Кіріспе

Багира (/ Багира) – Радьярд Киплингтің "Жуңғар кітабындағы" Маугли әңгімелеріндегі ойдан шығарылған кейіпкер (1894 ж.) және "Жуңғардың екінші кітабы" (1895 ж.). Ол қара пантера (меланистік үнділік барс), "адам баласы" Мауглидің досы, қорғаушысы және ұстазы болып табылады. Багира сөзі хинди тілінде пантера немесе барс мағынасын білдіреді, алайда bagh сөзі пантера тұқымдасының кез келген түрін білдіріп, қазіргі кезде көбінесе Бенгал жолбарысы туралы айтқанда қолданылады.

Қасиетінің тарихы

Багира Үндістанның Раджасхан штатындағы Удайпур әміршісінің мал қорасында туған. Анасы қайтыс болғаннан кейін Багира өзінің бостандығын жоспарлай бастайды. Ол жетіліп, күшті болғаннан кейін, құлыпты бұзып, орманға қашып кетеді. Оның қаһарлығы мен айлакерлігі орманның барлық тұрғындарының құрметін тудырады, тек Шерхан жолбарысы ғана емес. Багира Мұғлиге осының бәрін кейін айтады. Мауглиден басқа ешкім Багираның бір кезде мойындық пен тізгін таққандығын білмейді, бұл мысықтың адамдар туралы ерекше түсінігіне себеп болады. Ол адамдардың жолын үйренгендіктен, оның қамқорлығына түскен тастап кетілген адам баласына да мейірімділікпен қарады. Сиони (Seoni) қасқыр үйірінің Ата-анасы адам "баласын" Мұғлиді қабылдағанда және үйір жаңа бала үшін жауап беруді талап еткенде, Багира Мұғлидің өмірін жаңадан соғылған бұқамен сатып алады және оны үйірдің бір мүшесі ретінде өсіруге көмектеседі. Өмірі бұқамен сатып алынғандықтан, Мұғлиге мал жеуге тыйым салынады (аймақтың индуист ауыл тұрғындарына да тыйым салынғандай). Багира Мұғлиге өзінің бұрынғы тұтқындығын еске түсіре отырып, ант беру арқылы осы қарызын жиі еске салады. Багира: «Мені босатқан бұзылған құлыпқа ант етейін» десе, Мұғли: «Мені сатып алған бұқаға ант етейін» деп жауап береді. Бірде Багира Мұғлиге «Жаңғал заңдары» туралы сабақ бергенде: «Мен олардан көмек сұрағаннан гөрі көмек беруге дайынмын», – дейді. Мұғли орманды мекендейтін жануарлардың барлық түрлерінен көмек сұрау үшін қажетті көптеген қасиетті сөздерді үйренеді. Багира, адамдардың тұтқындығынан босағаннан кейін, өзінің қабілеттерін білетін мақтанды жануар, бірақ ол Мұғлидің жануарларға деген күшінің артып бара жатқанын мойындайды. Багира Мұғлиге жануарлардың ешқайсысы оның көзіне тіке қарауына болмайтынын көрсетеді, тіпті оны жақсы көретіндер де. Багира Мұғлидің көптеген оқиғаларына қатысады, бірақ соңында адам баласы адам болып, адам қоғамына қайта оралуға мәжбүр болады. Багира Мұғлиді қасқыр үйіріне деген қарызын өтеу үшін тағы бір бұқаны өлтіреді, ал Мұғли асырап алған анасы Мессуаға қайта оралады. Багира Мұғлидің ұстаздарының бірі және ең жақсы досы. Ол, Балу мен Каа Мұғлиге «Жаңғал әнін» орындайды. Ол сондай-ақ Мұғлиге қоштасар кезде: «Есіңде болсын, Багира сені жақсы көрді. Есіңде болсын, Багира сені жақсы көрді», – дейді.

