Кіріспе

Аделаида фестивалі, әр жылдың наурызында Оңтүстік Австралияның астанасы Аделаидада өтетін өнер фестивалі. 1960 жылы басталған бұл фестиваль – өнердің маңызды мерекесі және Австралиядағы елеулі мәдени оқиға. Фестиваль негізінен қала орталығы мен оның саябақтарында, ал кейбір шаралар ішкі қала маңында (мысалы, Норвудтағы Одеон театры) немесе одан да алыс жерлерде өтеді. Аделаида фестиваль орталығы және Торренс өзені әдетте фестивальдің ядросын құрайды, ал 21-ғасырда Эльдер паркі ашылу салтанатына төсегін берді. Фестивальге опера, театр, би, классикалық және заманауи музыка, кабаре, әдебиет, бейнелеу өнері және жаңа медиа сияқты көптеген шаралар кіреді. Төрт күндік әлемдік музыка фестивалі WOMADelaide және әдеби фестиваль Аделаида жазушылар апталығы фестивальдің құрамына кіреді. Фестиваль бастапқыда екі жылда бір рет, (бастапқыда ресми емес) Аделаида Фринжімен бірге өткізілді; Фринж 2007 жылдан бері жыл сайын, ал Өнер фестивалі бірнеше жылдан кейін, 2012 жылы жыл сайын өткізіле бастады. Осы барлық шаралармен қатар, Аделаида 500 деп аталатын көшелік жарыс кезінде келіп жатқан қосымша келушілер, іс-шаралар мен музыкалық концерттердің арқасында жергілікті тұрғындар осы жыл мезгілін "Қызықты наурыз" деп атайды. Фестиваль басқа штаттардан және шетелден келген қонақтарды тартады және Оңтүстік Австралия үшін шамамен миллион долларлық жалпы шығынға себеп болды.

Тарих

Аделаида фестивалі 1950 жылдардың соңында сэр Ллойд Дюмастың Оңтүстік Австралияға әлемдік деңгейдегі мәдени көрмелер әкелетін ірі өнер фестивалін құруға жасаған тытысымен басталды. 1958 жылы сэр Ллойд Аделаиданың бизнес, өнер және үкімет қауымдастығының көрнекті мүшелерінің жиналысын ұйымдастырды. Эдинбург халықаралық фестиваліне ұқсас шара өткізу туралы ұсыныс қолдау тапты және фестивальдің бірінші басқарушы кеңесі құрылды. Бұл оқиға сэр Ллойд Аделаида университетінің музыка профессоры Джон Бишоппен серіктестік құрған кезде қалыптаса бастады. Екеуі Лорд-мэрдің және Аделаида қалалық кеңесінің қолдауын алды, сондай-ақ 15 000 фунт стерлинг қаржылық қолдауға ие болды. Бірінші фестивальға The Advertiser, Bank of Adelaide, John Martin & Co., Adelaide Steamship Company және Kelvinator сияқты бірқатар жетекші компаниялар демеушілік етті. Аделаида фестивалі Оңтүстік Австралия үкіметінің қолдауымен жылдар бойы дамыды. Ол Аделаида жазушылар апталығы (Австралияның түпнұсқа әдеби фестивалі), WOMADelaide (әлемдік музыка фестивалі) және Аделаида идеялар фестивалі сияқты бірнеше ілеспе шараларды құрды. Аделаида Интернешнл – 2010-2014 жылдар аралығында Samstag мұражайымен бірлесіп өткізілген халықаралық қазіргі заманғы бейнелеу өнері бағдарламасы болды. 2001 жылы Питер Селларстың басшылығымен туындаған кейбір қиындықтардан кейін, 2006 жылға қарай ол елдегі ең беделді шара ретінде беделін сақтап, қайтадан күшті болып саналды. Аделаида фестивалі 2012 жылдан бастап екі жылда бір рет өткізілетін шарадан жыл сайынғы шараға айналды. Дэвид Сефтон 2013 жылы үш жылға көркемдік директор болып тағайындалды, содан кейін мерзімі бір жылға ұзартылды. 2013 жылғы бағдарламада алғаш рет үш түндік «фестиваль ішінде фестиваль» – Unsound Adelaide ұйымдастырылды, онда халықаралық артистер көп өлшемді электрондық музыка орындады. Нил Армфилд пен Рейчел Хили 2015 жылы тағайындалды және 2017 жылғы фестивальде Сефтоннан кейін бірлескен көркемдік директорлар болып жұмыс істеді, ол Барри Коскидің «Саул» операсын қосты. Олардың келісімшарттары екі рет ұзартылды және 2023 жылғы фестивальмен аяқталуы тиіс болды. Алайда, 2021 және 2022 жылдарғы фестивальдерге Оңтүстік Австралияда COVID-19 пандемиясының әртүрлі толқындарына байланысты үкімет тарапынан енгізілген шектеулердің жиі өзгеруі әсер етті, бұл ұйымдастырушылар үшін қиындық тудырды, сонымен қатар Армфилдтің денсаулығына қатысты мәселелер де болды. 1996 жылдан бастап Arts SA (кейіннен Arts South Australia) осы және Оңтүстік Австралия мұражайы мен Оңтүстік Австралияның өнер галереясы сияқты бірнеше басқа мемлекеттік органдарға жауапты болды. 2018 жылдың соңына дейін бұл функциялар Премьер-министр мен Министрлер кабинетінің Өнер және мәдениет бөліміне тікелей бағындырылды. Министрге есеп беретін басқарушы кеңес бар. 2022 жылдың наурызына қарай төрағалыққа Джуди Поттер тағайындалды. Көркемдік директорлар бір немесе бірнеше жылға белгіленген келісімшарттар бойынша тағайындалады. Бұрынғы бас атқарушы директор Элейн Чиа 2021 жылдың қараша айында қызметтен кетті, ал Кэт М. Мейнленд 2022 жылдың сәуірінен бастап тағайындалды. Қаржыландыру көбінесе мемлекеттік көздерден түседі, бірақ қайырымдылық ұйым ретінде фестиваль Австралия мен халықаралық деңгейде жеке донорларды тартады. Нил Армфилд пен Рейчел Хилидің бірлескен көркемдік директорлар ретінде қызмет еткен кезеңінде фестивальға түскен қайырымдылық көлемі 2017 жылы шамамен бір жылдық бюджеттен 2022 жылы 2 миллион австралиялық долларға дейін өсті.

