Кіріспе

Жеңіл атлетика жарыстарындағы лақтыру түрі – бұл жеңіл атлетиканың негізгі жарыстарының бірі.

Балға тастау – ашық аудандағы жеңіл атлетика жарыстарындағы төрт лақтыру түрінің бірі, дискі тастау, дорба тастау және найза тастаумен бірге. Осы спорт түрінде қолданылатын "балға" осы атпен аталатын басқа құралдардан ерекшеленеді. Ол темір сыммен бекітілген металл шардан және тұтқадан тұрады. Бұл үш компоненттің әрқайсысы бөлек және дербес қозғала алады. Шардың мөлшері мен салмағы ерлер мен әйелдер жарыстарында әртүрлі болады. Әйелдер үшін колледж және кәсіби жарыстарда балғаның салмағы , ал ерлер үшін – .

Тарих

Балғамен лақтырудың нақты шығу тегі қазіргі тарихшыларға белгісіз. Аңыз бойынша, Ирландияның Тара қаласында өткен Тайльтеан ойындарында б.з.д. 2000 жыл шамасында келт жауынгері Кульхулин дөңгелегі тіркелген арба осын алып, айналдырып, лақтырып жіберген. Кейін дөңгелек орнына ағаш тұтқасы бар тас қолданыла бастады. Басқа лақтыру түрлері сияқты, бұл жарыстың жеңімпазы ең алысқа лақтыру арқылы анықталады. Лақтыру қозғалысы, лақтырушының инерция алу үшін балғаны шамамен екі рет алға-артқа итеруімен басталады. Содан кейін лақтырушы күрделі тобықтың қозғалысын қолдана отырып, үш, төрт немесе (сирек) бес толық айналыс жасайды, балғаны дөңгелек траекториямен айналдырады және әр айналыс сайын оның бұрыштық жылдамдығын арттырады. Балғаны көлденең айналдырудың орнына, оны лақтыру бағытына қарай көтерілетін жазықтықта айналдырады. Лақтырушы балғаның жылдамдығы жоғары және нысанаға бағытталған кезде жіберіп қояды. Лақтырулар лақтыру шеңберінен жасалады. Лақтырушы балға жерге тигенге дейін лақтыру шеңберінен шығуға құқылы емес және тек артқы жағынан кіре және шыға алады. Балға 34.92 градусқа дейінгі лақтыру секторына түсуі керек, бұл сектор лақтыру шеңберінің ортасынан шығады. Сектор бұрышы оңай өлшенетін және алаңға түсірілетін шекаралары бар секторды қамтамасыз ету үшін таңдалды (сақина ортасынан 10 метр, ені 6 метр). Ережелерді бұзу жағдайында, лақтыру есепке алынбайды. Ерлер арасындағы балғамен лақтыру бойынша әлемдік рекордты Юрий Седых 1986 жылғы 30 тамызда Батыс Германияның Штутгарт қаласында өткен Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында көрсеткен. Әйелдер арасындағы әлемдік рекордты Анита Влодарчик 2016 жылғы 28 тамызда Камила Сколимовская естелік турнирінде көрсеткен. Седыхтың 1986 жылғы әлемдік рекорды ұзақ сақталуымен және "жеңіл атлетиканың допингтік қолданудың ауқымын түсіне бастаған кезеңнен" (AP) басталуымен ерекшеленеді. Ресейлік допингке қарсы күресші Григорий Родченков Седыхтың стероидтерді көп қолданғанын мәлімдесе, Седых бұл айыптауларды жоққа шығарды. Атап айтқанда, Жердің айналысы лақтыру орнының ендігі арқылы әсер етеді (орталықтан тепкіш күштің салдарынан балға экваторға жақын жерде сәл әрі ұшады) және аз дәрежеде лақтыру азимуты арқылы (яғни, компас бағыты, Кориолис күштерінің әсерінен). Мысалы, 2000 жылы Еуропада балғамен лақтырудан төрт адам қаза тапты, ал АҚШ-та да өлім жағдайлары мен мидың тұрақты зақымдануына әкелді.