1967 жылғы анимациялық фильм

Багира 1967 жылғы Уолт Дисней Продакшнс анимациялық бейімдемесінде пайда болады. Оның дауысын Себастьян Кэбот жасайды. Фильмнің даму кезеңінде Билл Пит Говард Морристі Багираның дауысы ретінде ұсынған, бірақ Дисней бұл таңдауды мақұлдамады. Рейтерман мен басқа аниматорлар Карл Свенсон немесе Себастьян Кэботты артық көріп, оларды ұсынды. Соңғы таңдау Кэбот болды. Киплинг кітаптарындағыдай, Багира – Мауглидің саналы қамқоршысы; алайда, фильмді жасау барысында Уолт Дисней Багираның өткені мен іздерін көрсетпеуге және Мауглиге тым көп еркіндік бермеуге шешім қабылдады. Фильмде Балу жиі Багираны «Бэги» деп шақырады. Багира Мауглиді нәресте кезінде тауып, оның өмірін сақтау үшін оны қасқырлардың үйіріне әкеледі, өйткені Маугли әрі қарай адамдар әлеміне оралуы керек екенін біледі. Шерхан джунглиге қайтып келгенде, Багира Мауглиді оның қауіпсіздігі үшін жақын жердегі адамдар ауылына алып кетуді ұсынады. Багира Балумен Маугли туралы пікір таластырады, бірақ Шерханды еске салған Багира оны көмектесуге көндіреді. Маугли Балудан қашқанда, Багира оны табу үшін Хати мен оның пілдер үйірінен көмек сұрайды. Балуды қорғауға тырысқанда Шерхан өлтірді деп ойлаған Мауглиді Багира жұбатады, бірақ Балу тірі қалғанда Багираға қатты ренжіп, оны өлген деп ойлаған. Маугли Шантиді ауылға ертіп келгенде, Багира оны қолдайды және Балуға Мауглидің қауіпсіздігіне сендіреді. Фильм аяқталғанда олар екеуі «The Bare Necessities» әнін айтып кетеді. 1967 жылғы фильмнің кейіпкерлерін пайдаланатын «Тейлспин» сериалында Багира болмаса да, Шерханның көптеген қызметкерлері мен әскери қызметкерлері оған өте ұқсайтын қара пантералар болып келеді. Багира «Jungle Cubs» сериалының преквелінде бала ретінде пайда болады, онда оның достары оны жиі қызықтырады. Шерхан мен Хати сияқты, Багира да 1967 жылғы фильмдегі ағылшын акцентінен өзгеше, американдық акцентке ие. «Jungle Cubs» сериалында Багираның дауысын E. G. Daily және Dee Bradley Baker бала ретінде, ал Jim Cummings арнайы анимациялық бөлімдерде ересек ретінде жасайды. Багира «Жуңғар кітабы 2» фильмінде Боб Джольс дауыстаған. Шерхан Мауглиден кек алу үшін қайтып келгенде, Багира Балудың Мауглиге көмектесуіне кедергі келтіруге тырысады, оның оны джунглиге қайтаруды қалайды деп күдіктенеді. Багира Хатидің көмегіне қарамастан сәтсіздікке ұшырайды, ал Балу оны Маугли өзімен бірге емес деп ойлауға алдайды, бірақ Багира сенімсіздікпен қарады. Шерхан оларға шабуыл жасағаннан кейін Багира Маугли мен оның досы Шантиге көмектесуге асығады, бірақ олар тұтқындалған храмның сыртында күтуге мәжбүр болады, Балуға сақтықпен жүру керектігін ескертеді. Маугли Шерханды тұзаққа түсіреді, содан кейін ол Шантиді Багирамен таныстырады. Фильмнің соңында ол Мауглидің асырап алған інісі Ранжанмен ойнап жатыр.

