Кіріспе

Құс түрлері

Рубиновый топаз құмырсқасы (Chrysolampis mosquitus), көбінесе жай ғана рубиновый топаз деп аталады, Polytminae құмырсқалар тұқымдасының, яғни манголардың бір түрі. Ол Аруба, Боливия, Бонайр, Бразилия, Колумбия, Кюрасао, Француз Гвианасы, Гайана, Панама, Суринам, Тринидад және Тобаго, сондай-ақ Венесуэлада таралған.

Таксономия

Руби-топаз көгершінін швед натуралисі Карл Линней 1758 жылы өзінің "Systema Naturae" кітабының оныншы басылымында Trochilus mosquitus деген екілік атаумен ресми түрде сипаттады. Типтік орны – Суринам. Руби-топаз көгершіні қазіргі уақытта 1831 жылы неміс зоологы Фридрих Бойе енгізген Chrysolampis туысына жататын жалғыз түр. Chrysolampis атауы ежелгі грек тіліндегі khrusolampis сөзінен шыққан, ол "жарық құрт" дегенді білдіреді. Mosquitus атауы испан тілінде "кішкентай шыбық" деген мағынаны білдіреді. Түр монотипті: кез келген түршелері танылмайды. Ересеген руби-топаз көгершінінің жоғарғы жағы қола жасыл, ал астыңғы жағы ақшыл сұр түсті. Құйрығы көбінесе каштановый түсті, қара қоңыр жолақты және ақ ұшты; орталық қауырсындары зәйтүн жасыл. Тринидад және Тобагодағы аналықтар кейде жасыл мойын жолағына ие болады (ол қараңғы көрінуі мүмкін). Жастар аналықтары ересеген аналықтарға ұқсас, бірақ құйрығының ұшы ақ, қара қоңыр түсті. Жастар аталықтары жас аналықтарға ұқсайды, бірақ мойнында алмалы-кезек қызғылт сары түсті жылтырлық болады. және астыңғы жағында. Дегенмен, олар самаан ағашының және иксора гүлдерін артық көреді, себебі олардың құрамында қанттың мөлшері жоғары. Аталықтары жемделген аймақтарын қорғайды. Бұл түр сонымен қатар қанатында ұсақ жәндіктер мен өрмекшілерді ұстайды және кейде жапырақтардың арасынан жинап алады.

Өсіру

Рубинді топаз көгершіннің көбейетін мезгілі таралған ареалы бойынша әртүрлі. Солтүстік бөлігінде желтоқсаннан маусымға дейін, ал Бразилияның көп бөлігінде қыркүйектен наурызға дейін созылады. Аналық өсімдік талшықтары мен жәндік жібегінен кішкентай тостаған тәрізді ұя салады, сыртын лишайлармен әсемдейді. Ол ұяны әдетте жерден жоғарырақ, бұтаққа немесе бұтақ шатырына орналастырады. Бір демеуде екі жұмыртқа болады. Инкубация кезеңі 15-16 күнге созылады, ал балапандар ұядан 19-22 күннен кейін, кейде 28 күнге дейін ұшып кетеді.

Дауыстау

Рубин топаз колибрисінің әні – "tliii tliii tliii" деп екі есе қайталап айтылатын дыбыс, көбінесе биік жерден естіледі.

Мәртебе

IUCN рубинді топаз құмырсқасын қауіпсіз түр ретінде бағалаған, бірақ оның популяциясының мөлшері мен динамикасы белгісіз. Ол төмендіктерде және жағалау бойындағы таулы аймақтарда "[к]өптеп кездесетін тұрақты мекендеуші" және "адамның жасаған ортасына оңай бейімделеді".