Кіріспе

АҚШ Теңіз жаяу әскерінің генералы (1885–1947)

Рой Стэнли Гейгер (25 қаңтар 1885 – 23 қаңтар 1947) – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет еткен АҚШ Теңіз жаяу әскерінің төрт жұлдызды генералы. Екінші дүниежүзілік соғыста ол далалық армияны басқарған алғашқы Теңіз жаяу әскері генералы атанды. Гейгер 1945 жылы Окинава шайқасында III амфибиялық корпусына қолбасшылық етті, содан кейін генерал-лейтенант Саймон Боливар Бакнер қаза болғаннан кейін АҚШ-тың 10-армиясына басшылық етті. Гейгер генерал Джозеф Стилвелл оны алмастырғанға дейін 10-армияны сәтті басқарды.

Ерте өмір

Гейгер Флорида штатының Миддлбург қаласында туған.

Білім

Гейгер Флорида штатының Нормальдық және өнеркәсіптік колледжінде оқыды. 1907 жылы Гейгер Стетсон университетінің құқық колледжінде заң бакалавры дипломын алды.

АҚШ-тың теңіз жаяу әскері мансабы

Оңтүстік Каролина штатының Порт-Рояль қаласындағы Теңіз офицерлері мектебінде оқығаннан кейін «Висконсин» және «Делавэр» кемелеріндегі теңізшілер бөлімдерінде қызмет етті. 1912 жылдың тамызында Никарагуаға жіберілді, онда Койотепе және Барранка төбелерін бомбалау, шабуылдау және басып алу операцияларына қатысты. 1913 жылдан 1916 жылға дейін Филиппин және Қытайда Бірінші бригадамен және Америка елшілігінің Теңіз жаяу әскері жасағымен (Пекин, Қытай) шетелдегі жағалаудағы қызметін жалғастырды. 1916 жылдың наурыз айында Гейгер Флорида штатының Пенсакола теңіз әскери-әуе базасына студент теңіз авиаторы ретінде қабылданды. Ол курсты сәтті аяқтап, 1917 жылдың маусымында теңіз авиаторы болып тағайындалды. 1917 жылдың 9 маусымында ол №49 теңіз авиаторы (Теңіз корпусы авиаторы №5) болып тіркелді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бұдан кейін ол қосымша оқып, 1918 жылдың шілдесінде Францияға келді. Ол Дюнкерктегі Корольдік әуе күштерінің 5-тобында қызмет етті. Ол Бірінші теңіз авиация күшінің эскадрильясына қолбасшылық етті және Солтүстік бомбалау тобының күндізгі қанатына бекітілді. 1919 жылдың қаңтарында ол АҚШ-қа жіберілді. Жауға қарсы бомбалау шабуылдарын жетектегені үшін ерекше көзге көрінгендігі үшін ол Әскери-теңіз кресімен марапатталды.

