Кіріспе

Өсіру әдісі

Шотланд кельт рок тобы Runrig – 1973 жылы Скай аралында құрылған шотланд кельт рок тобы. Топ құрылғаннан бастап, оның құрамына ағайындылар және ән жазушылар Рори Макдональд (бас, вокал) және Калум Макдональд (соққы аспаптар) кірді. 1980-ші және 1990-шы жылдардағы (топтың ең табысты кезеңі) құрамына Дони Мунро (вокал), Малкольм Джонс (гитара), Иэн Бэйн (барабан) және Пит Вишарт (пернелі аспаптар) та кірді. Мунро 1997 жылы саясатқа қадам басу үшін топтан кетіп, оның орнына Брюс Гутро келді. Вишарт та 2001 жылы саясатқа қадам басу үшін кетіп, оның орнына Брайан Хуррен келді. Топ он төрт студиялық альбом шығарды, олардың көптеген әндері шотланд гаэлі тілінде орындалды. Бастапқыда «The Run Rig Dance Band» деп аталған үш мүшеден тұратын би тобы ретінде құрылған топ бірнеше шағын іс-шараларда өнер көрсетті және бұрын Глазгодағы Келвин Холлда өткен ceilidh-ті алғашқы концерті деп есептейді. Runrig-тің музыкасы көбінесе фольклор мен рок музыкасының үйлесімі деп сипатталады, ал топтың өлеңдері Шотландияға тән жерлерге, тарихқа, саясатқа және адамдарға арналған. Әндерде сондай-ақ ауыл шаруашылығы, жерді қорғау және дін туралы да сөздер кездеседі. 1999 жылдан бастап топ Канадада, Нова-Шотландиялық әнші Брюс Гутроның топка қосылуынан кейін көбірек назар аударды. 2016 жылы топ 14-ші студиялық альбомы «The Story» жарық көргеннен кейін студиялық жазуларын тоқтатуды және 2017 жылы «The Final Mile» атты соңғы гастрольдік тур өткізетінін хабарлады. 2018 жылдың тамызында Runrig өзінің қоштасу туры «The Last Dance» аясындағы соңғы концерттерін Стирлинг қалалық саябағында, сарай қамалдарының астында өткізді. «The Last Dance» шарасына шамамен 52 000 жанкүйер келді. Брюс Гутро 2023 жылдың 5 қыркүйегінде қатерлі ісіктен көз жұмды.

Тәрбиелену және алғашқы жылдары (1973-1987)

Топ 1973 жылы ағайынды Калум мен Рори Макдональдтар және олардың досы Блэр Дугласпен құрылды. Келесі жылы Дони Манро қосылып, олар туған Скай аралынан тысқары жерлерге кеңейе бастады. 1974 жылдың соңында Дуглас топтан кетіп, оның орнына Роберт Макдональд келді. Бұл құрам 1978 жылға дейін сақталды, сонда Дуглас қайтадан қосылып, Малкольм Джонс гитарист болды, екеуі де Роберт Макдональдты ығыстырды. Сол жылы Runrig-тің алғашқы альбомы "Play Gaelic" жарық көрді. Әндердің бәрі гаэль тілінде болды. 1990 жылы ол "Play Gaelic" деген атаумен қайта шығарылды, бұл – алғашқы аңызға айналған жазу. 1979 жылы Блэр Дуглас жеке мансапты қуу үшін Runrig-тен қайта кетті. 1979 жылы Runrig-тің екінші альбомы "The Highland Connection" өздерінің "Ridge Records" лейблінде жарық көрді. Бұл альбомда электр гитараның күйлі орындалуы мен балладалар бар. Альбомға "Loch Lomond" әнінің түпнұсқа нұсқасы да енді. Кейіннен бұл ән олардың ең танымал әніне айналып, концерттерде әрқашан орындалатын болды. Runrig-тің үшінші альбомы "Recovery" (1981 жылы шықты) Шотландияның гаэль қауымының өркендеуі мен саясатын қамтитын тақырыптық альбом болды. 1980 жылы шотландиялық фолк/рок тобы "New Celeste"-тен келген барабаншы Иан Бэйн және клавишник Ричард Чернс тоққа қосылды. 1982 жылы Runrig "Loch Lomond" әнін алғашқы сингл ретінде қайта жазды. 1984 жылы олар "Simple Records" атты шағын лейблмен келісім шарт жасады, содан кейін екі сингл шықты. Біріншісі – "Dance Called America". Екінші сингл "Skye"-дің ұзақ нұсқасы "Alba Records" жинағындағы "A Feast Of Scottish Folk Music, Volume One" альбомында, сонымен қатар бұрын альбомдарда жарық көрмеген "Lifeline" әнінің ерте нұсқасымен бірге жарияланды. Бұлардың қатарында "Dance Called America" синглының B жағы болған "Na h Uain a's t Earrach" әні де бар еді. Содан кейін топ продюсер Крис Харлидің қызметін пайдаланды, ол өзінің жеке орындаушы және "The Alan Parsons Project" және "Camel" тобындағы әнші ретіндегі тәжірибесімен жазбаларына үлкен пайда әкелді. Runrig-тің төртінші тәуелсіз студиялық альбомы "Heartland" (1985 жылы шықты) гаэль дыбыстарын әнұрандық рок музыкасымен үйлестірді. Ричард Чернс 1986 жылдың ақпанында топтан кетіп, оның орнына "Big Country" тобының бұрынғы мүшесі Пит Вишарт келді.

