Кіріспе
Карик билеушісіне берілген атақ, Ирландия жұртындағы атақ. Карик графы (немесе Карик Мормаеры) – бұл Карик (қазіргі Оңтүстік Айршир) билеушісіне берілген атақ, кейіннен Шотландия жұртының құрамына кірген. Роберт Брюс, оны анасының туыстарынан мұра етіп алғаннан кейін, 14-шы ғасырдың басында Шотландия королі болғандықтан, бұл лауазым шотланд тәжімен тығыз байланысты болды. 15-шы ғасырдан бері Карик графы атағы автоматты түрде тақтың мұрагеріне беріледі, сондықтан қазіргі кезде бұл атақтың иегері – принц Уильям, Ротсей герцогы.
the title in the Peerage of Ireland
Earl of Carrick (or Mormaer of Carrick) is the title applied to the ruler of Carrick (now South Ayrshire), subsequently part of the Peerage of Scotland. The position came to be strongly associated with the Scottish crown when Robert the Bruce, who had inherited it from his maternal kin, became King of Scots in the early 14th century. Since the 15th century, the title of Earl of Carrick has automatically been held by the heir apparent to the throne, thus the current holder of the title is Prince William, Duke of Rothesay.
Ертедегі билеушілер
Графтық 1186 жылы Галлоуэй ескі иелігінен пайда болды, ол бұрын қазіргі Галлоуэй және Айрширдің оңтүстік бөлігін қамтыған. Галлоуэй иелері Шотландия патшасын жоғары тұрған тұлға ретінде мойындаса да, олардың иелігі іс жүзінде дербес патшалық болды және өз заңдарына ие болды. Бірінші Лорд – Фергус, ол 1161 жылы қайтыс болып, екі ұлын қалдырды: Ухред және Гил Бригте (Гилберт). Сол кездегі дәстүр бойынша, екі бауырлас иелікті және жерді бөлісіп алды. 1174 жылы олар король Вильгельм Арыстанның Нортумберлендке жасаған жорығына қосылды. Бірақ король Вильгельм ағылшындарға тұтқынға түскен соң, Галлоуэйліктер көтеріліс шығарды. Шотландия патшасына адал болған Ухредті Гил Бригтенің ұлы Маэль Колюм қатыгездікпен өлтірді, ал Гил Бригте Галлоуэйдің барлық билігін өзіне алды. 1175 жылы король Вильгельм бостандыққа шығарылып, Галлоуэйге әскерімен келді, Гил Бригтеге жаза берді. Алайда ол тек айыппұл салумен шектелді, Гил Бригтеге ешқандай зиян келтірмеді. 1176 жылы Гил Бригте Англия королі Генрих II-мен келісім жасады, ол оның вассалы болды. Оның орнына ол ағылшын короліне сол кездегі өте үлкен сома – 919 фунт стерлинг және 9 шиллинг төледі, сондай-ақ ұлы Дунканды (Доннхад) кепіл ретінде берді. Гил Бригте келесі он жылды ағылшындардың қорғауымен король Вильгельмнің иелігіне шабуылдар жасап өткізді. 1185 жылы Гил Бригтенің өлімі Галлоуэйліктер арасында дүрбелең тудырды. 1185 жылы өлтірілген Ухредтің ұлы Роланд Гил Бригтенің жақтастарын жеңіп, Галлоуэйдің әр жеріне бекіністер салып, билігін нығайтты. Бұл Генрих патшаны ашуландырды, ол Карлайлға үлкен әскермен жорыққа дайындалды. Алайда, Роланд, Вильгельм және Генрих арасындағы кездесуде соғыс болдырмалды. Келісім бойынша Роланд Галлоуэйдің басты бөлігін, ал Гил Бригтенің ұлы Дункан солтүстік бөлігін, Каррик деп аталатын жерді басқаратын болды. Дункан осы шарттарға келісіп, Галлоуэй иелігіне деген барлық құқықтарынан бас тартып, Карриктің бірінші графы атанды. Дункан Шотландияның Жоғары басқарушысы Аланның қызы Авелинаға үйленді. Оның немересі Найлдың үлкен қызы Марджори оның орнын басып, өз құқығымен Каррик графы болды. Ол бірінші кезекте Адам де Килконкхарға үйленді. 1269 жылы Адам Франция королі Людовик IX-тың туын көтеріп, Сегізінші крест жорығының бір бөлігі ретінде Киелі жерге сапар шекті. Ол қайтып оралмады, 1270 жылы Акрада аурудан қайтыс болды. Келесі жылы жесір қалған графиня өз жерінде аң аулап жүрген Роберт де Брюсті кездестірді. Аңыз бойынша, Марджори Роберт онымен үйленгенге дейін түрмеге қамап қойды. Олар отбасысының білмейтін және корольдің қажетті келісімінсіз Тернбери қамалында үйленді. Бұл жаңалық тараған соң Александр III оның қамалдарын және иеліктерін тартып алды, бірақ ол кейін айыппұл төлеп, ақымақтығын өтеді, ал Роберт оның күйеуі және Каррик графы ретінде мойындалды. Олардың бес ұлы мен бес қызы болды: Роберт, Эдвард, Томас, Александр, Найжел, Изабел, Мэри, Кристина, Матильда және Маргарет.
