Кіріспе
Apple Final Cut Pro (көбінесе FCP немесе FCPX деп қысқартылады) – бастапқыда Macromedia, ал 1998 жылдан бастап Apple компаниясының pro apps жинағының бір бөлігі ретінде әзірленген кәсіби сызықтық емес бейне өңдеу бағдарламасы. Final Cut Pro пайдаланушыларға бейне түсірілімдерді импорттауға, өңдеуге және оларды әртүрлі форматтарда шығаруға мүмкіндік береді. 2000-жылдары Final Cut Pro үлкен және кеңейіп келе жатқан пайдаланушылар базасын құрды, көбінесе видеоға хобби ретінде берілгендер мен тәуелсіз киношылар. Бұл бағдарлама Avid Media Composer-ді дәстүрлі түрде пайдаланған кино және теледидар редакторлары арасында да кеңінен танылды. 2007 жылғы SCRI зерттеуіне сәйкес, Final Cut Pro АҚШ-тың кәсіби өңдеу нарығының 49%-ын құрады, ал Avid – 22%-ын. 2008 жылы Америка кино редакторлары гильдиясы жүргізген сауалнама бойынша, олардың пайдаланушыларының 21%-ы Final Cut Pro қолданушылары (алдыңғы сауалнамалармен салыстырғанда көрсеткіш өсіп келеді), ал қалғандары Avid жүйесінің әртүрлі нұсқаларын пайдаланды. 2011 жылы Final Cut Pro 7 толыққанды жаңадан жазылған Final Cut Pro X-ке алмастырылды, ол бастапқыда бұрынғы нұсқалардағы көптеген мүмкіндіктерден мүлдем айырылған болатын, бірақ үнемі жаңарулар арқасында көптеген мүмкіндіктер қайта қосылды. Final Cut Pro iPad үшін 2023 жылдың 23 мамырында қолжетімді болды.
Final Cut Pro (often abbreviated FCP or FCPX) is a professional non linear video editing application initially developed by Macromedia, and, since 1998, by Apple as part of its pro apps collection. Final Cut Pro allows users to import, edit, and process video footage, and output it to a wide variety of formats. In the 2000s, Final Cut Pro developed a large and expanding user base, mainly video hobbyists and independent filmmakers. It also made inroads with film and television editors who have traditionally used Avid Media Composer. According to a 2007 SCRI study, Final Cut Pro made up 49% of the United States professional editing market, with Avid at 22%. A published survey in 2008 by the American Cinema Editors Guild placed their users at 21% Final Cut Pro (and growing from previous surveys of this group), while all others were on an Avid system of some kind. In 2011, Final Cut Pro 7 was replaced with the fully rewritten Final Cut Pro X, which initially lacked many features from previous versions, though frequent updates have brought back many of these features. Final Cut Pro for iPad was made available on May 23, 2023.
Ерекшеліктері
Final Cut Pro кез келген QuickTime үйлесімді бейне форматын, соның ішінде DV, HDV, P2 MXF (DVCProHD), XDCAM (қосымша арқылы), 2K, 4K, 5K және 8K фильм форматтарын сызықты емес, бұзбайтын өңдеуді қамтамасыз етеді және жобаларды iOS және iPadOS-тағы iMovie-ден тікелей импорттауға мүмкіндік береді. Ол бір уақытта біріктірілген көптеген бейне жолдарын (белгілі бір шектеулер бейне форматтарының мүмкіндіктеріне байланысты); шексіз аудио жолдарын; бірнеше камерадан түсірілген бейнелерді біріктіруге арналған көпкамералық өңдеуді (бұрыштар деп аталады); 360° бейне өңдеуін қолдайды, сондай-ақ толқынды өңдеу, жылдыру, сығу, жылғау, жылдам қарау, кесу және уақытты өзгерту сияқты стандартты өңдеу функцияларын ұсынады. Оған бейне ауысулардың кең спектрі, сонымен қатар бейне және аудио сүзгілері, мысалы, түсті бөліп алу құралдары, маскалар, дауыстық шуды жою және дыбыс деэссерлері кіреді. Сонымен қатар, ол түстерді түзетуге арналған түрлі құралдармен жабдықталған, оларға түстік дөңгелектер, жылғыштар, қисықтар, бейне осциллографтары және шлактар, тесттік карталар және шу сияқты генераторлардың таңдауы кіреді.
