Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының далалық әскері

Он бесінші Америка Құрама Штаттары армиясы, көбінесе Он бесінші армия деп аталатын, Екінші дүниежүзілік соғыстың Еуропалық театрындағы Америка Құрама Штаттарының далалық әскері болды. Бұл соғыс кезінде Солтүстік-Батыс Еуропада қызмет еткен Америка Құрама Штаттарының соңғы далалық әскері болды және 1945 жылдың желтоқсанында қайтыс болғанға дейін генерал Джордж С. Паттонның басшылығында болды. Он бесінші армия осы аймаққа бекітілген кезде екі бөлек міндетті атқарды. Соғыстың соңғы кезеңдерінде оның міндеті бөлімдерді оқыту және қайта құру, сондай-ақ қарсы шабуылдарға қарсы қорғаныс шебі болу болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның міндеті оккупациялық міндеттерді орындау және Еуропа операциялық театрына қатысты тарихи мәліметтерді жинау болды. Он бесінші армия 1946 жылы Германияның Бад-Наухайм қаласында таратылды.

Құрылу

Он бесінші армия алғаш рет 1944 жылдың 21 тамызында Техас штатының Сам Хьюстон фортында, АҚШ-тың Төртінші армиясының бір тобынан ауысу арқылы құрылды. Ауысу кезінде бірде-бір генерал-офицер қатыспады. Генерал-майор Джон П. Лукас жаңа Он бесінші армияның бас қолбасшысы болып тағайындалды, ол өз қызметтеріне қоса. 15-ші армия штабы содан кейін 4-ші армияға қарасты болды. 1944 жылдың 18 қазанында алдыңғы жасақ Нью-Йорк портына баяндама беруге жіберілді. 1944 жылдың 2 қарашасынан 1945 жылдың 2 қаңтарына дейін, XV армия Техас штатының Сам Хьюстон фортынан шығып, теңізге қарай жол тартқанда, полковник Луис Комптон XV армияның командирі болып тағайындалды. Нью-Йорктен 3 қарашада олар "Квин Мэри" кемесімен Шотландияның Гринок қаласына аттанды, 1944 жылдың 10 қарашасында жетті. Отряд Англияның Чешир графтығындағы Доддингтон Холл имениесіне орналасты, онда олар XXII корпусымен бірге орналастырылды, кейіннен ол 15-ші армияның оперативтік бақылауына өтті. Он бесінші армияның негізгі бөлігі Нью-Йорктен 1944 жылдың 15 қарашасында "Аквитания" кемесімен кетіп, 22 қарашада Шотландияның Гоурок қаласынан Клайд фиордында зәкір тастады. 24 қарашада Доддингтон Холлдағы уақытша 15-ші армия штабы жұмыс істей бастады. 1944 жылдың 25 қарашасында 15-ші армияны 12-ші армия тобының бағынысына беру туралы бұйрық берілді. Ұйымдастыру Шато-д'Арденнеде құрылған басқару пунктімен жалғасты, бірақ он бесінші армияның негізгі бөлімдері Англияда қалды. Неміс шабуылы басталғанда, ол қазір "Арденн шайқасы" деп белгілі, басқару пункті қауіпке ұшырады және штаб Бельгияның Серфонтен қаласына эвакуацияланды. Штаб 1944 жылдың 24 желтоқсанында Францияның Ферм-де-Суиппке қайта көшірілді. 1944 жылдың 25 желтоқсанында негізгі бөлім Доддингтон Холлдан Саутгемптонға (Англия) жол тартты және келесі күні түстен кейін Британдық "Империя Жавелин" десанттық кемесіне мінді. Он бесінші армия штабы 208 офицер мен 624 сарбаздан тұрды. Кемеде тағы 652 адам және британдық экипаж болды. Бірнеше күннен кейін, 1944 жылдың 28 желтоқсанында, кеме Англия жоғалауынан өтіп бара жатқанда, ықтимал, минадан болған жарылыс болды. Француз фрегаты "Эскармуш" және кіші кемелер көмекке келді. "Эскармуш" "Империя Жавелин" кемесіне жапсырылды және көптеген сарбаздар "Империя Жавелин" палубасынан "Эскармушқа" секірді. Кейбір сарбаздар құтқару салдарынан және бір құтқару қайығынан құтқарылды, ал кейбіреулері судан шығарылды. Екінші жарылыстан кейін 10 минут өткен соң, "Империя Жавелин" кешкі сағат 5:25-те батып кетті. Осы оқиғада 13 сарбаз хабарсыз жоғалып, 20 сарбаз жарақат алды.