Ерлер

2024 жылдың сәуір айындағы жағдай. Атл.# (Атлеттік рейтинг) Нәтиж.# (Нәтиже рейтингі) Көрсеткіш Атлет Ұлт Күні Орын 1 1 Юрий Седых 1986 жылдың 30 тамызы Штутгарт 2 Седых #2 1986 жылдың 22 маусымы Таллин 3 Седых #3 1984 жылдың 3 шілдесі Корк 2 4 Сергей Литвинов 1986 жылдың 3 шілдесі Дрезден 5 Литвинов #2 1986 жылдың 30 тамызы Штутгарт 6 Седых #4 1986 жылдың 11 тамызы Будапешт 7 Седых #5 1984 жылдың 13 шілдесі Лондон Седых #6 1984 жылдың 17 тамызы Мәскеу 9 Литвинов #3 1984 жылдың 3 шілдесі Корк 10 Литвинов #4 1986 жылдың 11 шілдесі Лондон Седых #7 1988 жылдың 4 қыркүйегі Мәскеу 12 Седых #8 1984 жылдың 20 тамызы Будапешт 13 Седых #9 1986 жылдың 3 шілдесі Дрезден 3 14 Вадим Девятовский 2005 жылдың 21 шілдесі Минск 15 Литвинов #5 1986 жылдың 10 қыркүйегі Рим 4 16 Кодзи Мурофуши 2003 жылдың 29 маусымы Прага 17 Литвинов #6 1988 жылдың 26 қыркүйегі Сеул 18 Седых #10 1986 жылдың 9 шілдесі Мәскеу 19 Литвинов #7 1986 жылдың 9 шілдесі Мәскеу 5 20 Игорь Астапкович 1992 жылдың 6 маусымы Севилья 21 Седых #11 1984 жылдың 14 қыркүйегі Токио 22 Седых #12 1986 жылдың 8 маусымы Ленинград 6 23 Иван Цихан 2008 жылдың 9 шілдесі Гродно 7 24 Игорь Никулин 1990 жылдың 12 шілдесі Лозанна 25 Седых #13 1988 жылдың 14 қыркүйегі Владивосток Цихан #2 2004 жылдың 7 мамыры Минск 8Юри Тамм 1984 жылдың 9 қыркүйегі Банска Бистрица9Итан Катцберг 2024 жылдың 20 сәуірі Найроби10Адриан Аннус 2003 жылдың 10 тамызы Сзомбатель11Павел Файдек 2015 жылдың 9 тамызы Щецин12Тибор Гечек 1998 жылдың 19 қыркүйегі Залаэгерсег13Андрей Абдувалиев 1990 жылдың 26 мамыры Адлер14Алексей Загорный 2002 жылдың 10 ақпаны Адлер15Ральф Хабер 1988 жылдың 16 мамыры Афина16Шимон Зёлко́вски 2001 жылдың 5 тамызы Эдмонтон17Олли Пекка Каржалайнен 2004 жылдың 14 шілдесі Лахти18Хайнц Вайс 1997 жылдың 29 маусымы Франкфурт19Балаж Кисс 1998 жылдың 4 маусымы Сен-Дени20Карстен Кобс 1999 жылдың 26 маусымы Дортмунд21Руди Винклер 2021 жылдың 20 маусымы Юджин22Криштьян Парс 2014 жылдың 16 тамызы Цюрих23Гюнтер Родехау 1985 жылдың 3 тамызы Дрезден24Сергей Кирмасов 1998 жылдың 30 мамыры БрянскАндрий Скварюк 2002 жылдың 27 сәуірі Киев

Жою белгілері

Беларусь азаматы Иван Цихан да 2005 жылғы 3 шілдеде Брест қаласында 86,73 метрге лақтырған. Бұл нәтиже допинг ережелерін бұзғандықтан күштен шығарылды.

