Кіріспе

Гюстав Генрих Видеманн (2 қазан 1826 – 24 наурыз 1899) – неміс физигі және ғылыми жазушы.

Өмір

Видеманн Берлинде дүниеге келді, әкесі саудагер болған, бірақ екі жылдан кейін қайтыс болды. 1842 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін ол әжесі мен атасымен бірге өмір сүрді. Жеке мектепте және Кёльн гуманистік гимназиясында оқығаннан кейін, 1844 жылы Берлин университетіне түсті және үш жылдан кейін Генрих Густав Магнустың жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы органикалық химия мәселесіне арналған еді, өйткені ол химияны зерттеу физиканы зерттеудің қажетті алғы шарты деп есептеді, ал физика – оның басты мақсаты болатын. Берлинде ол Генрих Густав Магнустың үйінде Герман фон Гельмгольцпен танысты және Берлин физикалық қоғамын құрушылардың бірі болды. 1854 жылы ол Германиядан Базельдегі физика профессоры лауазымына өтті, тоғыз жылдан кейін Брауншвейгке, ал 1866 жылы Карлсруэге көшті. 1871 жылы Лейпцигте физикалық химия кафедрасын қабылдады. Ол мансабының басында химияға назар аударғандықтан, бұл лауазымда өзін жақсы сезінді, бірақ 1887 жылы физика профессоры болып ауысқанда жұмысы одан да қызықты болды. Рудольф Францпен бірге 1853 жылы Видеманн-Франц заңын жасады, бұл заң жылу және электр өткізгіштігі арасындағы байланысты анықтайды. Август Хагенбах Лейпцигте оның студенттерінің бірі болды. Ол 1899 жылдың 24 наурызында Лейпцигте қайтыс болды.

Әдеби шығармашылық

Оның есімі, көбінесе, әдеби еңбектерімен танымал. 1877 жылы ол Иоганн Кристиан Поггендорфтан кейін Annalen der Physik und Chemie журналын басқаруды өз міндетіне алды, осылайша Wied деп белгілі ғылыми мерзімдік басылымның сериясын бастады. Энн. Ол жазған тағы бір маңызды еңбек – Die Lehre von der Elektricität, немесе алғашқыда Lehre von Galvanismus und Elektromagnetismus деп аталған, бұл кітаптың қатесіздігі мен толықтығымен теңдес келетін еңбек жоқ. Ол алғашқы басылымын 1861 жылы жариялады, ал төртінші, қайта қаралып, кеңейтілген басылымын өліміне аз уақыт қалғанда ғана аяқтады.

Ғылыми зерттеулер

Бірақ оның бастапқы жұмысы да маңызды болды. Оның әртүрлі металдардың жылу өткізгіштігі туралы мәліметтері физиктер үшін ұзақ жылдар бойы ең сенімді деректер болып келді, ал оның сынаптың ерекше кедергісі арқылы омды анықтауы сандық зерттеулердегі ерекше шеберлігін көрсетті. Ол көптеген магниттік зерттеулер жүргізді, нәтижесінде көптеген қызықты құбылыстар ашылды, олардың кейбіреулерін басқалар қайта ашты; олар, басқа нәрселермен қатар, магниттік металдардың магниттік қасиеттеріне механикалық кернеудің әсері, қосылыстардың химиялық құрамы мен олардың магниттік қасиеттері арасындағы байланыс, сондай-ақ бұрылу және магнетизм заңдары арасындағы ерекше параллелизмді (Видеманн эффектісін қараңыз) қамтыды. Ол сонымен қатар электрлік эндосмосты және электролиттердің электрлік кедергісін зерттеді.

Отбасы

1851 жылы Клара Митчерлихке үйленді. Олардың үлкен ұлы, Эйхард Эрнст Густав, 1852 жылдың 1 тамызында Берлинде дүниеге келді және 1886 жылы Эрлангенде физика профессоры болды. Ал кіші ұлы, Альфред, 1856 жылдың 18 шілдесінде Берлинде туды және 1892 жылы Бонн университетінде египтологиядан төтенше профессор болып тағайындалды.