Кіріспе

Лоуэр-Хатт қаласының шеткі аймағы, Жаңа Зеландия.

Этимология

Маори тіліндегі Pito one атауы "құмды жағажайдың соңы" деген мағынаны білдіреді.

География

Петон тегіс жерде орналасқан. Ол солтүстік және шығыстан Хатт өзенімен, батыстан төбелермен және оңтүстіктен Веллингтон шығанағымен қоршалған. 1855 жылғы Вайрарапа жер сілкінісінен кейін Петон жағалауындағы жер бір метрден астам көтерілді. Бұл Хатт өзенінің сағасы маңындағы дренажды жақсартты, ол отбасылық демалыс пен жүзуге танымал орын. Корокоро ағысы Петон қаласының батыс жағындағы төбелерден төменге қарай ағып түседі. Төмен жатқан аудан болғандықтан, Петон цунами және су тасқыны қаупіне ұшырайды. 1976 жылғы 20 желтоқсанда болған қатты дауыл кезінде Корокоро ағысы Корниш көшесі маңындағы Петон өнеркәсіптік аймағында шамамен бір метрге дейін су тасқынына себеп болды, нәтижесінде 40-тан астам адам зауыт шатырларынан құтқарылды.

Мемлекеттік тұрғын үй

Жаңа Зеландияның алғашқы мемлекеттік тұрғын үйі 1906 жылы Петонда салынды, ал бастапқы үйлердің кейбіреуі жақсы жағдайда сақталған. Жергілікті туристік бюро осы үйлердің қайда орналасқанын көрсететін нұсқаулық ұсынады. 1960 жылдары салынған Star Flats (мемлекеттік тұрғын үйінің пәтерлік үйлері) Джексон және Шығыс көшелерінде орналасқан. Тарихшы Бен Шредер бұл мемлекеттік тұрғын үйдің әлемдегі алғашқы ұлттық үкімет басқарған тұрғын үй жобасы болуы мүмкін екенін анықтады.

Джексон көшесі

Петонда 220-дан астам кәсіпорын орналасқан (көпшілігі шағын, ерекше кәсіпорындар), тегін тұрақ бар, ол қонақжайлылық орталығы болып табылады және Жаңа Зеландия Мұрагерлік қоры бойынша тарихи аймақ ретінде тіркелген. Петонның 1908 жылы салынған бұрынғы полиция бөлімі мен түрмесі 1994 жылы Элизабет көшесінен Джексон көшесіне көшірілді, және 1992 жылы құрылған Джексон көшесі Бағдарламасы (JSP) осы жерде орналасқан. Тарихи полиция бөлімі JSP кеңсесі болып табылады және келушілер мен туристер үшін Джексон көшесі мен Петон туралы ақпарат ұсынады. Ескі түрме Петондағы полиция қызметі және Джексон көшесінің тарихына арналған көрмелермен музейге айналды. Джексон көшесінде "Чемпиондар жолы" да бар: жаяу жүргіншілерге арналған тротуарда 140-тан астам қола тақта орнатылған, олар Жаңа Зеландия атынан өнер көрсеткен немесе өздерінің спортында ұлттық чемпион атанған 200 жергілікті спортшыны құрметтейді.

Дәуіт шіркеуі

Сент-Дэвид - 4-Британ көшесіндегі пресвитериан шіркеуі. Ол 1889 жылы Кристиан Токсвард жобалаған қарапайым колониалды готика стилінде салынған. Бастапқыда үлкен мұнарасы болған, бірақ ауа райы мен шіру салдарынан ол кейіннен алынып тасталды. 1993 жылы мұнара қалпына келтіріліп, порт-кошер қосылды. Шіркеуде әсем безендірілген түтікшелі орган мен үлкен боялған әйнектен жасалған ескерткіш терезесі бар. Қазір бұл шіркеуде самоа қауымы құлшылық етеді.

Қасиетті Августин шіркеуі

Сент-Августин шіркеуі – 12 Британ көшесінде орналасқан англикан шіркеуі. Шіркеу ағаштан салынған және Фредерик де Джерси Клер готика стилінде жобалаған. 1902-1903 жылдары салынған кезде ол Жаңа Зеландиядағы ең биік шпиліне ие болды, бірақ 1954 жылы дауылдан зақымданғаннан кейін шпиль алынып тасталды.

Те Пуна Вай Ора

Те Пуна Вай Ора (Өмір бастауы) Бьюик көшесінде таза, тазартылмаған артезиандық (жер асты қысымымен) суды крандардан ұсынады. Су Таита шатқалындағы Хатт өзенінен бастау алады және бірнеше жыл бойы Хатт аңғарының аллювиалды малтаби және құмдары арқылы табиғи түрде сүзгіленгендіктен, табиғи күйінде ішуге қауіпсіз. Су тегін, және тұтынушылар осы суды алу үшін алыс жерден келеді.

