Кіріспе

Риукю аралдарының (Жапонияға қарасты) жергілікті тұрғындарының тамақтану әдеттері

Окинава диетасы – 20 ғасырда зерттеулер кезеңінде олардың салыстырмалы ұзақ өмір сүруіне ықпал еткен деген болжаммен, Риукю аралдарының жергілікті халқының дәстүрлі тамақтану тәжірибесін сипаттайды.

Салыстырмалы ұзақ өмір сүру

1949 жылдан 1998 жылға дейінгі кезеңде сараланғандай, Рюкю аралдарының (Окинава оның ең ірісі) халқының өмір сүру ұзақтығы әлемдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірін құрады (83,8 жыл, АҚШ-та 78,9 жылға қарсы), алайда 21-ші ғасырда Жапония префектуралары арасында ер адамдардың өмір сүру ұзақтығының көрсеткіші күрт төмендеді. 2000 жылға дейін Окинава Жапонияның барлық префектуралары арасында шамамен 30 жыл бойы ең ұзақ өмір сүру ұзақтығымен ерекшеленді. Окинавалықтардың өмір сүру ұзақтығы содан бері көптеген факторлардың, соның ішінде батыстық өмір салтына бейімделудің нәтижесінде төмендеді. Өмір сүру ұзақтығындағы айырмашылықты түсіндіретін көптеген себептер бар, бірақ калориялық шектеулер мен тұрақты физикалық белсенділік те ықпал етуі мүмкін.

Жергілікті арал тұрғындарының тамақтану тәртібі

Арал тұрғындарының дәстүрлі тағамдарына тәтті картоп, жасыл жапырақты немесе тамырлы көкөністер, мисо шорпасы, тофу немесе басқа соя өнімдері кіретін. Оларға кейде аз мөлшерде балық, лапша немесе майсыз ет қосылып, барлығы шөптермен, дәмдеуіштермен және маймен пісірілген. Дәстүрлі жапон тағамында көбінесе көп мөлшерде күріш болса, Окинавадағы дәстүрлі тағамда күріштен аз мөлшерде пайдаланылған, оның орнына негізгі тағам – тәтті картоп болды. Окинавадағы тағы бір аз калориялы негізгі тағам – теңіз шөптері, әсіресе комбу немесе комбу. Окинавалықтар күніне барлығы 3 грамм ет (соның ішінде шошқа және құс еті) жеген, бұл 1950 жылы жапон халқының орташа көрсеткішінен (11 грамм) едәуір аз. 1979 жылы, көп жылдар бойы батыстық әсерге ұшырағаннан кейін, Окинавадағы бір адамға шаққандағы шошқа етін тұтыну мөлшері Жапонияның ұлттық орташа көрсеткішінен шамамен 50%-ға асып түсті.

Окинаваның денсаулығы

20-ғасырдың ортасында анықталған арал тұрғындарының салыстырмалы ұзақ өмір сүруіне қоса, олардың жүрек-қан тамырлары ауруларынан және кейбір қатерлі ісіктерден өлім-жітімі төмен екендігі байқалды. Бір зерттеуде окинавалықтар мен американдықтардың жасқа байланысты өлім-жітімі салыстырылып, 1995 жылы орташа окинавалықтың коронарлық артерия ауруынан өлу ықтималдығы орташа американдықтан 8 есе кем, простата қатерлі ісігінен өлу ықтималдығы 7 есе кем, сүт безі қатерлі ісігінен өлу ықтималдығы 6,5 есе кем, ал ішек қатерлі ісігінен өлу ықтималдығы 2,5 есе кем екені анықталды.

Зерттеу

1972 жылы Жапонияда жүргізілген ұлттық тамақтану зерттеуінде Окинава ересектерінің жапон ересектерінен 83%-ға, ал Окинава балаларының жапон балаларынан 62%-ға азырақ тамақтанғаны анықталды. Тамақ мәдениеті мен дайындалуы сақталған, нәтижесінде төмен калориялы тағамдар ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.