Кіріспе

Америка Құрама Штаттары армиясының генералы (1895–1965)
жазушы және журналист

Генерал Люсиан Кинг Трускотт кіші (9 қаңтар 1895 – 12 қыркүйек 1965) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көзге түскен және белсенді қызметте болған жоғары деңгейдегі АҚШ армиясының офицері. 1943–1945 жылдары ол тікелей 3-ші жаяу әскер дивизиясының, VI корпусының, 15-ші армияның және 5-ші армияның қолбасшысы болды, соғыс жылдарында негізінен Жерорта теңізі операциялар аймағында (ЖТА) қызмет етті. Ол және Александр Патч – соғыс кезінде дивизияға, корпуске және жедел әскерге басшылық еткен АҚШ армиясының жалғыз офицерлері.

Жас шағы мен отбасы

Трускотт 1895 жылғы 6 қаңтарда Техас штатының Чатфилд қаласында Люсиан Кинг Трускотт (1861–1922) және Мария Темпл (Тулли) Трускотттың (1866–1938) ұлы болып дүниеге келді. Ол негізінен Оклахома штатында өсті, Норман қаласының жанындағы Стелла ауылындағы бастауыш мектепті және орта мектептің бір жылын бітірді. 16 жасында мұғалімдерді даярлауға қабілетті болу үшін өзін 18 жастағы, орта мектепті бітірген адам деп мәлімдеді, Нормандағы мемлекеттік нормалық мектептің жазғы семестріне қатысып, оқытушылық куәлігін алды. 1917 жылы АҚШ армиясына қосылуға шешім қабылдамас бұрын мектепте сабақ беріп, мектеп директоры болып жұмыс істеді. Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу кезінде офицерлік даярлыққа өтініш білдіріп, колледждің бір жылдық бағдарламасын аяқтағандай орта мектепті бітіргенін жалған айтты. Форт Логан Х. Рутс офицерлік оқу лагерін аяқтағаннан кейін, 1917 жылдың қазан айында АҚШ армиясының кавалерия бөлімінде екінші лейтенант болып тағайындалды. Соғыс кезінде ол Мексикамен шекараны күзету үшін АҚШ-та қалды және Аризона штатының Дуглас қаласындағы Гарри Дж. Джонс лагерінде 17-ші кавалерия полкімен бірге қызмет етті. 1919 жылғы 27 наурызда Трускотт Томас Джефферсон Рэндольф пен Томас Нельсонның ұрпағы Сара "Чик" Николас Рэндольфқа (1896–1974) үйленді. Олар үш баланың ата-анасы болды: Мэри Рэндольф Трускотт (1920–1991), Люсиан Кинг (1921–2000) және Джеймс Джозеф (1930–2020).

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың наурыз айында Траскот Вашингтон штатындағы Форт-Льюис базасындағы Тоғызыншы корпус аймағы штабына бекітілді.

Бөлімнің командирі

Траскотт 1943 жылдың наурыз айында 3-ші жаяу әскер дивизиясының басшылығын қабылдады және «Хаски» кодолық атымен белгіленген Сицилияға одақтастардың шабуылына дайындық жұмыстарын бақылады. Ол 3-ші жаяу әскер дивизиясын өте жоғары деңгейге жеткізген қатал жаттықтырушы ретінде танымал болды. 48 жасында ол сол кезде АҚШ армиясындағы ең жас дивизия командирлерінің бірі еді. 1943 жылдың шілдесінде ол дивизияны Сицилияға шабуылда басқарды, ол генерал-лейтенант Паттон басқаратын АҚШ-тың 7-ші армиясының құрамына кірді. Оның жаттығуы осы жерде өзінің нәтижесін берді, өйткені дивизия таулы жерлерде жоғары жылдамдықпен үлкен қашықтықтарды жүріп өтті. Танымал «Трускотт серуені» – алғашқы мильде сағатына бес миль, ал содан кейін сағатына төрт миль жылдамдықпен жүру еді, бұл әдеттегі сағатына 2,5 миль жылдамдықтан едәуір жоғары. 3-ші жаяу әскер дивизиясы 7-ші армиядағы ең жақсы даярланған, ең жақсы басқарылған дивизия деп есептелді және Паттон Траскотты жоғары бағалады. Ол офицердің тиімділік туралы есебінде: «Дивизия командирі ретінде осылай тиімді жұмыс істеген басқа майор-генералдарды білмеймін» деп жазды. Ол Траскотты 155 генерал-офицердің ішінде 5-ші орынға қойды. Қысқа демалыстан кейін, қыркүйек айының ортасында, Италияның Салерно қаласына одақтастардың алғашқы қонуынан тоғыз күн өткен соң, дивизия Италия құрлығына десант түсірді, онда майор-генерал Джон П. Лукас басқаратын VI корпусқа бағынышты Италия түбегі бойымен шайқасты. VI корпус генерал-лейтенант Марк У. Кларк басқаратын АҚШ-тың 5-ші армиясының құрамына кірді. Қазан айында Вольтурно шебін кесіп өтіп, Густав шебі маңындағы қатал қысқы ауа-райында шайқасқаннан кейін, дивизия демалыс үшін шептен алынып шығарылды. 1944 жылдың қаңтар айында дивизия Анциоға шабуыл жасады, бұл шабуылға АҚШ-тың VI корпусы, британдық 1-ші жаяу әскер дивизиясы, екі британдық коммандос бөлімі, АҚШ армиясының үш батальоны, 1-ші бронетанкті дивизияның «B» ұрыс тобы және 504-ші парашют полкінің ұрыс тобы кірді. Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилльдің ойынша жасалған бұл операцияның мақсаты – немістерді қысқы қорғаныстан шығарып, Италиядағы одақтастардың ілгерілеуін едәуір баяулатқан қорғаныстан кері шегінуге мәжбүр ету еді.