Экожүйе
10-шы нұсқаға дейін Final Cut Pro FXScript скрипт тілін пайдаланып кеңейтілуге болатын. Final Cut Pro X шыққаннан бері Apple Motion-нан жасалған арнайы эффекттерді жариялап, эффект, көшу және тақырып плагиндерін құруға қолдау көрсетіледі. Бұл қарапайым түс түзетулерден бастап күрделі үлгілерге дейін эффекттер құратын үшінші тарап әзірлеушілердің экожүйесінің қалыптасуына әкелді. Үшінші тарап плагиндерін FXScript-тің жалғасы болып табылатын Apple-дің FxPlug API арқылы жасауға да болады. Жобалар, оқиғалар және кітапханалар дерекқоры форматында сақталатындықтан, көптеген үшінші тарап әзірлеушілері FCPXML-ді пайдаланып жұмыс процесін жеңілдетуге арналған құралдарды жасауға мүмкіндік алды.
Жасау
Рэнди Убилос Adobe Premiere-дің алғашқы үш нұсқасын жасаған команданы басқарды. Кейін оның командасы Macromedia компаниясымен KeyGrip бағдарламасын жасау үшін шарт жасасты, ол Macromedia үшін Apple QuickTime негізіндегі кәсіби бейне өңдеу бағдарламасы болды. Ния Сиски Macromedia компаниясымен инженерлік командамен бірлесіп KeyGrip-тің қолданушы интерфейсін жасау үшін тартылды. Дегенмен, Macromedia өнімді шығара алмады, себебі олар Truevision компаниясынан компонентті лицензиялаған еді, ал Truevision-ның Microsoft компаниясымен жасасқан лицензиялық шартында бұл компонентті QuickTime-мен бірге пайдалануға тыйым салынған. Осының салдарынан, және Macromedia веб-рыноққа көшуді шешкендіктен, KeyGrip-ті қоса алғанда, десктоптық бағдарламаларын сатты. 1998 жылы KeyGrip Final Cut деп өзгертілді және NAB Show көрмесінде жеке бөлмеде 0.9 альфа нұсқасы ретінде көрсетілді. Демонстрация бағдарламалық құралдың Mac және Windows нұсқаларын көрсетті, Mac нұсқасы Truevision RTX екі ағынды нақты уақыт картасын шектеулі нақты уақыт эффектілерімен қолданды. Бағдарламаға сатып алушы табылмай, Apple компаниясы әзірлеушілер командасын қорғаныш шарасы ретінде сатып алды. Apple Final Cut-қа сатып алушы таба алмағандықтан, оның даму жұмыстарын жалғастырып, FireWire қолдауын қосып, бағдарламаны NAB 1999 көрмесінде Final Cut Pro ретінде жариялады.