Үлкен лейбл және кең таралған табыстар (1987-1997)

1987-1997 жылдар аралығы Runrig тобының ең табысты кезеңі болды, осы кезеңде олар Ұлыбританияның альбомдар және синглдар тізімдерінде орын алды және көптеп гастрольдік сапарлар жасады. (Chrysalis-тен) алғаш рет ірі лейблдің қолдауымен, Runrig-тің бесінші студиялық альбомы – The Cutter and the Clan (1987) бастапқыда тәуелсіз Ridge Records лейблінде жарық көрген, кейін Chrysalis лейблінде қайта шығарылды. Бұл топты Ұлыбританияда және Еуропаның басқа аймақтарында кең аудиторияға таныстырды. 1987 жылдан 1995 жылға дейін Runrig Chrysalis Records арқылы барлығы бес студиялық альбом шығарды. The Cutter and the Clan-мен қатар, тағы төрт альбом: Searchlight (1989), The Big Wheel (1991), Amazing Things (1993) және Mara (1995) болды. 1991 жылдың 22 маусымында топ Лох-Ломонд көлінің жанындағы Баллох ауылдық саябағында өткен ашық аспандағы концертке шамамен 50 мың адамды тартты. Бұл Runrig концертіне келген ең көп көрермен саны еді. Mara альбомы жарық көргеннен кейін, вокалшы Донни Манро саясатқа көбірек араласа бастады. 1997 жылы ол Runrig тобынан шығып, Лейборист партиясынан Парламентке депутаттыққа үміткер болды. Бірақ сайлауда жеңіліске ұшырады. Runrig жаңа солист іздеуді бастады және 1998 жылы Нова-Скотиядан келген әнші-әндер авторы Брюс Гутроны таңдап алғанын жариялады.

Өткінші кезеңдегі қиындықтар (1997-2001)

Runrig-тің оныншы альбомы "In Search Of Angels" (1999) тобының болашағына қатысты белгісіздік ахуалында жарық көрді. Chrysalis компаниясымен жасалған келісімшарттары аяқталғандықтан, Runrig "In Search Of Angels" альбомын өздерінің Ridge Records лейблі арқылы шығаруды шешті. Осының салдарынан, бұл альбом алдыңғы бес альбомына қарағанда аз насихатталды, ал сатылымы да едәуір төмен болды. Runrig жаңа жетекші вокалисті өз жанкүйерлеріне қабылдату қиындығымен де бетпе-бет келді. Топ альбомды қолдау мақсатында кең ауқымды гастрольдік турлар ұйымдастырды, ал 2000 жылы "Live at Celtic Connections 2000" атты концерттік альбомын шығарды, бұл жанкүйерлерге жаңа вокалистің орындауындағы Runrig әндерін тыңдау мүмкіндігін берді. 2000 жыл "Flower of the West – The Runrig Songbook" атты ресми ән жинағының жарық көруімен аяқталды. Кітапқа 115 әннің мәтіні, ноталары, фотосуреттері және тарихы кірді – бұл топтың алғашқы он студиялық альбомының дерлік барлық тректері мен синглдерін қамтиды.