Корпус командирі

Лукас корпусы командирі одақтас командирлер жоспарлағандай, ішкі аймаққа шабуыл жасамауға шешім қабылдады, ал Трускоттың 3-дивизиясы көп кешікпей қатал шайқасқа қатысып, қайтадан ауыр шығынға ұшырады, себебі немістер одақтастарды теңізге тісерлеу үшін көптеген қарсы шабуылдар жасады. Бесінші армия командирі Кларк және Италиядағы одақтас әскерлерінің (AAI) Бас командирі генерал сэр Гарольд Р. Л. Г. Александр жағдайға үдере қынжылып, Трускотты Лукастың командир орынбасары етіп тағайындады. 17 ақпан күні Лукас қызметтен босатылғаннан кейін Трускот команданы өз мойнына алды. 3-ші жаяу әскер дивизиясының командирі ретінде Трускотты бұрынғы дивизияның көмекші командирі (ADC) болған генерал-майор Джон "Iron Mike" О'Дэниел алмастырды. 49 жасында Трускот сол кезде АҚШ армиясындағы екінші жас корпус командирі болды, одан кейін тек Англиядағы VII корпусына басшылық ететін генерал-майор Дж. Лоутон Коллинс қана болды. Кларк соғыстан кейін жазған мемуарларында, ол "Трускотты VI корпусының жаңа командирі етіп таңдағанын, себебі Анцио түбіндегі жағдайды білетін барлық дивизия командирлерінің ішінде ол ең үздік болды. Ол тыныш, білікті және батыл офицер, Солтүстік Африка, Сицилия және Италиядағы шайқастарда мол тәжірибе жинаған еді. Ол өзімен байланысқа түскен баршаға сенім сыйлады" деді. Анциодан кейін Трускот VI корпусына Италия арқылы шайқас жүргізуге басшылық етіп, Монте-Кассино шайқасының соңғы кезеңінде және Нормандияға қонудан екі күн бұрын Римді басып алуға көмектесті. Алайда, оның корпусы Францияның оңтүстігіне десант түсірілетін "Драгун" операциясына дайындалу үшін шегіндірілді. 1944 жылдың 15 тамызында VI корпусы Францияның оңтүстігіне қонды және бастапқыда айтарлықтай қарсылыққа тап болмады. Германияның 19-армиясының жылдам шегінуі одақтас күштердің жедел ілгерілеуіне әкелді. Бастапқы жоспар бойынша, АҚШ күштері алғашқы десантты жүргізуі, ал еркін француз күштері жарылыс жасауы тиіс болған. Бірақ неміс 19-армиясының шегінуін пайдалану үшін бұл жоспар өзгертілді, және АҚШ-тың VI корпусы қуғынға шықты. Бұл нәтижесінде жаудың қашу жолы кесіліп, олардың толықтай жойылғаны немесе тұтқынға алынғанына әкелді. "Драгун" күштері қыркүйек айының ортасында Дижон маңында "Оверлорд" операциясының оңтүстік күштерімен кездесті. "Драгун" операциясының жоспарланған артықшылығы – Марсель портының тиімділігі болды. "Кобра" және "Драгун" операцияларынан кейін одақтастардың жылдам ілгерілеуі 1944 жылдың қыркүйегінде жеткізілімдердің жетіспеушілігіне байланысты тоқтап қалды, себебі мыңдаған тонна жүкті Солтүстік Еуропадағы порттар мен құрлықтағы көлік инфрақұрылымының нашарлығын толықтыру үшін Францияның солтүстік-батысына аударылды. Марсель және оңтүстік француз теміржолдары Марсель порты мен оның магистральдық теміржолдарына келген ауыр зақымдарға қарамастан қайта жұмыс істеуге кірісті. Олар Германияға қарсы соғыста маңызды жабдықтау арнасы болды, одақтастардың қажеттіліктерінің шамамен үштен бірін қамтамасыз етті.

