Кіріспе
Ирландтық фолк-тобы Clannad – 1970 жылы Донегал графтығының Гведоре қаласында Сиаран, Пол және Моя Уи Бхраонайн (ағылшынша, Бреннан) және олардың егіз ағалары Ноэль және Падраг О Дугайн (Дуган) құрған ирландтық топ. Олар өзінің тарихында әртүрлі музыкалық стильдерді қабылдады. Бастапқыда акустикалық фольклорлық топ ретінде құрылған, олар негізінен ирланд тілінде қайта өңделген дәстүрлі ирланд әндерін орындады. Кейіннен ағылшын тіліндегі авторлық әндермен, вокалдық гармониялармен, электрондық клавиатуралармен және рок, кельт, new age, smooth jazz және григориан әндерінің элементтерімен дыбыстарын кеңейтті. Алғашқыда Clann as Dobhar ("Dore әулеті") деп аталған топ 1973 жылы өз атын Clannad деп қысқартты. 1979 жылға қарай олар үш альбом шығарды және Еуропа мен АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады. 1980-1982 жылдары олар сеңлісі мен немересі Эйтне (Эня) қатысымен алты адамнан тұратын топ ретінде жұмыс істеді. 1982 жылы "Theme from Harry's Game" синглі арқылы халықаралық деңгейде танымал болды. 1980-1990 жылдары New Age және поп музыкасымен эксперимент жасады, ал олардың музыкасы көбінесе таза кельт стилінде есептелді, бұл оларды осы жанрдың инноваторларына айналдырды. 1997 жылы 15 альбомнан кейін, олар үзіліс жасап, жеке жобалармен айналысты. 2007 жылы Моя, Сиаран, Ноэль және Падраг құрамында төрт адамнан тұратын топ қайта құрылды және 2008 жылы әлемдік турне өткізді. 2013 жылы Пол қайта қосылды және 15 жылдан кейін алғашқы студиялық альбомын шығарды. 2016 жылы Падраг Дуган қайтыс болды, ал топ 2020 жылы квартет ретінде қоштасу гастроліне шықты. Clannad өзінің мансабында көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде Grammy, BAFTA, Ivor Novello және Billboard Music Award. Олар алты түрлі тілде жазды және Ұлыбританиядағы үздік 10 альбомның сегізін иеленді. Олар өз туған жерінен гөрі шетелде көбірек танымал болды және ирланд музыкасы мен ирланд тілін кең аудиторияға жеткізгендіктері үшін құрметке лайық деп есептеледі.
the Irish band
Clannad are an Irish band formed in 1970 in Gweedore, County Donegal, by siblings Ciarán, Pól and Moya Ui Bhraonáin (in English, Brennan) and their twin uncles Noel and Pádraig Ó Dúgáin (Duggan). They have adopted various musical styles throughout their history. Beginning as an acoustic folk group mainly performing rearranged traditional Irish songs in Irish, they expanded their sound with original songs in English, vocal harmonies, electronic keyboards, and elements of rock, Celtic, new age, smooth jazz, and Gregorian chant. Initially known as Clann as Dobhar ('Family from Dore'), they shortened their name to Clannad in 1973. By 1979 they had released three albums and toured Europe and the US. From 1980 to 1982 they operated as a six piece with their sister and niece Eithne (Enya). In 1982 they gained international attention with their single "Theme from Harry's Game". They experimented with New Age and pop influenced sounds in the 1980s and 1990s and their music came to be defined as almost purely Celtic, making them innovators of that genre. In 1997, after 15 albums, they took a break and pursued solo projects. The band regrouped in 2007 as a four piece with Moya, Ciarán, Noel and Pádraig and completed a world tour in 2008. In 2013, Pól rejoined and they released their first studio album in fifteen years. Pádraig Duggan died in 2016 and the group embarked on their farewell tour in 2020 as a quartet. Clannad have won numerous awards throughout their career, including a Grammy Award, a BAFTA, an Ivor Novello Award, and a Billboard Music Award. They have recorded in six different languages and scored eight UK top 10 albums. They were often more popular abroad than in their native Ireland, and are considered to have brought Irish music and the Irish language to a wider audience.