Ерте нұсқалары
Final Cut Pro үшінші тараптың өздігінен және нұсқаушымен басқарылатын оқытуды бастаудан бері қолдауын қамтамасыз ету үшін Apple DVcreators-пен серіктестік құрды. Final Cut Pro-ның шығарылған күні NAB шоуында "Final Cut Pro PowerStart" атты оқу дискісін шығару үшін. Apple сонымен қатар DVcreators.net-пен жұмыс істеді, келесі жылдары әлемнің 60 қаласында жүздеген тегін және ақылы Final Cut Pro семинарлары мен шеберлік сабақтарын өткізуге мүмкіндік берді, бұл стратегия Final Cut Pro-ның нарықтағы алғашқы танымалдылығы мен табысына елеулі үлес қосты. Final Cut Pro шығарылымынан кейін Adobe Premiere Windows жүйесінде нарықтағы үлесін сақтады, бірақ Mac жүйесінде төмендей бастады, өйткені оның ескі код базасын сақтау қиынырақ болды. 2003 жылы Apple компаниясы Premiere пайдаланушыларына Final Cut Express тегін көшірмесі үшін дискілерін айырбастауға немесе Final Cut Pro-ға 500 доллар жеңілдік алуға мүмкіндік беретін бағдарламаны іске қосты. 2001 жылдың соңында тәуелсіз продюсер Майкл А. Блум Final Cut Pro-ны өзінің дау тудыратын "PlayCouples, A New Era of Swinging" (2003) фильмінің өндірісі үшін маңызды деп есептеді. Ларри Кингпен сұхбаттасқанда Блум фильмді түсіру кезінде салыстырмалы түрде жаңа платформаның Avid Media Composer-мен болған тәжірибесінен айырмашылығы жоқ екенін мәлімдеді. Блум Final Cut Pro-ның жақтаушысы болды, өйткені оны бета-тестілеу үшін өзінің өндіріс компаниясы мен The Oxygen Network арасындағы келісім бойынша қолданды. Студиялық фильм "The Rules of Attraction" Final Cut Pro 3 бета-версиясын қолданып өңделген, бұл бағдарламалық өнімді оңай қолдану арқылы 3:2-ге 24fps-қа сәтті қайтару мүмкін екенін көрсетті. Фильмнің режиссері Роджер Авари бүкіл әлем бойынша баспа жарнамаларында көрініс таба отырып, Final Cut Pro-ның өкілі болды. Оның өнімге қолдау білдіруі Уолтер Мурч сияқты негізгі редакторларға кәсіби пайдалану үшін дайын екендігіне сенімділік берді. 2002 жылдың тамызында Final Cut Pro теледидар индустриясына әсері үшін Primetime Emmy Engineering Award сыйлығын алды. Final Cut Pro X 64 биттік нұсқада толықтай қайта жазылды, жаңа интерфейсі, жұмыс ағыны жетілдірілді және автоматтандыру жақсарды, сондай-ақ ColorSync интеграциясы, тәуелсіз ойнату жүйесі және Core Animation негізделген жүйе масштабталуы сияқты жаңа мүмкіндіктер болды. Бұл релиздің бір бөлігі ретінде Final Cut Studio, Color, Soundtrack Pro және DVD Studio Pro бағдарламаларымен бірге тоқтатылды. Реакция өте аралас болды, тәжірибелі кино редакторы Уолтер Мурч бастапқыда оны пайдаланудан бас тартты, ол Final Cut Pro 7-ге қарағанда мүмкіндіктердің жетіспеушілігін келтірді. Final Cut Pro 7-ден Final Cut Pro X-ке уақыт сызықтарын аудару үшін қолдау, атап айтқанда, жоқ, редакторларды ескі жобаларды өңдеу үшін Final Cut Pro 7-нің көшірмесін сақтауды талап етті. Apple компаниясына Final Cut Pro 7 бағдарламасын әзірлеуді жалғастыруды немесе оны үшінші тұлғаға сатуды сұраған онлайн-петиция бір апта ішінде 1600 қол жинады. Final Cut Pro X-те кәсіби бейне шығару үшін маңызды болған кейбір жетіспейтін мүмкіндіктерге редакциялау шешімдерінің тізімі (EDL) болмауы, XML және Open Media Framework Interchange (OMF) қолдауын, Final Cut Pro-ның алдыңғы нұсқаларында жасалған жобаларды импорттауға мүмкіндіксіздік, мультикамералық редакциялау құралының болмауы, үшінші тарап I/O аппараттық шығысына қолдаудың болмауы және FireWire бейне құрылғыларымен шектелген бейне таспасын түсіру, соның ішінде үшінші тараптың аппараттық құрылғысымен түсіру. Бұл жетіспейтін ерекшеліктер өнімнің алғашқы алты айында шешілді. EDL экспорты, видеотаспаларды өңдеудің алғашқы күндерінің өнімі, қазір үшінші тарап бағдарламалық жасақтамасы арқылы қолдайды және X2Pro арқылы Pro Tools-қа жобаларды беру үшін AAF (OMF-тің жаңа нұсқасы) жасайды. 