Өткен мерекелер

Нейл Армфилд пен Рейчел Хили алты фестивальде режиссер ретінде ең көп қызмет еткен рекордты иеленеді. 1966 және 1968 жылдардағы фестивальдерде директорлар болмаған, жауапкершілікті кеңес алқасы өз мойнына алған. Питер Селларстың 2002 жылғы Аделаида фестивалінің қысқа мерзімді директоры ең даулы болып қала береді және ақырында оның орнын Сью Наттрасс басады.

Жыл Директор Ерекше әртістер / қойылымдар

1960 Джон Бишоп Фестивальдің демеушісі, Королева Елизаветаның сапары; Аделаида жазушылар апталығының ашылуы; Т.С. Элиоттың «Собордағы қастандық», Дейв Брубектің джаз квартеті; Сидней және Виктория симфониялық оркестрлері; Сэр Дональд Вулфит; Эдвин Ходжман; Рут Кракнелл және ақын Макс Харрис.

1962 Джон Бишоп Ехуди және Хефзиба Менухин; Сэр Малкольм Сардженттің жетекшілігімен Лондон филармониялық оркестрі; Үндістанның Бхаскар би тобы; Бенджамин Бриттеннің «Нойдің су тасқыны», Шоудың «Сент-Жоан» пьесасында Зои Колдуэлл; Дейв Брубек квартеті және Дэвид Аттенборо.

1964 Джон Бишоп «V Генри» (парктегі шатырда қойылған); Мари Коллиер және Ричард Льюис сэр Уильям Уолтонның «Тройл мен Крессида» операсында; сэр Роберт Хелпманның «The Display» балетінің әлемдік премьерасы, Австралия балет компаниясы орындады, дизайнын Сидни Нолан жасады, және Праганың Қара театры.

1966 Кеңесші алқа Король ананың екінші аптада әртүрлі шараларға қатысуы, оның ішінде Гүл күні мерекелері және Эльдер парктегі эстрадалық қойылым; «Күннің патшалық аңшылығы»; Дам Джудит Андерсон төрт классикалық драмалық оқуларын орындады; Берлиоздың реквиемы; Лондон симфониялық оркестрі; Швейцарияның Die Kammermusiker және Евгений Евтушенко Аделаидадағы жазушылар апталығында.