Құрылу
Clannad тобы Сиаран, Пол және Маир Бреннан бауырлар мен олардың егіз ағалары Ноэль және Падраг Дуганнан құралды. Олар Ирландияның солтүстік-батысындағы Донегал графтығының Гведоре ауданында, ирланд тілінің басты тіл болып саналатын Галтахт аймағында өсті. Олар музыканттар отбасында тәрбиеленді: Бреннанның анасы, Маир "Баба" Бреннан (құрметті аты Дуган), жергілікті мектеп директорының қызы, музыка сабақтарын берді, ал әкесі Лео Бреннан саксофон мен аккордеонда ойнап, Шотландия мен Ирландияда гастрольдік турнелер өткізген ирландтық Slieve Foy шоу-тобының мүшесі болды. 1968 жылы Бреннан мен Дуган әкелері жақын маңдағы Миналектегі ескі, құлай жатқан тавернаны сатып алып, жөндеп, оны Лео тавернасы деп аталатын музыкалық бар ретінде ашты. Олардың балалары бірге өнер көрсетіп, өзіндік стильдегі қойылымдарын жасады: Сиаран мен Пол Бреннан – бас, вокал және бонго, Падраг пен Ноэль Дуган – гитара, ал Бреннанның үлкен әпкесі Моя – арфа мен вокал. Бес жас музыкант 1970 жылы Леттеркеннидегі алғашқы Slógadh жастар фестивалінде өткен музыкалық байқауда алғаш рет сахнаға шықты. Арфада ойнауды үйренген және «қасиетті әндер мен Брайан Бору» орындай алатын ең үлкен мүше Маир бас әнші болып сайланды. Олар байқауға қатысуға ниеттенбеген, бірақ жергілікті полиция сержанты мен отбасы мүшелері оларды қатысуға ынталандырды. Олар 500 фунт стерлинг, жүлделі кубок және Polydor Records компаниясымен жазба жасауға келісім-шарт жеңіп алды, бірақ топ мүшелері оған қол қоюға тым жас болды. Әжелерінің көмегімен олар өздерін Clann as Dobhar деп атады, яғни «Дореден шыққан отбасы», және 1973 жылға дейін осы атпен танысты, содан кейін Clannad деп қысқартты. Олар толық құрамында орындалатын дәстүрлі ирланд әндерінен тұратын репертуар жасады, оларды заманауи стильде ұйымдастырды. Бұл тәсіл бастапқыда сынға ұшырады, себебі ирланд тілі кедейлікпен байланысты болды. Олар сонымен қатар өзіндік шығармалар жазып, The Beatles, The Rolling Stones және Joni Mitchell әндерін орындады. 1978 жылы Швейцарияда өткен турнеден алынған жазбалар келесі жылы Clannad in Concert альбомы ретінде жарық көрді. 1979 жылы Clannad Солтүстік Америкада 36 күндік турнеге шықты, бұл сол кездегі ирландтық топтардың ең ауқымды туры болды. 1980 жылы Clannad кіші әпкесі Enya Brennan-ның қосылуымен алты адамнан тұратын топқа айналды, ол пернелі аспаптарда және қосымша вокалмен ойнады. Райан оны топтың дыбысын кеңейту үшін, қосымша вокалмен және электронды аспаптармен байыту үшін шақырған. Enya-ның Clannad-пен алғашқы жазбалары олардың бесінші студиялық альбомында, Crann Úll (Apple Tree) альбомында қонақ музыкант ретінде жазылды, ол Германияның Кельн қаласында жазылып, 1980 жылы Tara Music компаниясымен шығарылды. «Ar a Ghabháil 'n a 'Chuain Domh» әнінде толық құрамда орындалған аранжировка болды, ол олардың тікелей орындауларын көрсетеді, ал «Lá Cuimhthíoch Fán dTuath» әнінде топтың аранжировкаларының көбірек атмосфералық жағы байқалды. Clannad Дублиндегі Windmill Lane студиясына келесі альбомын, Fuaim (Sound) жазу үшін кірген кезде Enya толық уақытты мүшеге айналды. Бұл альбом топтың электронды аспаптармен тәжірибелерін жалғастырды, ал Enya «An tÚll» және «Buaireadh an Phósta» әндерінде жетекші вокалды орындады. Neil Buckley кларнет пен саксофонда, Noel Bridgeman перкуссияда, ал Pat Farrell электр гитарасында ойнады. Fuaim альбомы 1982 жылы Tara Music компаниясымен шығарылды. Nicky Ryan Enya-ны топқа олардың дыбысын кеңейту үшін шақырған, бірақ олар бастапқы музыкалық стиліне оралған деп санады. 1982 жылы Еуропалық турне кезінде өткен топ отырысынан кейін менеджерлер Nicky Ryan мен Roma Ryan топтан кетті. Enya өзін топта шектеліп отырғанын сезінді және Ryans-пен бірлесіп жеке карьерасын бастау үшін кетті.