2015 жылғы сұхбатында Мёрч құралға қатысты әлдеқайда аз сыншыл болды және оны пайдалануға қызығушылық танытқандығын айтты. Final Cut Pro X-те енгізілген маңызды өзгерістердің бірі - магниттік уақыт сызығы, ол алдыңғы нұсқалардың жолға негізделген уақыт сызығын алмастырды. Бұл бастапқыда аудио тұқымдарды хабар тарату және тарату үшін экспорттау мәселелерін тудырады, бірақ бұл 10.0.1 нұсқасының шығарылуымен шешілді, ол Видео және Аудио рөлдерін енгізді, бұл пайдаланушыларға көп жолды QuickTime файлдарын немесе тұқымдарды экспорттауға мүмкіндік береді. Файлдарды X2Pro деп аталатын үшінші тараптың қосымшасын немесе Logic Pro X арқылы AFF ретінде экспорттауға болады. 2012 жылдың 23 қазанында шыққан 10.0.6 нұсқасымен Apple Redcode Raw және MXF үшін үшінші тарап плагині арқылы жергілікті қолдауды қосты. 10.1 нұсқасының енгізілгеніне дейін жобалар мен оқиғалар кітапханалары бөлек қапшықтар болды. Оқиғалар барлық бастапқы медианы және Жоба кітапханалары уақыт сызықтарындағы нақты өңделген жобаларды қамтыды. Жобалар мен оқиғалар кітапханалары пайдаланушының "Movie" қапшығында немесе сыртқы қатты дискінің тамырлық деңгейінде сақталды. Бұл кітапханалар Final Cut Pro X-те қатты дискілер орнатылғанға байланысты автоматты түрде ашылды. Бәрі 2013 жылдың 19 желтоқсанында Жобалар мен оқиғалар кітапханалары жаңа кітапхана моделіне біріктірілген кезде өзгерді. Кітапханалар Оқиғаларды қамтыды, ал Оқиғалар өз кезегінде Жобаларды қамтыды. Бұрынғыдан айырмашылығы, Кітапханаларды пайдаланушы ашып, жаба алатын болды. Медиа Кітапхананың ішінде сақталуы мүмкін немесе Кітапхананың сыртында сақталуы мүмкін. Медиа басқару 2014 жылдың 27 маусымында шыққан 10.1.2 нұсқасында одан әрі жетілдірілді. MXF импорттау, өңдеу және экспорттау 10.1.4 нұсқасымен жергілікті түрде қолдауға ие болды. 2015 жылғы NAB шоуы кезінде шыққан 10.2 нұсқасы Final Cut Pro X және Motion екеуінде де 3D атауларын енгізді. Түрлі қабаттардың әсерін тигізуде көбірек икемділікке мүмкіндік беру үшін Түс тақтасы жаңа Түс түзету әсерімен біріктірілді, сондай-ақ Apple кез келген әсерге кілт немесе пішін маскасын қолдану мүмкіндігін қосты. 10.3 нұсқасы магниттік уақыт сызығы 2, аудио импорттағанда iXML метадеталарына қолдау, аудио өңдеуді едәуір жақсарту, кең гаммалық түске және REC 2020 түсін импорттау, өңдеу және экспорттау, сондай-ақ MXF орамындағы Apple ProRes қолдауымен жаңа дизайнды интерфейсті ұсынды. 10.4 нұсқасы түс дөңгелектері мен түс қисықтарын, 360º бейне өңдеуін және жоғары динамикалық диапазонды (HDR) бейнені, сондай-ақ HEVC және HEIF форматтарын енгізді. 2018 жылдың сәуір айында Apple Final Cut Pro X пайдаланушыларының саны 2,5 миллионнан асып кеткенін мәлімдеді. 2018 жылғы NAB шоуы кезінде шыққан 10.4.1 нұсқасында тақырыптар қосылды, сондай-ақ ProRes RAW қолдауы қосылды. 2020 жылдың қараша айында macOS Big Sur шығарылымымен бірге X атауы алынып тасталды және өнім қайтадан Final Cut Pro деп аталды.
iPad үшін Final Cut Pro
Final Cut Pro iPad үшін 2023 жылдың 23 мамырында жарық көрді. Ол M сериялы чиппен жабдықталған iPad талап етеді және ай сайын 4,99 доллар немесе жыл сайын 49 доллар төлем арқылы қызмет түрінде ғана қолжетімді.