Патшалық графтар
Марджори мен Роберттің орнын үлкен ұлы басты. Ескі Данкельд әулеті құрып қалғанда, «Брюс» деп танылған Роберт, Дәуіт I-нің бес буын шөбересі ретінде таққа күткен маңызды үміткер болды. Ол 1306 жылы Сконде таж кигізілді, оның шотландтық титулдары (Каррик графы және Аннандейл лорды) тәжбен бірікті. Англия жұртындағы Барон Брюс титулы, егер ол болған болса, «1306 жылы жойылған болар, немесе король Дэвид II-нің 22 ақпан 1371 жылы қайтыс болуынан кейін, қазіргі заманғы доктрина бойынша, [Роберт I] қыздары мен мұрагерлері, яғни марқұм корольдың әпкелері арасында тоқтатылар еді». 1313 жылы король Роберт кіші інісі Эдвардты Каррик графы етіп тағайындады. Эдвардтың заңды баласы болмады, тек Джон, Атолл графының қызы Леди Изабелла Стратбогиден туған біреуі болды. Сондықтан титул 1318 жылы Фохарт шайқасында оның қазасымен бірге жойылды. Роберттің ұлы Дэвид таққа отыру алдында қысқа мерзімге осы титулды иеленгеннен кейін, 1332 жылы Эдвардтың заңсыз ұлы Александрға берілді. Бірақ Александр келесі жылы Халидон төбесіндегі шайқаста қаза тауып, титул қайтадан жойылды. 1368 жылы король Дэвид үлкен жүрегі Джон Стюартты Каррик графы етіп тағайындады. Дэвид 1371 жылы күтпеген жерден қайтыс болды. Оның балалары болмады, сондықтан оның орнын Джонның әкесі Роберт Стюарт басты. Роберт 1390 жылы қайтыс болғаннан кейін Джон оның орнын басып, Роберт III деген патшалық есімді алды, осылайша Каррик графтығы тәжбен қайта бірікті. Титул Роберт III-нің ұлы Дэвидке берілді, ол сондай-ақ Ротсей герцогы және Атолл графы болды. Дэвид 1402 жылы баласыз қайтыс болды, ал графтық титулы оның інісі Джеймске қайта берілді; алайда ол көбінесе Шотландияның Жоғары Сардар немесе Ұлы Сардары ретінде танылды. Джеймс 1406 жылы таққа отырды, ал оның титулдары тәжбен бірікті. 1469 жылы Шотландия Парламенті корольдің үлкен ұлы мен таққа мұрагері Ротсей герцогтығымен бірге графтық титулдарды автоматты түрде иеленетінін жариялаған заң қабылдады. Шотландия мен Англияның тәждері біріккеннен кейін герцогтық пен графтық титулдары Ұлыбритания монархтарының үлкен ұлы мен мұрагеріне тиесілі болды. Осылайша, қазіргі Ротсей герцогы және Каррик графы – Принц Уильям, Ротсей герцогы.
1628 жылы құрылған
1628 жылы король Чарльз I Джон Стюартты Карик графы етіп тағайындады. Ол бұған дейін 1607 жылы Шотландия жұртына кіретін Кинкливен лорды атанған еді. Ол король Джеймс V-нің заңды емес ұлы Роберт, Оркни графының кіші ұлы болды; осылайша, ол Чарльздың аралас туысы болды. Бұл атақ, тақ мұрагерінің иелігіндегі Карик графтығымен қақтығыс тудырмайды деп есептелді, себебі ол Айршир провинциясына емес, Оркнидегі Эдей аралындағы Карик жерлеріне қатысты. Джон Стюарт Чарльз Хауардтың қызы, Нотингэм графы және сэр Роберт Саутвеллдің жесірі Леди Элизабет Саутвеллге үйленді. Олардан Маргарет есімді қызы дүниеге келді. Сонымен қатар, оның Генри есімді ұлы мен аты белгісіз қызы болғаны да мәлім. Оның заңды ұлы болмағандықтан, оның лауазымдары 1645 жыл шамасында қайтыс болғаннан кейін тоқтатылды.
Ертедегі билеушілер
Гил Бригте (1185 ж.ө.), графтық атағы болмаған
Доннхад, Кэррик графы (1250 ж.ө.)
Ниалл, Кэррик графы (1256 ж.ө.)
Марджори, Кэррик графинясы (1292 ж.ө.)
Donnchadh, Earl of Carrick (d. 1250)
Niall, Earl of Carrick (d. 1256)
Marjorie, Countess of Carrick (d. 1292)
Кейінгі графтар
Карик графы туралы толық мәліметтер үшін Ротесей герцогіне жүгініңіз.