Кіріспе

Иттрий-барий мыс оксиді (YBCO) – жоғары температуралық суперөткізгіштікке ие кристалдық химиялық қосылыстар отбасы; ол сұйық азоттың қайнау температурасынан жоғары суперөткізгішке айналған алғашқы материалды қамтиды. Алғашқы үлгілер Y1.2Ba0.8CuO4 болды, бірақ бұл екі фазаның орташа құрамы, қара және жасыл түсті. Белл зертханасының қызметкерлері қара фазаны суперөткізгіш ретінде анықтады, оның құрамын YBa2Cu3O7−δ деп белгіледі және оны бір фазада синтездеді. YBCO 77 К-тен жоғары температурада суперөткізгіш болатын алғашқы материал болды, бұл сұйық азоттың қайнау нүктесіне сәйкес келеді, ал көптеген басқа суперөткізгіштерге қымбат криогендер қажет. Дегенмен, YBCO және оған ұқсас көптеген материалдар әлі күнге дейін салқындату үшін сұйық гелийді қажет ететін суперөткізгіштерді толықтай алмастыра қойған жоқ.

Құрылымы

YBCO қабаттардан тұратын кемшікті перовскит құрылымында кристалданады. Әрбір қабаттың шекарасы 4 төбесі ортақ төртбұрышты жазық CuO4 бірліктерінің жазықтықтарымен белгіленеді. Жазықтықтар кейде сәл иіліп тұрады. Бұл (мыс жазықтықтарындағы өткізгіштік) өткізгіштікті ab жазықтықтарымен шектейді және тасымалдау қасиеттерінде жоғары анизотропия байқалады. c ось бойындағы қалыпты өткізгіштік ab жазықтығындағыдан 10 есе төмен. Осы жалпы классқа жататын басқа купраттар үшін анизотропия тіпті жоғары, ал жазықтықтар арасындағы тасымалдау қатты шектелген. Сонымен қатар, суперөткізгіштік ұзындықтары да ұқсас анизотропияны көрсетеді, ену тереңдігі (λab ≈ 150 нм, λc ≈ 800 нм) және когеренттік ұзындығы (ξab ≈ 2 нм, ξc ≈ 0.4 нм) бойынша. ab жазықтығындағы когеренттік ұзындығы c ось бойындағыдан 5 есе үлкен болғанымен, ол ниобий сияқты классикалық суперөткізгіштерге қарағанда (мұнда ξ ≈ 40 нм) өте кішкентай. Бұл шағын когеренттік ұзындық суперөткізгіш күйдің интерфейстерден немесе бірлік жасуша деңгейіндегі ақаулардан, мысалы, егізденген кристалл домендері арасындағы шекарадан туындайтын жергілікті бұзылыстарға осал екенін білдіреді. Шағын ақауларға сезімталдық YBCO құрылғыларын жасауды қиындатады, сонымен қатар материал ылғалдан зақымдануға бейім.

Жер бетін өзгерту

Материалдардың бетін өңдеу көбінесе жаңа және жақсартылған қасиеттерге алып келеді. Коррозияны тоқтату, полимерлердің жабысуы және нуклеациясы, органикалық суперөткізгіш/оқшаулағыш/жоғары Tc суперөткізгіш үш қабатты құрылымдарын дайындау, сондай-ақ металл/оқшаулағыш/суперөткізгіш туннельдік қосылыстарды жасау, беті өңделген YBCO қолданылу арқылы жетістікке жетті. Бұл молекулалық қабатты материалдар циклдық вольтамметрия әдісімен синтезделеді. Қазірге дейін алкиламин, арил амин және тиолдармен қабатталған YBCO-ның молекулалық қабаттарының тұрақтылығы әртүрлі деңгейде болып табылады. Аминдер Льюис негіздері ретінде әрекет етеді және YBa2Cu3O7-дегі Льюис қышқылдық Cu бетіндегі орындармен байланысып, тұрақты координациялық байланыстар құрайды деген гипотеза бар.

Жаппай өндіріс

1987 жылы, ашылғаннан кейін көп ұзамай, физик және ғылым жазушы Пол Грант Ұлыбританияның New Scientist журналында қолжетімді жабдықтарды пайдаланып YBCO суперөткізгіштерін синтездеуге арналған қарапайым нұсқаулық жариялады. Осы мақаланың және сол кездегі ұқсас жарияланымдардың арқасында YBCO әуесқойлар мен білім беру саласында танымал жоғары температуралы суперөткізгішке айналды, себебі сұйық азотты салқындатқыш ретінде қолдана отырып, магниттік левитация әсерін көрсету оңай. 2021 жылы SuperOx, ресейлік-жапондық компания, термоядролық реакторлар үшін YBCO сымын жасауға арналған жаңа өндіріс процесін әзірледі. Бұл жаңа сым бір шаршы миллиметрге 700-2000 ампер ток өткізетіні анықталды. Компания 2019 мен 2021 жылдар аралығында 9 ай ішінде 186 миль сым өндіре алды, бұл өндіріс қуатын күрт арттырды. Компания 12 мм енді лента жасау үшін электрополировкаланған негізге плазмалық лазерлік шоғырландыру процесін қолданды, содан кейін оны 3 мм енді ленталарға бөліп кесті.