1968 Кеңесші алқа Опера әншілері Тито Гобби мен Мари Коллиер; Акер Билк және оның Paramount Jazz Band тобы; Малердің монументалды «Сегізінші симфониясы» және Зальцбург марионетка театры; Америка ақыны Джеймс Дикки.

1970 Сэр Роберт Хелпман Бенджамин Бриттеннің Оңтүстік Австралия симфониялық оркестріне жетекшілік етуі; Сэр Роберт Хелпманның хореографиясымен Австралия балеті және Рудольф Нуреев; Ройал Шекспирдің «Қысқы ертегі» және «Он екінші түн» қойылымдары Дональд Синден мен Джуди Денч қатысуымен; Варшава филармониясы; Бартоктың струнный квартеті (Мажарстан), Ларри Адлер және Рольф Харрис. Айвор Хеленің екінші және соңғы жеке көрмесі.

1972 Луис ван Эйсен Лео МакКерн; Тимоти Уэст; Тимоти Далтон және Фрэнк Тринг; «Иса Мәсіх Супержұлдызы»; Оңтүстік Австралия театр компаниясының «Алхимик» қойылымы және американдық ақындар Лоренс Ферлингетти мен Аллен Гинзберг Аделаида жазушылар апталығында.

1974 Энтони Стил Андре Чайковскийдің рециталдары; баритон Ханс Хоттер; Бразилиялық гитаристтер, Абреу ағайындылары; Венгрия мемлекеттік симфониялық оркестрі; Жак Луссиер триосы: Канаданың Стратфорд ұлттық театры және премьер Дон Данстанның Огден Нэштің өлеңдерін оқуы Сент-Сенстің «Жануарлар карнавалына».

1976 Энтони Стил Джон Кейдж, Лео Сейер, Герби Манн, Сонни Терри және Брауни МакГи. Аделаида жазушылар апталығында Курт Воннегут, Сюзан Сонтаг, Джеймс Болдуин және Воле Сойинка қатысты.

1978 Энтони Стил Сэр Майкл Типпеттің алғашқы операсы «Жазғы үйлену»; Зубин Мехтаның жетекшілігімен Израиль филармониялық оркестрі; Роджер Вудвардтың Бетховеннің 32 фортепиано сонатасының сериясы 12 күнде орындалды; Compagnie Philippe Genty; Кабуки театры және Стивен Беркоффтың «Шығысы». Жазушылар апталығының көрнекті авторлары Маннинг Кларк, Барри Хамфрис және Франк Мурхаус, американдық жазушы Хайм Поток және ирланд ақыны Ричард Мерфи болды.

1980 Кристофер Хант Спайк Миллиган; Нью-Йорк Голографиялық мұражайының көрмесі – «Фьючерсайт»; Питер Бруктың Халықаралық театрлық шығармалар орталығы; Нью-Йорк актерлік компаниясы; Каталонияның Ла Клэка театр компаниясы; Коммише Операның балеті (Берлин); Прага камералық балеті және Варшава ұлттық филармониясы.

1982 Джим Шарман 10 000-нан астам қатысушыны қамтитын түнгі шеру, содан кейін Эльдер паркте Nuova Compagnia di Canto Popolare және Grimethorpe Colliery Band жүзуші сахнада концерті; Пина Бауштың Танцтеатры Вупперталь және Патрик Уайттың «Сигнал жүргізушісі» пьесасының премьерасы.

1984 Елайха Мошинский (қызметтен кетті) / Энтони Стил Владимир Ашкенази Лондонның Филармония оркестрін жетектеп, Бетховеннің тоғыз симфониясы мен бес фортепиано концерті толық цикл ретінде ұсынылды; Театр Тенкей Гениджо; Пойнтер әпкелері және Польша камералық оркестрі.

1986 Энтони Стил Фестиваль театрының төбесінен Торренс өзені арқылы жоғары сыммен жүру; Ричард Милдің «Voss» операсының әлемдік премьерасы; Филипп Гласс; Голландияның би театры; Ян Фабр; The Wooster Group және Гидон Кремер.

1988 Джордж Ласселс Питер Бруктың «Махабхарата» пьесасының түгел түн бойы қойылымы The Quarry-де; Чикаго симфониялық оркестрі; Твайла Тарп Данс және Сара Воан.