1982-1985: "Гарридің ойыны" және "Сұмдық сақина"
1982 жылы қазір бес мүшеден тұратын Clannad тобы RCA Records компаниясымен келісім шарт жасасып, жаңа менеджері ретінде Дейв Каванагты алды. Олар Джеральд Сеймурдың осы аттас романы негізінде түсірілген, Солтүстік Ирландиядағы жағдайды бейнелейтін үш бөлімді теледрама – «Гарридің ойыны» үшін тақырыптық музыканы жазуға шақыруды қабылдады. Сеймур топқа шоу үшін музыка жазуды ұсынды. 1982 жылдың қазанында «Theme from Harry's Game» синглі ретінде шығарылып, топтың коммерциялық сәттілігіне айналды және халықаралық деңгейде назар аударды. Ирландияда 2-орын, Ұлыбританияда 5-орын, ал Нидерланды мен Швецияда 20-орынға ие болды. Бұл Ұлыбританияда толыққанды ирланд тілінде орындалған жалғыз хит ән болып қала береді. Clannad тобы «Top of the Pops» бағдарламасында орындаған кезде ұлттық деңгейде танымалдылығы арта түсті. 1983 жылдан 1987 жылға дейін ирландтық U2 рок тобы концерттерінің соңында осы әнді пайдаланды. Осы жетістіктен кейін топ 1983 жылдың наурыз айында «Magical Ring» атты жетінші студиялық альбомын шығарды. «Theme from Harry's Game» әнінен басқа, онда түпнұсқа және дәстүрлі ирланд әндерінің қосындысы, сондай-ақ Джим Раффертидің «I See Red» әні де бар. Альбом Ұлыбританияда 26-орынға ие болды және топтың алғашқы алтын дискіге ие болған альбомы атанды. Альбомнан екі сингл шықты: «I See Red» Ирландияда 19-орын, ал Ұлыбританияда 81-орынға ие болды, ал «Newgrange» тиісінше 30-орын мен 65-орынды иеленді. 1983 жылдың сәуір айында Clannad тобы өткен жылы ирланд музыкасына тигізген әсері үшін «Hot Press Music Award» сыйлығын алды. Осы уақытта Мейр топтың дәстүрлі халық музыкасының жанкүйерлерін жоғалтқанын, бірақ коммерциялық сәттілігінің арқасында жаңаларын тапқанын атап өтті. 1984 жылы топ Ұлыбританиядағы алғашқы ірі концерттік турнесін бастады, содан кейін 18 айлық әлемдік турнеге шықты, оның ішінде АҚШ және КСРО бойынша өнер көрсетулер болды. Альбомда көптеген қосалқы музыканттар болды, олар топпен гастрольдік турларда жұмыс істеуді жалғастырды, соның ішінде King Crimson тобының экс-саксофонисі Мел Коллинз, Moving Hearts тобының гитарисі Энтони Дреннан және барабаншы Пол Моран. Сондай-ақ, поп-стиліндегі «Closer to Your Heart» және хит-синглге айналған «Almost Seems (Too Late to Turn)» балладасын қадағалаған продюсер Стив Най да болды. «Almost Seems» 1985 жылы «Children in Need» қайырымдылық синглі болды. 1986 жылы топ өзінің алғашқы жинақ альбомын – «The Collection» шығарды. 1987 жылдың қазан айында Clannad америкалық продюсерлер Грег Ладаньи және Джеймс Тейлор тобының барабаншысы Рас Кункельмен бірге келесі альбомы – «Sirius» жұмысын бастады. Альбомға заманауи поп-музыканың әсері тиді, бұл оның АҚШ-та жазылғанын көрсетті, бірақ ол Ұлыбританияда жазылып, Лос-Анджелесте араластырылды. 