғы маусымда тағы бір «Field of Dreams» ойыны 11 тамызда өтті. Онда 1919 жылғы әлем чемпионатына қатысқан «Цинциннати Редс» (сол кезде «Black Sox» жанжалынан зардап шеккен «Ақ Сокс» командасын жеңген) «Чикаго Кабс» командасымен кездесті, нәтижесінде «Кабс» 4:2 есебімен жеңіске жетті. Бұл жолы фильмге сілтеме жасап, Кен Гриффи-младший ойынға дейін әкесі Кен Гриффи-старшыдан доп тастауға рұқсат сұрады. «Редс» командасы үшін ойнаған және «Сиэтл Маринерс» командасы үшін бірге ойнаған Гриффилерге әкелер мен ұлдары (және қыздары) қосылып, доп тастады. Содан кейін «Кабс» және «Редс» командалары орталық алаңнан тыс жүгері егістігінен шықты, сонымен қатар екі команданың да атынан Ұлттық Бейсбол Даңқы залының бірнеше өкілдері келді: «Редс» командасынан ұстаушы Джонни Бенч және шортстоп Барри Ларкин, ал «Кабс» командасынан екінші база ойыншысы Райн Сэндберг, аутфильдер Андре Доусон, питчер Фергюсон Дженкинс және сол жақ ойыншы Билли Уильямс. Дженкинс сондай-ақ Бенчке салтанатты алғашқы допты тастады.

Теледидар сериалының ұсынысы

2021 жылдың тамызында фильмді телесериал ретінде қайта түсіру жоспарлары жарияланды, оны Лоуренс Гордон өндіріске алып, Майкл Шур жазбақ болған, бұл жоба Peacock арнасы үшін көзделіпті. 2022 жылдың маусым айында жоба Peacock арнасында ілгерілемегені және Universal Television оны басқа арналарға ұсынып бастағаны белгілі болды.