Еуропалық операциялар театры

Генерал-майор Рей Э. Портер 1945 жылдың 2 қаңтарында 15-ші армияның басқаруын қабылдады. Оған ешқандай штаб бірлігі еріп келмеді, ол штаб бастығы міндетін атқарушы полковник Донеганға өкілдігін сақтап қалуды бұйырды. Келесі күні генерал Портер 15-ші армияның барлық бөлім басшыларын жинап, 15-ші армияның міндеттерін және оның 12-ші армия тобы мен ШАЭФ-қа берілген тапсырмасын түсіндірді. 1945 жылдың 16 қаңтарында генерал-лейтенант Леонард Т. Геров 15-ші армияның басқаруын қабылдады. 1945 жылдың қаңтар айының ортасынан наурыз айына дейін 15-ші армия Арденн операциясында ауыр шығынға ұшыраған 12-ші армия тобының әртүрлі бөлімшелерін қайта жабдықтау, оқыту және қалпына келтірумен айналысты. Ол сондай-ақ 12-ші армия тобына бағынуға дейін солтүстік Еуропа порттарына келген барлық жаңа бөлімшелерді жинау және өңдеу орталықтары арқылы өткізіп жіберді. Генерал Эйзенхауэр Рейн өзені бойындағы Рур қапшығын ұстау үшін 15-ші армияны 12-ші армия тобына қарастырды. 9-шы және 1-ші армиялар неміс қорғанысына солтүстік, шығыс және оңтүстік жақтан қысым көрсетуге тиіс болды. Он сегіз күннен кейін 1-ші және 9-шы армиялар Падерборн қаласында кездесті, ал 15-ші армия қоршаудың батыс жағын бақылады. 1945 жылдың 15 наурызында 15-ші армия Францияның Атлант портында қалған неміс күштерін тосқауылдауға кіріскен күштердің басқаруын өз қолына алды. 15-ші армия шығысқа бұрылып, Бонннан Гамбургқа дейінгі Рейн өзенінің батыс жағалауында (XXII корпус күштерін пайдалана отырып) қорғаныс позициясын иеленді. 15-ші армия ешқашан негізгі шайқас желісіне қатыспады. Дегенмен, оның құрамалары 1945 жылдың сәуір айында 9-шы армияның бөлімдерімен бірлесіп, батыстан алып Рур қапшығын қоршап, одан кейін тарылтқан кезде белсенділік танытты. Нәтижесінде 325 000 неміс әскері тұтқынға алынды. 9-шы және 1-ші армиялар Германияға тереңірек енген кезде 15-ші армия аймақтағы оккупациялық міндеттерді өз мойнына алды. 1945 жылдың сәуірінде 15-ші армия Рейн өзенін кесіп өтті, бұл басқа одақтас армиялардан 2-3 аптаға кешікті. Ол Гессен, Саар, Пфальц және Рейн провинцияларының жауапкершілігін өз мойнына алды, онда одақтас державалардың әскери тұтқындары, жаудың қарусыздалған күштері және көші-қонға ұшыраған адамдарды өңдеді. V-E күнінен кейін 15-ші армияның міндеті Еуропа театрларындағы өткен операцияларды зерттеу, талдау және құжаттау мақсатында Театрлық Бас кеңесті ұйымдастыру болды. 15-ші армияның бөлімдері де кейбір барлау жұмыстарын жүргізді.