1988 жылғы гастрольдік турдың арасында топ 1989 жылдың қаңтарында көрсетілген Атлант мұхиты туралы BBC деректік фильмінің үш эпизодына музыка жазды. Саундтрек альбомы «Atlantic Realm» деп аталды және Ұлыбританияда 41-орынға ие болды. Сонымен қатар, Clannad екінші жинақ альбомын – «Pastpresent» шығарды, ол 1982 жылдан бергі шығармаларына назар аударды, және екі жаңа трек қамтылған: «The Hunter» және «World of Difference». Альбом коммерциялық сәттілікке ие болды, Ұлыбританияда 5-орынға ие болды және 300 000-нан астам данасы сатылғаны үшін платиналық сертификат алды. Ол Ұлыбританиядағы гастрольдермен және «Hourglass» пен «Theme from Harry's Game» екі синглдің бірдей шығарылуымен ілгеріледі, бірақ «Harry's Game» жинаққа енбеді. Clannad актер Том Конти айтқан «The Angel and the Soldier Boy» анимациялық фильміне музыка жазды. Музыканы Сиаран мен Пол Бреннан жазды, оны топ орындады. 1989 жылы осы аттас саундтрек жарық көрді. 1989 жылы Clannad An Bord Fáilte шығарған АҚШ жарнамасында қолданылған музыкасы үшін төрт «Clio» сыйлығын жеңіп алды. 1996 жылы альбом АҚШ-та 500 000 данасы сатылып, алтын сертификатқа ие болды. Бұл трек «Жылдың әлемдік музыкалық әні» номинациясында «Billboard Music Award» сыйлығын жеңіп алды. «Rí na Cruinne» экологиялық мәселелерге назар аудару мақсатында жасалған қайырымдылық альбомы «One World One Voice» құрамына енді. 1990 жылы топтың қарындасы/немересі Бридин Бреннан тікелей өнер көрсетулерге қосылып, қосымша аспаптар мен вокалмен қамтамасыз етті. Осы уақытта топтың 20 жылдық тарихы туралы «Clannad in Donegal» атты деректі фильм түсірілді. 1991 жылы Clannad Джони Митчеллдің «Both Sides Now» әнінің кавер-версиясын шығарды, онда олар әнші Пол Янгпен дуэт жасады. Бұл трек Блейк Эдвардс фильмі «Switch» үшін жазылған. 1992 жылдың соңында топ келесі «Banba» альбомы үшін материал дайындауға кірісті. Сиаран өз үй студиясында он бес ән жазды, ол Мейрмен бірге одан әрі дамыту үшін әндерді таңдап, демо-жазбаларды жасады, содан кейін ең жақсы бөліктерін толық әндерге біріктірді. 1996 жылдың басында Clannad келесі «Lore» альбомын жазып аяқтады, бірақ оның шығарылуы топ BMG компаниясынан кетіп, АҚШ дистрибьюторы Atlantic Records компаниясымен дүниежүзілік келісімге келгенге дейін кейінгіге шегерілді. 1996 жылдың наурыз айында шығарылған альбом, американдық барабаншы Винни Колаютаның қатысуымен, Ұлыбританияда 14-орынға ие болды және «Billboard Top World Albums» чартында 24 аптадан кейін Gipsy Kings тобын ығыстырып, 1-орынға шықты. «Croí Cróga» («Brave Heart») әні бастапқыда Мел Гибсонның «Braveheart» (1995) фильмі үшін жазылған, бірақ соңғы нұсқаға енбеді. 1996 жылы Clannad Irish Recorded Music Association ұйымынан «Өмір бойы жетістік» сыйлығын алды. 1996 жылдың сәуір айында топ 14 жылдық ынтымақтастықтан кейін менеджері Дейв Каванагпен ажырасты. Clannad 1997 жылы «Landmarks» альбомымен қайта оралды. «Of This Land» әнінде Мэйр Ирландияның өткені мен болашағы туралы айтты. «Fadó» («Long Ago») трегі топтың музыкасына кельт тарихының әсерін көрсетті. 1999 жылы «Landmarks» альбомы топқа «Жылдың үздік New Age альбомы» номинациясында «Grammy» сыйлығын жеңіп берді. Сондай-ақ 1999 жылы топ Кевин Костнердің «Message in a Bottle» романтикалық драмасы үшін «What Will I Do» әнін жазды.