Жаңа танымалдылық (2001-2009)

Дони Манросыз жалғаса алатынын анықтағаннан кейін, Runrig 11-ші студиялық альбомын жасауға кірісті. Олардың тәуелсіз шығарылған студиялық альбомдарының ішінде The Stamping Ground (2001) Runrig-тің ең табыстысы болды. Сонымен қатар, In Search Of Angels альбомына аралас пікірлер білдірген сыншылар The Stamping Ground-ті Runrig тобының ең көрнекті альбомы деп бағалады. Топ Ұлыбритания, Германия және Даниядағы қолдауын сақтап қалды. Алайда, канадалық вокалистің келуімен Runrig Канада мен АҚШ-та жаңа жанкүйерлер тапты. 2001 жылы топтың клавишшісі Пит Вишарт Шотландия Ұлттық партиясынан Солтүстік Тайсайд сайлау округінің парламент мүшесі болып сайланғаннан кейін топтан кетті. 2005 жылғы сайлауда ол қайтадан сайланды, бұл жолы Перт және Солтүстік Пертширдің жаңа сайлау округінен және тағы да SNP партиясынан. Брайан Хёррен Вишарттың орнын басты. Вишарт әрбір келесі жалпы сайлауда қайта сайланды. 2001 жылғы The Stamping Ground альбомы In Search Of Angels (1999) альбомынан кейін жақсы нәтиже көрсеткенімен, 2003 жылғы Proterra альбомы пікірлерді екіге бөліп тастады. 2003 жылдың тамызында Runrig тобының құрылғанына 30 жыл толуына арналған мерекелік концертті Стирлинг қамалының эспланадасында өткізді. Концертте бұрынғы топ мүшелерімен қатар, Глазго Айлэй хоры және Пол Монси сияқты арнайы қонақтар да өнер көрсетті. Runrig 2006 жылдың 4 сәуірінде Нью-Йорктегі Nokia театрында "Glasgow the Caring City" қайырымдылық қорына арналған алғашқы АҚШ концертін берді. Топтың негізін қалаушысы Блэр Дуглас сахнаға шығып, бірнеше әнге аккордеонда ойнады. 2007 жылғы турнесінің көп бөлігі Дания, Германия және Англияда өтті, бірақ 2007 жылдың 18 тамызында Лох-Несс көлінде "Beat The Drum" атты ашық аспан астындағы концерт өтті. Концерт Друмнадрохиттегі Борлум шаруашылығында өткізіліп, қатты жаңбырға қарамастан 18 500 адам қатысты. Көптеген қосымша артистер болғандықтан, бұл концерт күндізгі музыка фестиваліне ұқсады, ал Runrig басты орындаушы болды. Бұл Runrig үшін Шотландияда жаз айларында үлкен ашық аспан астындағы концерттер өткізу дәстүрінің бастауы болды. Runrig BBC-нің жылдық "Children in Need" қайырымдылық акциясына қаражат жинау үшін "Loch Lomond (Hampden Remix)" әнін қайта жазды. Ән 12 қарашада [2007] жарық көрді және оған Шотландияның Хэмпден футбол жанкүйерлерінен ("Тартан армиясы"), соның ішінде Род Стюарттан қосалқы вокалдар қосылды. Ән Ұлыбританиядағы синглдер тізімінде 9-орынды иеленді. "Loch Lomond (Hampden Remix)" 2008 жылдың қараша айында "Барлық уақыттағы ең жақсы шотландтық ән" деп танылды. Сыйлықты Лулу табыс етті. 2008 жылдың 5 желтоқсанында, Глазгодағы The Barrowlands сахнасында өткен турненің соңғы концертінде топ Шотландияның дәстүрлі музыкасының даңқ залына енгізілді, марапатты Шотландияның дәстүрлі музыкалық сыйлықтарының директоры тапсырды. 2009 жылдың 29 тамызында Runrig Scone Palace-де үшінші жылдық жазғы ашық аспан астындағы концертін өткізді (алғашқысы 2008 жылы Эдинбург қамалында болған). Концертте Peatbog Faeries, флейташы Фред Моррисон, King Creosote, Кэтлин Макиннес және топтың бұрынғы мүшесі Блэр Дуглас және оның тобы сияқты артистер өнер көрсетті. Шараға шамамен 15 000 адам қатысты. Концерт Шотландияның 2009 жылғы "Үйге оралу жылы" аясында өткізілді. Бұл оқиғаны атап өту үшін Шотландияның бірінші министрі Алекс Салмонд (оны SNP партиясынан әріптесі және бұрынғы топ мүшесі Пит Вишарт таныстырды) сахнаға шығып, "SconeStone" атты жаңа жобаны іске қосты. Бұл жобаның мақсаты – SconeStone-ның әлемдік "мейірімділік сапары" арқылы Шотландияны мейірімді және қайырымды ел ретінде көрсету. Оның сақтаушылары әрқайсысы бір апта бойы оны ұстап, кейін басқаларға тапсыруға міндетті және осы уақыт ішінде жақсылық жасауға шақырылады. Алғашқы сақтаушы – дін қызметкері Нил Галбрайт, оған тас сол күні табыс етілді.

Денсаулыққа қатысты мәселелер (2009-2010 жж.)

