Кіріспе

Полимер химиясында қосылу полимері – жанама өнімдердің пайда болмауымен химиялық реакция нәтижесінде түзілетін полимер. Қосылу полимерлеуі конденсациялық полимерлеуден өзгеше, онда әдетте су болатын қосымша өнім пайда болады. Қосылу полимерлері тізбекті полимерлеу арқылы, полимер тізбекті реакциядағы белсенді орынға мономерлік бірліктердің тікелей қосылуымен, немесе полиқосылу арқылы – полимерленудің кез келген сатысындағы мономерлердің арасындағы қосылу реакциялары арқылы түзіледі. Қосылу полимерлері қарапайым мономерлік бірліктердің қайталама қосылуымен қалыптасады. Көбінесе полимерлер алкендер, алкиндер сияқты қанықпаған қосылыстар болып табылады. Қосылу полимерленуі негізінен еркін радикалдар механизмі бойынша жүзеге асады. Қосылу полимерленуінің еркін радикалдар механизмі үш кезеңнен тұрады: еркін радикалдардың басталуы, тізбек таралуы және тізбек тоқтатылуы.

Кополимерлер

Мономерлердің екі немесе одан көп түрі қосылу полимерленуге түскенде, нәтижесінде пайда болатын полимер қосылу сополимері болып табылады. Винилхлорид пен винилиденхлоридтің полимерленуінен жасалған саран пленкасы – қосылу сополимері.

Конденсациялық полимерлермен қосымша қарама-қайшылықтар

Полимерлендіру түрлерінің бір жалпы айырмашылығы – молекулалық салмақтың әртүрлі таралу механизмдері арқылы дамуы. Қосу полимерлері жоғары молекулалық салмақты тізбектерді жылдам қалыптастырады, көп мөлшерде мономерлер қалады. Қосу полимерлендіруінің реакцияға қатысушылары ретінде жылдам өсетін тізбектер мен бос мономерлер болса, конденсациялық полимерлендіру мономерлер, димерлер және басқа да кішірек өсіп келе жатқан тізбектер арасында сатылап жүзеге асады. Осы себепті, полимер молекуласының ағымдағы мөлшерінің жалғасып жатқан реакцияға тигізетін әсері бұл екі жағдайда күрт өзгеше болады. Бұл дайын полимердегі молекулалық салмақтың таралуына, яғни полидисперсияға маңызды әсер етеді.

Биологиялық ыдырау

Қосу полимерлері көбінесе химиялық тұрақты болып келеді, олардың құрамында берік С-С байланыстары бар. Осы себепті олар биоразделене алмайды және қайта өңдеуге қиын. Ал конденсациялық полимерлер омыртқасында нашар байланыстар болғандықтан, оңай биоразделенеді.

Тарих

Бірінші пайдалы қосымша полимер 1933 жылы ICI химиктері Реджинальд Гибсон мен Эрик Фосетт кездейсоқ жасады. Олар жоғары температура және жоғары қысымда органикалық қосылыстарды реакцияға түсіруге қатысты бірқатар тәжірибелер жүргізіп жатқан еді. Олар этиленді бензальдегидпен реакцияға түсіріп, кетон алуды үміттене отырып эксперимент қойды. Реакциялық ыдысты түнге қалдырып, келесі күні таңертең ақ түсті балауыз тәрізді қатты зат тапты. Кейіннен бұл заттың полиэтилен екені анықталды. IUPAC (Халықаралық таза және қолданбалы химия одағы) "қосымша полимерлену" терминін қолданудан бас тартады және "тізбекті полимерлену" деген баламалы терминді ұсынады.