Әскердің қолбасшысы

1944 жылдың 2 қыркүйегінде Трускотт генерал-лейтенант үш жұлдызды шеніне көтерілді. Трускотт Гватемала президенті Жакобо Арбенсті құлату мақсатындағы ЦРУ-дың PBSuccess операциясын жоспарлауға қатысты. Гарри Джефферстің өмірбаянында айтылғандай, Трускотт Эйзенхауэрді PBSuccess операциясын әуе күштерімен қолдауға көндіруде маңызды рөл атқарды. Дегенмен, Уильям Хефнердің тағы бір өмірбаянында Трускоттың қатысуының нақты мәліметтерін растау мүмкін емес. Трускотт 1958 жылы ЦРУ-дан кетті. Ол «Командалық миссиялар» атты кітабында ЦРУ-дағы қызметі туралы ештеңе жазған жоқ, сондай-ақ оның Джордж К. Маршалл кітапханасындағы құжаттарында ЦРУ қызметіне қатысты ешқандай ақпарат жоқ.

Өлім және мұра

Траскотт 1965 жылдың 12 қыркүйегінде Вирджиния штатының Александрия қаласында қайтыс болды және Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратында жерленді. 1966 жылдың 29 сәуірінде АҚШ Армиясының соғыс колледжіндегі еркек офицерлер жатақханасы Truscott Hall оның құрметіне аталды. 1974 жылдың 17 тамызында оның әйелі Сара Траскотт қайтыс болды және Арлингтон ұлттық зиратында оның қасына жерленді. 2012 жылы Траскотт туған жері Чатфилдте құрметпен еске алынды. Романшы және журналист Люсиан Траскотт IV оның немересі.

Тұлға

Траскоттың дауысы өте қабыршақты болды, бала кезінде кездейсоқ қышқыл ішкеннен туындаған деседі. Ол киімдеріне қатысты ырымшыл болды және әдетте былғары күртеше, "қызылша" шалбар және бақытты етік киеді. Ол сондай-ақ Сицилия науқаны кезінде алғаш рет киген ак шарфын өзінің танылған белгісі ретінде тақты. Бірде Траскотт ұлына былай деді: "Сендерге бір нәрсе айтайын, оны ешқашан ұмытпаңдар. Ойынды жеңу үшін ойнайсыңдар, жеңілу үшін емес. Соғысты жеңіп шығу үшін туасыңдар. Бұл W I N деп жазылады! Кез келген жақсы ойыншының да, кез келген жақсы қолбасшының да бойында бір кемшілік болуы керек. Егер ол болмаса, ол жақсы ойыншы да, қолбасшы да емес. Ондай кемшіліксіз, қолбасшы да болмайды". Траскотты оның бағыныштылары құрметтеді. Жетінші армияның бір дәрігері Траскоттың бұрынғы қызметкерлерінен естіген әңгімелерді айтты. Кейбір қолбасшылар сияқты емес, Траскотт өзін мақтан етумен танылмады, сондай-ақ жоғарыдан келген мақтауларға да құмар емес еді. Басқалары оның өзінің астындағылардың құрбандықтарына бейілді екенін айтты. Билл Моулдин 1945 жылғы 31 мамырда Анциодан тыс, Неттунодағы әскери зиратта Траскоттың сөйлеген сөзін былай сипаттады: "Ол жиналған бос сөздерге және жарқыраған шамдарға арқасын бұрып, зираттағы кресттерге үнсіз, кешірім сұрап сөйледі, содан кейін айналып қарамастан кетіп қалды".

Танымал мәдениетте

Траскотты 1970 жылғы «Паттон» фильмінде Джон Дюсетт сомдады. Бір сахнада, Одақтың Сицилияға шабуылы кезінде 3-ші жаяу әскер дивизиясының командирі ретінде, Трускотт генерал Паттонмен оның дивизиясына қатысты бұйрықтары бойынша күшті дауласады. «Жас басқыншылар» фильмінде Трускотты Уиллис Буши, ал «Айк: Соғыс жылдары» фильмінде Чарльз Грей ойнады.

Медальдар мен марапаттар

Трускотт 1943 жылдың 11 шілдесінде, Сицилиядағы шабуылдың екінші күні көрсеткен батылдығы үшін АҚШ армиясының екінші жоғары наградасы – "Ерекше қызмет орденімен" марапатталды. Трускотттың басқа наградалары: екі «Емен жапырағы» бар Армияның «Ерекше қызмет медалі», Әскери-теңіз күштерінің «Ерекше қызмет медалі», «Ардагерлік легион» және «Қызғылт жүрек» ордені.