Әйелдер

2024 жылдың мамыр айындағы жағдай. Орын # (Атлеттік рейтинг) Нәтиже # (Көрсеткіш рейтингі) Нәтиже Атлет Ұлт Дата Орын 1 1 Anita Włodarczyk 2016 жылдың 28 тамызы Варшава 2 Włodarczyk #2 2017 жылдың 29 шілдесі Владыславово 3 Włodarczyk #3 2016 жылдың 15 тамызы Рио-де-Жанейро 4 Włodarczyk #4 2015 жылдың 1 тамызы Владыславово 5 Włodarczyk #5 2015 жылдың 27 тамызы Бейжің 6 Włodarczyk #6 2017 жылдың 23 шілдесі Бялысток 2 7 DeAnna Price 2021 жылдың 26 маусымы Юджин 8 Włodarczyk #7 2016 жылдың 12 шілдесі Владыславово 3 9 Brooke Andersen 2023 жылдың 20 мамыры Тусон 10 Andersen #2 2024 жылдың 4 мамыры Тусон 11 Włodarczyk #8 2017 жылдың 15 тамызы Варшава Andersen #3 2023 жылдың 20 сәуірі Шарлоттсвилл 13 Włodarczyk #9 2017 жылдың 6 мамыры Доха 14 Włodarczyk #10 2017 жылдың 27 маусымы Острава 15 Włodarczyk #11 2016 жылдың 18 маусымы Щецин 16 Włodarczyk #12 2018 жылдың 22 шілдесі Люблин 17 Włodarczyk #13 2014 жылдың 31 тамызы Берлин 18 Włodarczyk #14 2016 жылдың 21 мамыры Халле 19 Włodarczyk #15 2016 жылдың 29 мамыры Форбах 4 20 Betty Heidler 2011 жылдың 21 мамыры Халле 21 Andersen #4 2022 жылдың 30 сәуірі Тусон 22 Andersen #5 2022 жылдың 17 шілдесі Юджин 23 Włodarczyk #16 2018 жылдың 12 тамызы Берлин 24 Andersen #6 2023 жылдың 6 маусымы Быдгощ 25 Włodarczyk #17 2014 жылдың 15 тамызы Цюрих 5 Camryn Rogers 2023 жылдың 26 мамыры Вествуд 6 Tatyana Lysenko 2012 жылдың 5 шілдесі Чебоксары 7 Janee' Kassanavoid 2022 жылдың 21 мамыры Тусон 8 Gwen Berry 2018 жылдың 8 маусымы Хоржув 9 Wang Zheng 2014 жылдың 29 наурызы Чэнду 10 Zhang Wenxiu 2014 жылдың 28 қыркүйегі Инчхон 11 Aksana Miankova 2008 жылдың 29 маусымы Минск 12 Gulfiya Agafonova 2006 жылдың 12 маусымы Тула 13 Oksana Kondratyeva 2013 жылдың 30 маусымы Жуковский 14 Hanna Skydan 2023 жылдың 23 тамызы Будапешт 15 Martina Hrašnová 2009 жылдың 16 мамыры Трнава 16 Malwina Kopron 2017 жылдың 26 тамызы Тайпей қаласы 17 Kamila Skolimowska 2007 жылдың 11 мамыры Доха 18 Mariya Bespalova 2012 жылдың 23 маусымы Жуковский 19 Volha Tsander 2005 жылдың 21 шілдесі Минск 20 Yekaterina Khoroshikh 2006 жылдың 24 маусымы Жуковский 21 Yipsi Moreno 2008 жылдың 9 қыркүйегі Загреб 22 Alena Matoshka 2012 жылдың 12 маусымы Минск 23 Joanna Fiodorow 2019 жылдың 28 қыркүйегі Доха 24 Darya Pchelnik 2008 жылдың 29 маусымы Минск 25 Hanna Malyshik 2018 жылдың 27 сәуірі Брест

Жою белгілері

Допинг салдарынан келесі спортшылардың (77.00 м-ден астам) нәтижелері күштен шығарылды: Татьяна Лысенко (Ресей) 78.80 (2013) және 78.15 (2013). Ақсана Мианкова (Беларусь) 78.69 және 78.19 (екеуі де 2012 жылғы). Гүлфия Агафонова (Ресей) 77.36 (2007).