Петон отаршыларының мұражайы

Петон қоныс салушылар мұражайы Бьюик көшесіне қарама-қарсы, Петон жағалауындағы Веллингтон провинциялық жүз жылдық ескерткіш ғимаратында орналасқан. Ғимарат 1940 жылы Веллингтонның жылдығында «Аврора» кемесінің келуі мен Веллингтонға еуропалықтардың алғашқы қоныстануын еске алу мақсатымен ашылды. Бұл – ұлттық маңызы бар ғимарат.

Ионаның айқасы

1940 жылдың ақпан айында Петон жағалауында, Отаршылар мұражайының жанында, Жаңа Зеландиядағы алғашқы пресвитериан шіркеу қызметінің Бенгал саудашы кемесінде Петонда 1840 жылдың 23 ақпанында өткеніне 100 жыл толуына арнап тас крест орнатылды. Кресттің биіктігі 2,7 метр (15 фут) және бір жағында өрнектелген. Бұл крест Шотландия шіркеуі сыйлаған Шотландиядағы Айонадағы Маклин кресінің көшірмесі болуы тиіс еді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан мұндай мүмкіндік тумады. Оның орнына крест Окленд немесе Коромадельде жасалып, бұрын Коромадель түбегінде өндірілген тас түрінен – Коромадель тоналитінен жасалған.

Хоньяна Те Пуни қорығы

Hōniana Te Puni қорығы – Петон жағалауының батыс бөлігіндегі 5 гектарлық жасыл алап. Бұрын «Korokoro Gateway» деп аталған бұл қорық 2009 жылы келісім шарты аясында Таранаки Уханоки ки Те Упоко о Те Икаға берілді және оны Хатт қалалық кеңесі басқарады. Алапта Веллингтон қатар есу қауымдастығы мен Веллингтон су шаңғысы клубының ғимараттары орналасқан. Қорық серуендеушілер мен үй жануарларын серуендетуге танымал. 2000 жылы қорыққа оюлы бағана – пуавануа орнатылды. Бұл пуавануа басшы Хониана Те Пуниді бейнелейді және Петонға алғашқы еуропалық қоныс аударушылардың келгенін еске түсіреді. Оны Те Ати Ава тайпасынан Брайс Мануконга жасаған. Пуавануа 2019 жылы жөнделіп, қорыққа қайта орнатылды. 2023 жылдан бастап қорық Петон мен Веллингтонды байланыстыратын велосипед жолы – Te Ara Tupua құрылысын жүргізіп жатқан мердігерлердің жұмыс алаңы ретінде пайдаланылуда.

Хикокой қорығы

Қорық – Хатт өзенінің құйылысындағы саябақ және серуендеу жолы. Онда дискі гольф трассасы бар. Бұл қорық Нгати Ава тайпасының Хикойкой Па бекінісінің орны болған.

Петон кеменің айлақтары

Петоне қаласының өнеркәсіптік тарихының бір қалдығы – Петоне кемежайы. Алғашқы кемежай Gear Meat Works компаниясының өнімдерін экспорт үшін Веллингтонға жылдам жеткізуіне мүмкіндік беру үшін салынған. Бұл кемежай бұзылып, қазіргі кемежай 1908-1909 жылдары жағалау бойымен солтүстікке қарай сәл жылжытылып салынды. Кемежай жаяу серуендеушілер мен балық аулаушыларға танымал болды, бірақ 2016 жылғы Кайкура жер сілкінісі және одан кейінгі екі кішкентай жер сілкінісінен зардап шеккеннен кейін 2021 жылдың қаңтарында халыққа жабылды. 2021 жылдың мамырында Хатт қалалық кеңесі кемежайды жөндеуге дауыс берді, бірақ 2022 жылдың мамырына дейін ең тиімді шешімді қарастырып жатты. 2023 жылдың қарашасында Хатт қалалық кеңесі кемежайды бұзу туралы шешім қабылдады.

Петон Ротари жәрмеңкесі

Petone Rotary Fair – 1992 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келетін маңызды жергілікті шара. Ол Веллингтон облысының түкпір-түкпірінен адамдарды Петоне қаласының басты көшесі – Джексон көшесіне шақырады, және шара барысында көлік қозғалысы тоқтатылады. Бұл жәрмеңкенің мақсаты – Петоне қаласының имиджін жақсарту, адамдарға көңілді күнді сыйлау, сонымен қатар қайырымдылыққа қаражат жинау. Жәрмеңкеде өсімдіктер, қолөнер бұйымдары, әшекейлер, CD және DVD дискілері, косметика, азық-түлік және сусындар сияқты түрлі тауарлар сатылады. Сонымен қатар, музыканттар өнер көрсетеді, ойын-сауық көліктері жұмыс істейді, және Жаңа Зеландияның өрттен қорғау қызметі сияқты әртүрлі ұйымдар өздерінің жұмыстарын көрсетеді.