2009 жылдың наурыз айында гитарист Малкольм Джонс Эдинбургте пойызға ұмтылып жүгіргенде жүрек талмасына ұшырады. Бұл топты Австрия, Швейцария, Дания және Германиядағы маңызды турнеден бас тартуға мәжбүр етті. Шағын операциядан кейін ол сол жылдың мамыр айында Runrig тобымен қайта сахнаға шықты. 2009 жылдың маусым айында дәрігерлермен қарап тексеру кезінде оған жүрек айналма операциясы жасау ұсынылды, бұл топты Даниядағы турнесін тоқтатуға мәжбүр етті. Операция сәтті аяқталды және топ 35-ші Тондер фестиваліндегі өнер көрсетуін жоюға мәжбүр болғанымен, Малкольм 2009 жылдың тамыз айында сахнаға оралды, Шотландияның Scone Palace, Пертширдегі 2009 жылғы үлкен сыртқы Homecoming шоуында өнер көрсетті. Алайда, 2010 жылдың 28 ақпанында, Германиядағы кең ауқымды турнеге бір апта қалғанда, Малкольм тағы бір операция жасатуы керектігі жарияланды, бұл өз кезегінде топты 2010 жылдың 3 наурызында басталуы тиіс Германиядағы көктемгі концерттерін тоқтатуға/кейінге жылдыруға мәжбүр етті. Топтың ресми сайтында жарияланған мәлімдемесінде Малкольмның денсаулығының "жақсы" екені және мәселенің "тек техникалық" сипатта екені айтылды. Сондай-ақ, "2010 жылға жоспарланған барлық концерттер өтеді" делінді. 2010 жылдың қысында жоспарланған турне бір жылдық соңғы турне болады деп хабарланды, топ 2011 жылы концерттер өткізбейді, басқа жобаларға көңіл бөлу үшін. 2010 жылдың соңғы концерті Глазгодағы Barrowland Ballroom-да өтті, дәстүр бойынша топ Шотландиядағы турларын осы жерде аяқтайды. Офис тарапынан жасалған мәлімдемеде бұл "өте керемет кеш" болатыны уәделенді. 2010 жылдың 1 қарашасында топ "50 Great Songs" атты төрт дискілік жинақты шығарды. Жинаққа студиялық және тікелей орындаулар кірді, олар негізінен Брюс Гутроның топтағы уақытына арналған.

Жыл бойы және қайта құрылған (20112012)

2010 жылғы турне аяқталғаннан кейін топ бірлесіп бір жыл демалысқа шығуға шешім қабылдады. Каллум мен Рори Рунригтен тыс, ұзақ уақыт дамып келе жатқан жобаға күш салып жұмыс істеді. Бұл дуэт өзін «Роколлдан келген топ» деп атады және 2012 жылдың сәуір айының соңында Рунригтен тыс тұңғыш альбомын жариялады. Клавиатурашы Брайан Хуррен өзі жазып, орындап, өндірген «Жүз мың сәлем» деген атпен дебюттік жеке альбомын шығарды. Бұл атаудың шабыты Брюс Гутхроның Лох-Нессте «Beat the Drum» орындағанда осы фразаның гаэль тіліндегі баламасын айқайлаған сәтінен туды. Гутро тағы бір жеке альбомын шығарды, ал барабаншы Иэн Бэйн ағылшын фолк-рок тобы Coast-тың менеджері болып тағайындалды. Топ 2012 жылдың жазында алты адамдық құрамында қайта бірікті, бұл «Rewired Tour» деп аталды. Үлкен шотландтық ашық ауадағы концерт тамыз айында Инвернестегі Солтүстік жиналыс саябағында өтті.

40 жылдығы (20132014)