Германияның әскери оккупациясы

Он бесінші армия бастапқыда Рейн провинциясындағы, Саар, Пфальц (Пфальц) және Гессеннің бір бөлігіндегі оккупациялық күштерге басшылық етуге арналған, бұл аймақтар қазір негізінен Солтүстік Рейн-Вестфалия, Рейн-Пфальц және Саар Германиясының бөлігі болып табылады. Алайда, 1945 жылдың жазында осы сектордағы оккупациялық миссияны солтүстікте Британ армиясы, оңтүстікте Француз армиясы өз мойнына алды. Соңынан 15-ші армия Германияның ішкі аймағындағы Бад-Наухайм қаласында орналасқан шағын штабтан ғана тұрды. Ол штабтан және соғыста одақтастардың операциялары туралы тарихи деректерді жинауға тағайындалған арнайы әскерлерден құралды. 15-ші армияның штаб-пәтері 1945 жылдың мамыр айының соңында Бад-Нюэнахр қаласында (Арвайлер қаласына жаяу арақашықтықта) орналасқан, сол кезде солдаттардың бірінің күнделігінде жазылғандай. Сайыпқырандар бос уақытында Арвайлерге жаяу баратын. Оккупация кезінде, 1945 жылдың 2 мамырында 15-ші армия Венгрияның қасиетті Стефанның тәжін сақтауға алды. Ол Кентукки штатының Форт-Нокс бекінісінде сақтауға жіберілді және 1978 жылдың 5 қаңтарында Венгрия үкіметіне қайтарылды. Генерал Геров 15-ші армияның қолбасшысы болып қалды, оның орнын 1945 жылдың 14 қазанында 15-ші АҚШ армиясының қолбасшысы және Еуропалық театрдың Бас кеңесінің президенті болып тағайындалған генерал Джордж С. Паттон алмастырды. Бұл тағайындама үшінші АҚШ армиясынан ауыстыру болды. Бұл қадам Паттонның соғыстағы жетістіктеріне деген құрметті сақтап қалуға тырысқан кезде, соғыстан кейінгі Германиядағы Бавариядағы биліктің көп бөлігін алып тастады. Осы кезде 15-ші армия соғыстан алынған тактикалық сабақтарды құжаттаумен айналысатын шағын ұйымға айналды. Паттон үшінші армиядан ауысуына риза болмады, бірақ достарына бұл оның жеті жасынан бері сүйіп келе жатқан ақыл-ойымен үйлесетінін айтты: соғысты зерттеу. Сәйкес келіп, генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің ұлы, 1-лейтенант Джон Эйзенхауэр жақында ғана (1945 жылдың қыркүйегі) 15-ші армияға тағайындалған еді. "Генерал Айк: Жеке естеліктер" кітабында ол 1945 жылдың қазан айының бір күні "Айк" маған Джордж Паттонды жұмыстан босату керек деді деп жазады. Джон Эйзенхауэр қысқа мерзімге Паттонның қол астында қызмет етті.

Паттонның өлімі

Он бесінші армияның қолбасшысы ретінде қызметін жалғастыра отырып, 1945 жылдың қараша айында Паттон генерал Эйзенхауэрді Еуропадағы АҚШ күштерінің қолбасшысы лауазымынан алмастырды, себебі Эйзенхауэр Армия Бас штабының бастығы болып тағайындалды. Паттон осы кезеңде қатты күреске түсті, тіпті армиядан кетіп қалуды ойлады (зейнетке шығудың орнына, ол армия ережелеріне бағынуын жалғастыратын еді). Аң аулау сапары қазіргі қиындықтарын жеңілдетуге көмектесетінін айтып, 8 желтоқсанда фазан аулауға аттанды. Жолда генерал Паттонның штаб машинасы апатқа ұшырады және ол 21 желтоқсанда алған жарақаттарынан көз жұмды. 1946 жылдың қаңтарында генерал-майор Хобарт Р. Гей он бесінші армияның қолбасшысы болды. Гей 1944 жылдың ақпанынан 1945 жылдың қазанына дейін үшінші АҚШ армиясының бас штабының бастығы, содан кейін он бесінші армияның бас штабының бастығы қызметін атқарды. Ол он бесінші армияның қолбасшысы болып тек шамамен бір ай болды, 1946 жылдың ақпан айында бірінші бронетанкті дивизияның қолбасшысы болды.

Белсенділендіру

XV армияның штабы мен штаб-компаниясы 1946 жылдың 31 қаңтарында Германияның Бад-Наухайм қаласында таратылды.