Кіріспе
Американдық криптограф (1908–1998)
Капитан, АҚШ ТМК Лауренс Фрай Саффорд (22 қазан 1893 – 15 мамыр 1973) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің криптологы. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Әскери-теңіз криптологиялық ұйымын құрды және Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасағанға дейін осы салаға басшылық етіп келді. Оның Әскери-теңіз күштерімен байланысы соншалықты тығыз болғандықтан, ол теңіз күштерінің Фридманы деп аталды.
Өмірбаян
Саффорд 1893 жылы Массачусетс штатының Сомервилл қаласында дүниеге келген. Ол Аннаполиске қабылданып, 1916 жылы сыныпты он бесінші болып бітірді. 1924 жылдың қаңтар айында Қытай жағалауындағы мина тазартатын кемедегі қызметінен алынып, Әскери-теңіз байланыс басқармасының Код және сигнал бөліміндегі "зерттеу бюросын" басқарды. Бастапқыда оның жалғыз міндеті – Нью-Йорктегі жапон консулдығынан ұрланған жапондық теңіз кодексін пайдалану болды. Бұл үшін оған төрт азаматтық кеңсе қызметкері берілді. Саффорд бұл істі Әскери-теңіз күштерінде кеңінен насихаттап, Агнес Мейер Дрисколл, Джозеф Рошфорт, Джозеф Венгер және Екінші дүниежүзілік соғыс пен соғыстан кейінгі кезеңде бұл іске жетекшілік еткен басқа да мамандарды тартты. Ол бүкіл әлемдік Әскери-теңіз күштерінің ақпарат жинау және бағыт табу жүйесін ұйымдастыруды бастады, сондықтан АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, оның тұтқындау станцияларының толыққанды жүйесі болды. Саффордтың өзі 1926 жылы жұмысынан босатылып, 1929 жылы қайта оралды. 1932 жылдан 1936 жылға дейін тағы бір теңіз сапарынан басқа, ол осы істе қатысып тұрды. Осы уақыт аралығында ол басқарған топ жапондық теңіз кодексін бұзып, IBM жабдықтарын қосып, жұмысын автоматтандыруды бастады. Саффордтың өзі шифрлау машиналарын жасауға тікелей қатысты және армияның Фрэнк Роулеттің қатысуымен Сигаба шифрлау машинасының ойлап табуына көмектесті, бұл машина Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ешбір ел бұза алмады. Саффорд армиямен бірнеше бағытта ынтымақтастықты қолдады және Жапонияның дипломатиялық жүйелері бойынша армиямен бірлескен жұмыстың бастамасын көтерді. Ол дипломатиялық хабарламалардағы соғыс белгілерін байқады және шабуылдан бірнеше күн бұрын Перл-Харборға ескерту жіберуге тырысты, бірақ Әскери-теңіз байланысының директоры адмирал Нойс оның қатысуын қабылдамады. Ұйымдық тұрғыдан алғанда, ол Вашингтон, Гавайи және Манила қалаларындағы Әскери-теңіз күштерінің ақпараттық қызметі бөлімдерімен орталықтандырылған жүйені ұсынды. Жапондық теңіз кодексі мәселесін Гавайидегі ұйымға тапсырды және Жозеф Рошфортты осы жұмысты басқаруға тағайындады. Сонымен қатар, ол Рошфортқа ең жақсы әскери криптоаналитиктерді алу үшін шектеусіз қаражат берді. 1942 жылдың көктемінде Рошфорттың командасы, негізгі жапондық теңіз операциялық кодексін бұзуға қабілетсіз болса да, көбінесе трафик талдауы арқылы одан маңызды ақпаратты алып, Мидуэй шайқасын жеңуге көмектесті. Рошфорттың командасы сонымен қатар жапондық теңіз күштерін шабуылдың бағыты Мидуэй екенін, ал Алеут аралдары емес екенін көрсететін хабарлама жіберуге алдады, бұл туралы Вашингтондағы криптоаналитиктер тұжырымдаған. Көптеген тарихшылар Рошфорттың командасы JN 25B кодексін бұза алмады деп мәлімдесе де, құпиясы ашылған әскери-теңіз кодекстері бұл пікірді жоққа шығарады. 1970 жылдың тамызында Саффорд өз көзқарасын қайта растады: "1941 жылдың 1 желтоқсанына дейін біз кодексті оқуға болатын деңгейде шештік". (Уилфорд, Перл-Харборды кодтау: USN криптоанализі және 1941 жылғы JN 25B-нің қиындықтары). Бірақ Ричард Б. Франк "Бас сүйектерінің мұнарасы" кітабында бұл пікірге қарсы шығып, соғыс кезінде жазылған есепке сілтеме жасайды, онда 1941 жылы JN 25 кодексіндегі ешбір хабарлама оқылмаған делінген. АҚШ соғысқа кіргеннен кейін, 1942 жылдың 1 қаңтарында ол капитан болып тағайындалды. Әскери-теңіз күштерімен күрес Саффордтың 1942 жылдың ақпан айында жұмыстан босатылуына әкелді, ал Джон Р. Редман мен Джозеф Венгер OP 20 G бөлімдерін басқарды. Саффорд соғыстың қалған бөлігінде шеттетілді, ақырында Рошфорт та солай болды. 1953 жылы ол әскери қызметтен зейнеткерлікке шығып, 1973 жылдың мамыр айында қайтыс болды.
USN Cryptanalysis and the Challenge of JN 25B in 1941). But this is sharply disputed in Tower of Skulls by Richard B. Frank, citing a report written during the war that says that no messages in JN 25 were read in 1941. He was promoted to captain shortly after the United States entered the war, on January 1, 1942. Power struggles with the Navy soon led to Safford's ouster in February 1942, with John R. Redman and Joseph Wenger heading sections of OP 20 G. Safford was sidelined for the remainder of the war, as ultimately was Rochefort. He retired from active duty in 1953 and died in May 1973.
Амелия Ерхарт
1970 жылы ол Амелия Ерхарт жоғалып кеткен 1937 жылғы Тынық мұхиты арқылығы ұшуды терең талдауды бастады. Күрделі радиохабарламалардың құжаттамасын жасағаннан кейін, ол «нашар жоспарлау, одан да нашар орындау» деген қорытындыға келді. Кейіннен кітап жарық көрді: Лоуренс Ф. Саффорд, Кэмерон А. Уоррен және Роберт Р. Пейннің «Ерхарттың өткенге саяхаты: Ақиқат, мифсіз» (c2003, Paladwr Press, McLean VA USA).