2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін: үзіліс, бес құрамды қайта қосылу, Надур және соңғы тур
1999 және 2007 жылдар аралығында Clannad көбінесе белсенді болмады, ал жеке мүшелері жеке жобалармен айналысты. 2003 жылы BMG/RCA ең жақсы хиттер альбомын шығарды: The Best of Clannad: In a Lifetime, ол Ұлыбританияда 23-орынға ие болды. Келесі жылы Дугган егіздері Clannad-тан тыс алғаш рет бірге жазды және The Duggans атымен Rubicon альбомын шығарды. Clannad 2006 жылы Моя Бреннанның Нидерландтағы Де Долен қаласында өткен жеке концертінде қайтадан бірікті, ол олардың ата-аналары Лео мен Маир Бреннанға арналған еді. Clannad тобының барлық мүшелері, соның ішінде бұрынғы мүшелері Пол Бреннан және Дирдре, концерттің екінші бөлімінде бес әнді бірге орындады. Лео мен Маир бұл жоспарланғанын білмеді. Көрмеде тыңдаушылар тұрып алғыстарын білдірді. 2007 жылдың қаңтарында Clannad-тың бес негізгі мүшесі Глазгодағы Celtic Connections фестивалінде өнер көрсетті. Келесі айда топ Дублиндегі жылдық Meteor Ireland Music Awards сыйлығында өмірлік жетістіктері үшін марапат алды. 2008 жылдың наурыз айында Clannad 12 жылдан астам уақыттан кейін Ұлыбританияда алғашқы гастрольдік сапарын бастады. 2008 жылдың мамырында Clannad-тың дәстүрлі "Down by the Salley Gardens" әнінің нұсқасы Оксфорд, Кембридж және RSA емтихан тақтасының Музыка GCSE тыңдау жұмысында пайда болды. Сондай-ақ 2008 жылы екі жинақ альбом шықты: Celtic Themes: The Very Best of Clannad және Beginnings: The Best of the Early Years. 2009 жылы Clannad IMA сыйлығына «Ең жақсы қайта жаңғыру» номинациясы бойынша ұсынылды. 2011 жылы Пол Бреннан 1990 жылдан бері алғаш рет топқа толық уақытты мүше ретінде оралды. Кейін ол өзінің қайтып оралуындағы ең қызықты нәрсе – ағасы Сиаранмен бірге ән жазу екенін айтты. 2013 жылдың қыркүйегінде Clannad 1998 жылдан бері алғашқы студиялық альбомын, Nádúr-ді шығарды. Бұл 2016 жылы Падрейг Дуганның қайтыс болуына дейін топтың соңғы альбомы болды. Олар 2013 жылдың қазан айында Австралия мен Жаңа Зеландияда басталып, 2014 жылға дейін жалғасқан халықаралық гастрольді бастады. 2016 жылы Моя Бреннан өкпе фиброзы диагнозы қойылғанын хабарлады, бұл прогрессивті өкпе ауруы, ол кейбір әндердің вокалын қайта жазуды қажет етті. 2020 жылдың ақпанында BMG топтың 50 жылдық мерейтойына арналған In a Lifetime ең жақсы хиттер жинағын шығаратынын жариялады. 3 сәуірде BMG шығарған альбом CD, винил, цифрлық платформаларда және олардың мансабындағы 100-ден астам тректерді қамтитын люкс нұсқасында қол жетімді болды. Жиынтықта екі жаңа трек бар: «A Celtic Dream» және «Who Knows Where the Time Goes», бұл Падрейг Дуганның қайтыс болуынан кейінгі олардың алғашқы жазбалары. Альбом In a Lifetime Tour гастролімен бірге шықты, бұл топтың соңғы гастролі, ол 2020 жылдың наурызынан қазанына дейін Ұлыбритания мен Солтүстік Америкада өтеді және 2021 жылы жалғасты. Ноэл Дуган 2022 жылдың 15 қазанында 73 жасында қайтыс болды. Топ 2023 жылдың 18 ақпанында Дублиндегі 3Arena-да қоштасу концертін өткізді. Гастроль 2023 жылдың 9 қазанында Сиэтлде аяқталды, содан кейін Clannad жеке мүшелері жеке жобалармен айналысу арқылы тарауды жоспарлады. Clannad 1970-ші жылдардың басында бастапқыда музыкасы мен дыбысы тек дәстүрлі ирландтық мәдениетінен туындады. Олар «Dúlamán», «Teidhir Abhaile Riú» және «Coinleach Glas An Fhómhair» сияқты ескі әндерді танымал етті, және бұл әндер олардың концерттерінде сүйікті болып қалды. 