2012 жылдың қарашасында, жоспарланған Rewired Tour-дан бұрын, топ Инвернесске жақын Мьюр-ордтағы Black Isle Show Ground-та 40 жылдығына арналған арнайы концерт жариялады. 40 жылдығына арналған концерт "Мурдағы той" деп аталды және "арнайы қонақтардың" қатысуымен тікелей эфирде өнер көрсетулер ұйымдастырылды. Содан кейін, олар шілде айында Эдинбург қалашығында "Қаладағы той" атты тағы бір арнайы концертті жариялады. 2013 жылдың 28 сәуірінде (Runrig-тің 40 жыл бұрын өткен алғашқы концертінің құрметіне) Runrig 5 жылдан кейін "And We'll Sing" атты жаңа әнін шығарды. "Party on the Moor" кешінде бұрынғы топ мүшелері Донни Манро және Пит Вишарт қазіргі құраммен бірге сахнада өнер көрсетті, ал Блэр Дуглас 1973 жылдан бері топ құрамындағы өзгерістерді көрсететін қысқа видео арқылы қатысты. Бұл 1997 жылдан бері Манроның Runrig-пен алғаш рет бірге өнер көрсетуі болды, және көптеген жанкүйерлер мен сыншылар арасында топтың фронтмені кім болуы керек деген қызу пікірталас болғандықтан, Гутро мен Манроның бірге ән айқауы көптеген адамдар үшін маңызды оқиға болды. Концерт жанкүйерлер мен сыншылар тарапынан сәтті деп бағаланды, көптеген адамдар оны Runrig-тің ең жақсы концерттерінің бірі деп атады. Бас-гитарист Рори Макдональд: «Көп жағынан, бұл Runrig концертінің үлгісі болды», - деді, ал барабаншы Иэн Бэйн оны «өмір бойы еңбек еткенінің жемісі» деп атады. 2013 жылдың соңында Runrig 40 жылдық мерейтойды атап өту үшін 2014 жылдың көктемінде Англияға гастрольдік сапарға шығатыны туралы хабарлады. "Турдегі той" деп аталған гастроль "Мурдағы той" концертінен шабыттанды. Ағылшын тіліндегі концерттермен қатар, 2014 жылға бірнеше еуропалық музыка фестивальдері де жарияланды. 2013 жылдың желтоқсанында "Party on the Moor" DVD форматында шығарылатыны ресми түрде расталды. Қаңтар айында DVD туралы толыққанды ақпарат жарияланды. 2014 жылдың 31 наурызында Runrig концерттің толық, өңделмеген нұсқасын DVD, CD және Runrig үшін алғаш рет Blu-ray форматында шығарды.

"Қиыршық тас" (2014-2017 жж.)

The Wire журналының 74-санында және әлеуметтік желідегі ресми парақшасында топ 14-ші студиялық альбомы бойынша жұмысты бастағаны жарияланды. Сондай-ақ (бейресми түрде) хабарланды, альбомды жазу, жаздыру және өндіруге кеткен уақытты ескере отырып, 28 және 29 тамызда өтетін Тендер фестивалінен кейін 2014 жылы олар тағы бір концерт өткізбейтін болады. 2015 жылғы жазғы нөмірінде The Wire журналы альбомның «The Story» деп аталатынын және 2016 жылдың көктемінде жарық көретінін мәлімдеді. 2015 жылдың 12 қарашасында альбомның тақырыптық әні және жетекші синглы BBC Radio nan Gàidheal радиосында алғаш рет эфирге шықты. Шоу жүргізушісі Дерек Мюрреймен сұхбаттасу барысында Калум Макдональд алдағы альбом топтың соңғы студиялық альбомы болуы мүмкін екенін айтты, сондай-ақ альбомның 2016 жылдың 29 қаңтарында шығатынын растады. 2015 жылдың 13 қарашасында сингл CD және цифрлық жүктеу форматында, музыкалық видеомен бірге жарық көрді. Сингл шыққаннан кейін көп ұзамай топ 2016 жылы Ұлыбритания мен Еуропа бойынша ауқымды гастрольдік сапармен қатар, Льюис аралындағы 21-ші HebCelt фестивалінің бас шарасы болып қатысатынын және 2016 жылдың шілде айында Эдинбург қаласында ашық ауада концерт өткізетінін хабарлады.

Соңғы би және таралу (20172018)

2017 жылдың 26 қыркүйегінде Runrig тобы 45 жылдық музыкалық карьерасын аяқтайтынын, "қоштасу сахнасынан кетуге" дайын екенін жариялады. Топ Германия, Дания және Ұлыбританияда "Соңғы Миль" атты соңғы турне өткізетінін хабарлады, ол Стирлинг қаласының Сити Паркінде "Соңғы Би" концертімен аяқталады. "Соңғы Би" концертіне билеттер бірнеше минуттың ішінде сатылып кетті, ал бірнеше күн дайындықтан кейін Runrig сол жерде, концерттен бір күн бұрын қосымша концерт өткізетінін жариялады. Осы концертке билеттер алты сағаттан кем уақытта сатылып бітті. Бұл өте қиын қоштасу болды, және Шотландияның ауа райы олардың "Loch Lomond" әнін соңғы рет орындауына мүмкіндік берді.

Тарихи сілтемелер

Топтың көптеген әндерінде шотланд тарихы мен мәдениетіне сілтемелер кездеседі. Мұның ішінде топтың өзінің аты да бар – ол егіншілік революциясына дейінгі шаруашылық әдісіне, run rig-ке сілтеме жасайды.