Кіріспе
Тоқтатылған жалпы тұтынушылар пікірін жасайтын веб-сайт
Epinions.com – 1999 жылы құрылған жалпы тұтынушылар пікірін жасайтын сайт болатын. 2003 жылы Epinions компаниясы DealTime, кейіннен Shopping.com компаниясымен сатып алынды. 2005 жылы Shopping.com компаниясы eBay компаниясымен сатып алынды. Epinions пайдаланушылары ақылы өнімдерге шолу жазуға мүмкіндік алды; компания өз сайтында жарнама орналастырып, түскен кірісті авторлармен бөлісіп, осылай сапалы контент жасауға ынталандырды. Кейіннен, 2018 жылдың мамыр айында сайт толығымен жабылып, epinions.com домендегі URL-дер Shopping.com сайтына қайта бағытталды.
Корпоративтік тарихы
Epinions 1999 жылы, dot com көпіршігі кезінде, Nirav Tolia (Yahoo-дан және 10 миллион долларлық сатылмаған акцияларынан бас тарған), Naval Ravikant (бұрын @Home компаниясынан, ол 4 миллион долларлық опцияларын қалдырды), Ramanathan Guha (Netscape-тен, AOL арқылы, ол шамамен 4 миллион долларлық акция опцияларын қалдырды), Mike Speiser (бұрын McKinsey компаниясынан) және Dion Lim (бұрын Morgan Stanley компаниясынан) венчурлық капиталдар Benchmark Capital және August Capital-дан 8 миллион долларлық қаржыландыру алып құрылған. 2003 жылдың қаңтарына қарай 5,8 миллион пайдаланушысы болды, бірақ Tolia-дан басқа барлық негізін қалаушылар кетіп қалды, ал компания 2002 жылы ғана пайда табуды бастады. Tolia айтқандай: «Біз бастаған ісімізді аяқтауға мүмкіндігіміз жоқ деп ойладық, себебі бізде бір шағын мәселе болды. Бізге тиімді бизнес-модель қажет еді». 2003 жылы Dealtime компаниясы Epinions-ты белгісіз сомаға сатып алды, ал Tolia жаңа компанияның COO-сы болды, Shopping.com. 2005 жылдың қаңтарында төрт негізін қалаушы және басқа Epinions қызметкерлері акционерлер Tolia мен екі венчурлық фирмаға қарсы сотқа шағымданып, олардың «Epinions компаниясының қаржылық жағдайына қатысты маңызды фактілерді, соның ішінде Google-мен жасалған келісім туралы ақпаратты жасырғандарын» айтты, бұл келісім компанияның 2003 жылғы табысын 1400 пайызға арттыратынын білген болатын. 2005 жылдың маусым айында eBay және Shopping.com компаниялары eBay-дің Shopping.com-ды 634 миллион долларға сатып алатынын жариялады, ал мәміле сол жылдың тамызында аяқталды. Компания онлайн контентті көпшілікпен бөлісу тарихының басында, қандай бизнес-модельдер табысты болатыны белгісіз кезеңде құрылған. Бәсекелестер тұтынушылардың өнімдерге пікір жазу үшін ақысыз дайын екенін және олардың үлкен көлемде жазылған пікірлерінің сапасы жеткілікті екенін анықтады. Бұл Epinions-тың шығындарын төмендетіп, жылдар бойы қаржылық құлдырауға әкелді. Уақыт өте келе, ақысыз көпшілік пікірлері электрондық коммерция сайттарында, әсіресе eBay және Amazon сияқты сауда алаңдарында кең таралды. Бұл сайттар пікірлерден тікелей емес, жанама түрде табыс табады, яғни тұтынушылар пікірлерді пайдаланып өнімнің сапасы немесе сәйкестігі туралы күмәнін азайтып, сауда алаңынан тауар сатып алады. Epinions сонымен қатар Yelp және TripAdvisor сияқты мамандандырылған сайттармен және компания құрылған кезде жоқ әлеуметтік желілерде пікірлерін тегін бөлісетін адамдармен де бәсекелестікке тап болды. 2014 жылдың 25 ақпанында компания 2014 жылдың 25 наурызынан бастап Epinions веб-сайтынан барлық Epinions қауымдастығының мүмкіндіктері мен мүшелікке кіру мүмкіндігі алынып тасталатынын немесе тоқтатылатынын мәлімдеді. Epinions қызметкерлері қауымдастық мүшелері енді өздерінің мазмұндарын өшіре алмайтынын және олардың жариялаған мазмұндары Epinions және eBay желілерінде болашақта ешқандай өтемақысыз қалатынын түсіндірді. 2014 жылдың наурыз айынан кейін сайтта жаңа өнімдер туралы пікірлер пайда болған жоқ; сайт жабылды және 2018 жылдың мамырында shopping.com сайтына қайта бағытталды.
Механизмдер
Авторлар кең ауқымды тауарлар туралы жазған пікірлері үшін ақы алды, бірақ кез келген пікірдің қаншалықты көрінетінін сайттың басқа қолданушылары шешті. 2000 жылдың басында Сан-Франциско Хроникалы газетінің негізін қалаушы Майк Спейзермен және алғашқы қатысушы Брайан Коллермен сұхбаттасқанда, Спейзер бұл жүйенің жарнамалық мақалалардың таралуына бөгет жасайтынын айтты, ал Коллер: "Көптеген 'Сен маған, мен сені' сияқты жағдайлар мен өзара жақсы көрушілік орталар бар. Сен мені және менікілерді ұсынасың, мен де сен үшін солай істеймін" деді. 2007 жылы сайт About.com-ның "Интернет жаңадан бастаушылар үшін" авторы тарапынан әлемдегі ең құнды 10 веб-сайттың бірі ретінде танылды. Сайтты "тамаша" деп сипаттаған "Интернет жаңадан бастаушылар үшін" редакторы Пол Гил: "Бұл ақылды тұтынушы үшін шынымен құнды көз" деп жазды. Калифорниядағы CBS телеарнасы да мақтауын білдіріп, Epinions-ты "Күннің сайты" деп атады.