1994 жылы түсірілген фильм

1994 жылы түсірілген фильмде Багираның рөлін Шэдоу есімді қара леопард ойнайды. Басқа бейімдемелерден өзгеше, осы фильмде Багира мен басқа жануарлар сөйлемейді. Багира Мауглиді және оның үй жануары – Сұр Бауырды, олар цивилизациядан айырылғаннан кейін табады. Шер Ханның арыстауын естіген Багира оларды құйрығынан итермелеп қасқырлар тобына жеткізеді, олар Маугли өз тегінің біріне мейірімді болғандықтан оларды қабылдайды. Маугли ересек болып, адамдардың жолын үйренген кезде, ол Багираны Китти Брайдонмен таныстырады, бірақ Киттидің күйеуі капитан Бун мен оның әскерлеріне қарсы тұрады. Багира Мауглиді Бунға қызмет ететін әскерлердің оқтан құтылуына көмектеседі, содан кейін олардың досы доктор Пламфордты Бульдео мен қарақшылар тобынан өлтіруден сақтайды. Маугли ағашқа байланғанда Багира келіп, арқандарды тістеп, оны босатады. Фильмнің соңында Багира Могли мен Киттимен бірге көпірден өтіп бара жатқанын көруге болады.

1998 жылы түсірілген фильм

Багира 1998 жылғы «Джунгли кітабы: Мауглидің тарихы» атты жанды фильмде Ерта Китт дауыстаған рөлде пайда болады. Бұл нұсқада ол әйел болып бейнеленген, бірақ оның рөлі 1967 жылғы анимациялық фильмдегідей, сонымен қатар Мауглидің мұғалімі (Баллумен бірге) ретінде қызмет етеді, оған джунглиде аң аулауға және Шер-Ханнан қалай қорғануға үйретеді.

2016 жылы түсірілген фильм

Багира 1967 жылғы фильмнің 2016 жылғы жаңа нұсқасында компьютерлік графикамен жасалған кейіпкер ретінде пайда болады, оны Бен Кингсли дауыстайды. Багираның рөлі 1967 жылғы анимациялық нұсқасына ұқсас, ол Мауглиге кеңесші болып, оған және Балуға ақыл айтады. Шерхан Мауглидің әкесін өлтіргеннен кейін Багира оны құтқарып алып, Акеланың қасқыр үйірінің құрамында джунглидің тумасы ретінде өсіреді. Шерхан Мауглидің өміріне қауіп төндіргенде Багира оны адамдар ауылына жеткізуге келіседі, бірақ Шерхан оларды жолға тосқауыл қояды. Багира Шерханмен күресіп, Мауглиге қашуға уақыт береді. Балу оны Каадан құтқарып алғаннан кейін Багира Мауглимен қайта қосылады және Балудың Маугли ауылда қалуын қамтамасыз ету үшін өтірік айтуын қалайды. Багира мен Балу Мауглиге Король Луи мен оның маймылдарынан құтылуға көмектеседі, бірақ Маугли олардың Шерхан Акеланы өлтіргенін айтпағанына ашуланады. Багира Балу мен қасқыр үйірінің Шерханмен жеңіске жеткенше күресуіне көмектеседі, соның арқасында Маугли жолбарысты от шұңқырына түсіріп, оның өліміне себеп болады. Фильмнің соңында Багира Балу мен Мауглимен бірге отырады, Маугли джунглиде өзінің нағыз үйін табады. Кингсли бір сұхбатында Багираны Мауглидің асырап алған әкесі ретінде сипаттап, оның мінезінің кейбір жақтары әскерилік екенін айтты, "ол қалай сөйлейтіні, қалай әрекет ететіні және оның этикалық кодексі арқылы бірден танылады" деді. Rotten Tomatoes Кингслидің дауыс беруін "[Багираға] лайықты мәртебелілік сыйлағаны үшін" мақтады, ал Vox Багираны "баласы келесі бұрышта не табады деп уайымдайтын, алаңдаушы ата-ана, сәл босату керек екенін білетін, бірақ оны ішінен таба алмайтын үлкен мысық" деп атап, фильмдегі ең жақсы жануар рөлі деп санайды.