Соғыстар арасындағы теңізшілер корпусының авиациясының дамуы

1919 жылдың желтоқсанынан 1921 жылдың қаңтарына дейін ол Гаитидегі 1-ші Уақытша теңіз жаяу әскерлері бригадасына қосылған теңіз авиация күштерінің эскадрилья командирі болды. АҚШ-қа оралғаннан кейін және теңіз авиациялық алаңында, теңіз жаяу әскерлерінің казармасында, Вирджиния штатының Квантикосындағы қызметтен кейін, Канзас штатының Форт-Левенворт қаласындағы Командалық және бас штаб мектебінде оқыды. 1925 жылдың маусымында бітірді. Ол тағы да шетелдегі қызметке жіберілді, Гаитидегі Бірінші бригаданың екінші бақылау эскадрильясына қолбасшылық етті. 1927 жылдың тамызында ол Куантикоға эскадрон офицері және теңізшілер корпусы мектептерінде нұсқаушы ретінде оралды, ал 1928 жылдың мамырында теңізшілер корпусының штаб-пәтеріндегі Әуе бөлімінің Операциялар және оқу бөлімінде қызмет атқарды. 1929 жылдың маусымында АҚШ армиясының соғыс колледжін бітіргеннен кейін, ол Куантикоға жіберілді, онда Шығыс жағалау экспедициялық күшінің әуе эскадрильясының командирі болып тағайындалды. Ол Вашингтонға оралып, 1931 жылдан 1935 жылға дейін теңіз жаяу әскері авиациясының бас офицері болып қызмет етті – қазіргі кезде авиация жөніндегі коменданттың орынбасары қызметін атқаратын генерал-лейтенанттың лауазымы. 1935 жылдың маусымында ол Куантикоға Флот теңіз күштерінің 1-ші әуе эскадрильясының командирі болып оралды. 1939 жылдың маусымынан 1941 жылдың наурызына дейін ол Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы Әскери-теңіз колледжінің Аға және Кемсіз курстарында оқыды. Осыдан кейін Лондондағы Әскери атташе кеңсесінде қысқа мерзім қызмет етті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың сәуірінде Гайгер Лиссабоннан Гибралтарға аттанды, онда ол азаматтық киімнен әскери киімге ауысты. Ол Гибралтардағы британдықтардың рухын көтеріп, Үкімет үйінде губернатормен түскі ас ішті. Батыс Шөлге жол тартқан ол, британдық 8-ші армияға аттасқан алғашқы американдық әскери байқаушы болды. Тамыз айында ол 1-ші теңіз авиациялық қанатының қолбасшысы болды және АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда осы лауазымда болды. 1942 жылдың 3 қыркүйегінде ол Гуадалканалға, Гуадалканал науқанының бастапқы кезеңінде «Кактус» әуе күштерін басқару үшін жіберілді. 4 қарашаға дейін ол мұндағы армия, теңіз күштері және теңіз жаяу әскерлерінің біріккен әуе күштеріне қолбасшылық етті, оның құрамында 1-ші теңіз авиациялық қанаты да болды. Гуадалканалдағы қызметі үшін ол екінші «Теңіз кресі» орнына «Алтын жұлдыз» медалімен марапатталды. Оның мақтау қағазында былай делінген: «Дұшпан ұшақтарының, жау кемелерінің және жағалау артиллериясының үздіксіз бомбалауына қарамастан, генерал-майор Гейгердің тиімді үйлестірілген басшылығымен Гуадалканалда орналасқан армия, теңіз күштері және теңіз жаяу әскерлерінің бірлескен бөлімдері әуе шайқасында 268 жапон ұшағын атып түсіріп, 6 жау кемесін – оның ішінде бір ауыр крейсерді, үш эсминецті және бір ауыр крейсерді бағындырды, сондай-ақ 18 басқа кемені зақымдады, оның ішінде бір ауыр крейсер және бес жеңіл крейсер болды». 1943 жылдың мамырында Гайгер авиация директоры болып тағайындалды. 1943 жылдың қарашасында ол қайтадан майданға оралды, бұл жолы I амфибиялық корпустың қолбасшысы болып, 9 қарашадан 15 желтоқсанға дейін Бугенвиль шайқасында корпусты басқарды, осы қызметі үшін «Ерекше қызмет» медалімен марапатталды. 1944 жылдың сәуірінде III амфибиялық корпустың қолбасшысы болып қайта тағайындалды, ол 1944 жылдың шілдесі мен тамызында Гуамға шабуыл жасап, оны қайта басып алды, сондай-ақ сол жылдың қыркүйек және қазан айларында оңтүстік Палау аралдарына шабуыл жасап, басып алды. Осы операциялар үшін ол екінші және үшінші «Ерекше қызмет» медалі орнына екі «Алтын жұлдыз» медалімен марапатталды. Гейгер Окинаваға шабуыл жасап, оны басып алу кезінде 10-армия құрамында осы корпусты төртінші рет жетекке алды. 1945 жылдың 18 маусымында генерал-лейтенант Саймон Боливар Бакнердің шайқаста қаза болуынан кейін Гайгер 10-армияның қолбасшылығын қабылдады және шайқастың соңғы бес күнін басқарды. Оның орнын генерал Джозеф Стилвелл басты. Бүгінгі күнге дейін Гайгер – далалық армияға қолбасшылық еткен жалғыз теңіз жаяу әскері офицері. 1945 жылдың шілдесінде Гайгер Тынық мұхиты флотының теңіз жаяу әскерлерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды және генерал-лейтенант шеніне көтерілді. 1945 жылдың 2 қыркүйегінде «Миссури» кемесінде Жапонияның капитуляциялауы кезінде Гайгер теңіз жаяу әскерлерінің жалғыз өкілі болды. Ол 1945 жылдың қыркүйек және қазан айларында Вашингтонға және Флорида штатының Пенсакола қаласына оралды, содан кейін қызметін жалғастырды. Гайгер 1946 жылдың қарашасында АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің штаб-пәтеріне ауыстырылды. Гейгер 80-ші Конгресс тарапынан 1947 жылдың 23 қаңтарынан бастап күшіне енетіндей, қайтыс болғаннан кейін төрт жұлдызды генерал шеніне көтерілді.

Әскери марапаты

Окинавадағы шайқасқа қатысқандығы үшін ол Армияның Еңбек сіңірген қызмет медалімен марапатталды. Оның мақтау қағазында былай делінген: 1945 жылғы 1 сәуірде алғашқы шабуыл жасаған жасақтармен бірге жағаға шығып, ол үш айға созылған қатал науқанды ерекше кәсіби білікпен, күшті басшылықпен және талмайтын нық қадаммен бастады. Ол өз бөлімдерін қайта-қайта жеке қауіпсіздігін ескермей, жағдайды өз көзімен көру үшін және әскерлерін батырлық пен жетістікке шақыру үшін басқарды.

Басқа марапаттар мен марапаттар

2002 жылы генерал Рой Стэнли Гейгер еске алу аллеясы. Флорида штатында бұрын Клей округінің 220-жолы деп аталған тас жолдың бір бөлігіне арналды. 2011 жылы Стетсон университетінің құқық мектебінің Даңқ залына енгізілді. Қайтыс болғаннан кейін марапатталды. Солтүстік Каролина штатындағы Теңіз корпусының Гейгер лагері оның құрметіне аталған.

Жеке өмір

Гейгер Флорида штатының Пенсакола қаласында болған кезде, ол Юнис Реншо Томпсонмен танысты, ол оның әйелі Юнис Реншо Гейгер атанды. Олардың Рой мен Джойс есімді екі баласы болды. Гейгердің ұлы Рой Стэнли Гейгер кіші (1920–2014) – армия полковнигі болған. Флорида штатының Пенсакола қаласындағы үйіне қысқа сапардан кейін Гейгер Бетезда әскери-теңіз ауруханасына түсті. 1947 жылдың 23 қаңтарында Гейгер Бетесдада (Мэриленд штаты) өкпе қатерлі ісігінің асқынуынан қайтыс болды. Гейгер Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратына жерленген.