1990 Клиффорд Хокинг «Тристан мен Изольда» пьесасының Австралиядағы маңызды қойылымы; Венаның Singverein хоры; Петер Шрайер және Мерседес Соса; Лион опера балетінің «Күлшегір» пьесасы және француз циркі Archaos.

1992 Роб Брукман WOMADelaide-нің ашылуы; «Никсон Қытайда»; Петер Шрайер және Аделаида симфониялық оркестрінің Бахтың «Матфей пассионын» орындауы; Маги Мариннің «May B» және Cheek by Jowl-дың «As You Like It» пьесалары.

1994 Кристофер Хант Марк Моррис Данс тобы; Франкфурт балеті; Пенни Аркада; Уильям Янг; «Апокалипсистің төрт аттысы»; Хакутобо және Ухань акробаттары.

1996 Барри Коски 120 контейнерден салынған түнгі клуб Red Square; Израильдің Batsheva Dance Company; Санкт-Петербургтің Малый театры; La Fura dels Baus (Барселона) театрының қойылымы; Hotel Pro Forma (Дания), DV8 Physical Theatre; Латын джаз музыканты Тито Пуэнте және Энни Спринкл.

1998 Робын Арчер Ашылу кешіндегі Flamma Flamma; Т.С. Элиоттың «Шөл даласы» пьесасының сахналық қойылымы; Австралия-жапондық «Masterkey» өндірісі; Ex Machina-ның Роберт Ле Паждің «Ота өзенінің жеті ағысы» пьесасының жеті сағаттық қойылымы; Андалусия операсы «Кармен» және Hildegard von Bingen-нің «Ecstasy әндері» Sequentia орындауы.

2000 Робын Арчер Питер Гринвейдің «Веермен жазу» операсы; Ishina-ның «Су қаласы» (Mizumachi) ашық ауадағы театрда; Les Ballets C de la B-нің Бахқа арналған «Iets Op Bach» және фестиваль үшін тапсырыс берілген 5 жаңа Австралия туындысы.

2002 Питер Селларс (қызметтен кетті) / Сью Наттрасс Kaurna Palti Meyunna Виктория алаңында; «The Tracker», «Australian Rules» және «Walking on Water» фильмдерінен бастап жасалған фильмдер бағдарламасы, Uppalapu Srinivas (Үндістан), Black Swan және көптеген қоғамдық шаралар.

2004 Стивен Пейдж Түпкілікті халықтың ояну рәсімі; Дэвид Гулпилил; Bangarra Dance Theatre; Windmill-дің «RiverlanD» және «Body Dreaming»; Брин Терфел; Прага камералық оркестрі; «The Overcoat» атты ірі театрлық шара, La Carnicería Teatro (Мадрид) «Ikea-дан қазғыш құрал сатып алдым, өзім үшін қабір қазу үшін»; Circus Oz және түнгі клуб Universal Playground.

2006 Брет Шихи Италиялық Compagnia di Valerio Festi-нің «Il Cielo che Danza» (Билейтін аспан) компаниясы; Берлиннің Schaubühne-нің «Нора» пьесасы; Иммельда Маркостың құбылысына шабыттанған музыкалық театрлық шараның әлемдік премьерасы «Here Lies Love»; «Flight» операсы; Венеция биенналесінің ең жақсы үзінділері және Persian Garden ашық ауадағы фестиваль клубы.

2008 Брет Шихи «Ainadamar» операсы, Northern Lights, Акрам Ханның Сильви Гильеммен бірге «Sacred Monsters», Леонард Коэн мен Филипп Гластың буддалық шабыттанған «Book of Longing», Үнді-Шри Ланкалық «Жазғы түнгі арман»; Mahavishnu Orchestra-ның «Meeting of the Spirits» және Джон Адамстың буддалық/Керуак шабыттанған «Dharma at Big Sur»; Пярт, Катс Чернин, Генрик Гурецкий, Фарр, Адамс, Скулторп, Хосокава, Гласс, Адес, Голихов, Хиндсон, Уэстлейк, Макмиллан, Мил және Румен (DBR) сияқты ұлы композиторлардың зерттелуі.

2010 Пол Грабовски Дьердь Лигетидің «Le Grand Macabre» операсы, Уэйн Шортер квартеті; «Good Morning Mr Gershwin» (Montalvo Hervie...