Басқа медиа

1967 жылғы совет анимациялық фильмі "Мауглидің оқиғалары" Багираны әйел ретінде бейнелейді. Бұл "пантера" (пантера, pantera) деген орыс сөзі әйелдік есім болып табылатындықтан, "а" әрпімен аяқталатын есім орыс тілінде әйелдік есім деп есептеледі (еркек пантера Багир деп аталатын еді). Шындығында, орыс аудармашылары кейде ертегі жануарлардың жынысын және атын өзгерту арқылы гендерлік теңгерімді іздеуге тырысады, егер олар жергілікті фольклорлық алдамшыға ұқсас болса, мысалы, А.Толстой жасаған "Пиноккио" итальяндық адаптациясы/аудармасында әйел түлкі кейіпкері бар. Сонымен қатар, кітаптың орыс тіліндегі аудармасында Багира әйел болып келеді. Бұл нұсқада оның үш баласы бар: біреуі қара, ал екеуі сары, гүл тәрізді суреттерімен. Багира достық, адал, сенімді және қорғаушы, бірақ сонымен бірге айлакер және шалақ деп сипатталады. Оның даусы түпнұсқа совет орыс тілінде Людмила Касаткинаға, ал 1996 жылғы американдық ағылшын тіліндегі нұсқада Дана Деланиге тиесілі. 1978 жылғы Morecambe and Wise бағдарламасынан "The Wonderful World of Ernie" атты "I Wan'na Be Like You (The Monkey Song)" пародиасында Багираны Дерек Гриффитс толық костюммен ойнайды, бірақ әннің ортасында Себастьян Кэботтың жазылған түпнұсқа диалогы естіледі. Жапондық аниме "Jungle Book Shōnen Mowgli" да Багира Мауглидің ең жақын достарының бірі және ең сенімді одақтасы. Оның жапон тіліндегі дауысы Хироя Ишимару, ал ағылшын тіліндегі дауысы Артур Гроссер. Әдебиеттегідей, ол бұрын үй жануары болған пантера, бірақ өздігінен босатудың орнына, оның иесі қатыгез болғандықтан, оны қорғау мақсатымен босатады, бірақ иесінің қызы Линда оған мейірімділікпен қарап, тіпті оның қашуын қамтамасыз ету үшін оққа тұрып алады. Багира кейіннен Мауглиге оның туралы айтады және оны жоқтап қалады. 1991 жылғы "Blues Traveler" тобының "Bagheera" әнінде Багира қанға боялған жұнымен барда отырып, жас жігітке адам болып өмір сүру немесе еркін тіршілік ету туралы кеңес береді. Маугли адамдар әлемінде өмір сүруді немесе орманға оралып, еркіндікті таңдауды шешкен кезін еске алады. Ән шумағында: "Егер сен оны сол кезде көрген болсаң, оның сұлу көзінен бір жас тамғанын байқаған болар едің". 1996 жылғы мажарлық пьесада Багира қайтадан әйел пантера болып бейнеленеді. Оның басты рөлі - қасқыр үйірін бұқамен сатып алу, осылайша олар Мауглиді Акеланың баласы ретінде қабылдайды, Балумен бірге Мауглиге Джунгли ережелерін үйретеді және бүкіл пьеса бойына оған кеңес береді. 2002 жылғы комикс сериясында "Fables" Багира Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Фермада сүргіншілікте өмір сүретін кейіпкерлердің бірі болып көрінеді. Ол шаруалардың көтерілісіне қатысады және басқа "Киплинг" аңыздарымен бірге Алтынқұйрыққа Түлкі Рейнардты іздеуге көмектеседі. Багира Рейнардты іздеуге сәттілікпен жетеді, бірақ Түлкі одан қашып құтылады. Багираның Түлкіді ұстауға басты себебі - Шайыр ханның Багираның көмек ұсынысын мақтанмен қабылдамауынан кейін оны көрсету. Көтеріліс жеңілгеннен кейін, өкініш білдірген Багира мәжбүрлі еңбек орнына түрмеге түсуге келіседі. Алайда, ол Мауглиге айтқандай, Шайыр ханның қабіріне зейін қою үшін оған зәр сиқып, көңіл көтеруге тырысқан. 2007 жылғы шведтік "Жуңғар кітабы" пьесасы Багираның жынысы туралы БАҚ-тағы жаңсақтықты трансвестит ретінде бейнелеу арқылы пародиалайды. 2018 жылғы "Маугли: Джунгли туралы аңыз" фильмінде Багираның даусын Кристиан Бейл сомдады.