1982 жылы халықтық және дәстүрлі музыкадан бас тартып, олар жаңа эра және кельт музыкасының мағынасын анықтаған жаңа дыбысты жасады. «Гарридің ойынынан шыққан тақырып» және «Ньюгрейндж» алғаш рет естілгенде, әлемдегі радиостанциялар бұрын естімеген, рухани дыбысқа таң қалды. Бір сыншы «саздардың ескі әуендерге толы екенін, бірақ орындалуы мен аранжировкасы жаңа және ойлап тапқыр екенін» айтты. Clannad мансабындағы бұл өзгеріс кельт музыкасының тууы ретінде қарастырылады және олар жанрдың пионерлері ретінде танылады. Олар сонымен қатар алғашқы альбомынан бері музыкасының өзегі болған әуенді гармонияларымен де танымал. Legend (1984) ағылшын фольклорына негізделген, ал кейінірек шыққан Clannad альбомдары электроника және поп жанрларына тереңірек енді. Олардың көптеген синглдері әлемдік эстрадалық чарттарға еніп, жанкүйерлерінің санын кеңейтті. Бұл музыка жанрында табысқа қол жеткізгеніне қарамастан, топ өздерінің гэльдік тамырларымен байланысын сақтап, «Tráthnóna Beag Aréir» және «Buachaill Ón Éirne» сияқты дәстүрлі ирланд әндеріне Clannad өңдеуін берді. Рок элементтерімен толыққан Сириус және попқа бейімделген Макалла табысты болса да, топтың өзі жасаған стилі ең үлкен мұра қалдырды. Оның әсерін «Титаник» фильмінің саундтрегінде табуға болады, онда композитор Джеймс Хорнер Clannad музыкалық стилін имитациялады. Топтың «кельт мистицизмі» Intermission фильмінде қайта-қайта пайда болады. Жеке әнші Моя Бреннан Clannad-тың «әлемнен тыс» және «эфирлік» дыбысының Гвиддорды қоршаған ежелгі төбелер мен шатқалдардан келгенін айтты. Clannad мұрасының іздерін Enya, Altan, Capercaillie, The Corrs, Loreena McKennitt, Anúna, Riverdance, Órla Fallon және U2 сияқты көптеген әртістердің музыкасында естуге болады. Bono Мояның «адам құлағы естіген ең ұлы дауыстардың біріне» ие екенін айтты. 2004 жылы жарық көрген жапондық визуалды роман, одан кейін 2007 жылы фильм және 2007–08 жылдарғы телесериал топтың атымен аталады, себебі сценарист Джун Маэда бұл сөздің ирланд тілінде «отбасы» деген мағынаны біледі деп қателескен.
Бреннан отбасы
Бреннандар – Ирландияның ең табысты музыкалық отбасы; 2005 жылы Clannad және Enya тобының бірлескен таңдақтарының сатылымы 70 миллионнан асты. Лео Бреннан (Леопольд Генри Бреннан Хардин туған) және Маир "Баба" Дуган – Бреннан бауырлар Маир (Моя), Сиаран, Пол, Дирдре, Леон, Эйтне (Эня), Олив, Бартли және Бридиннің ата-аналары. Бреннан ирландиялық эстрадалық тобында ойнаған музыкант, ал Дуган Гведоре қауымдық мектебінде музыка сабақтарын берген және жергілікті "Cór Mhuire Doire Beaga" хорын басқарған әуесқой музыкант болды. Отбасы Донегал графтығындағы Гведоредегі Дорэ шағын ауданында тұрды. 1968 жылы олар Миналектегі Лео тавернасын 1500 фунт стерлингке сатып алды.