Кіріспе
Қызмет түрі
Интернет релейлік чат қызметтері (көбінесе IRC қызметтері деп аталады) – көптеген қазіргі заманғы Интернет релейлік чат желілерінде іске асырылған мүмкіндіктер жиынтығы. Бұл қызметтер – ерекше мәртебеге ие автоматтандырылған боттар, олар әдетте пайдаланушыларға белгілі бір артықшылықтармен және қорғаумен қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Олар көбінесе кіру жүйесін іске асырады, сондықтан осы қызметтерді тек кіруді бақылау тізіміндегі адамдар ғана ала алады.
Тарих
NickServ-тің түпнұсқасын 1990 жылы Мюнхен техникалық университетінде Армин Груннер жазған. Бастапқы мақсат – IRC протоколында электрондық жеке тұлғаларды қорғау ережесі болмағандықтан, басқа біреудің белгілі бір лақап атын пайдалануға дайын екені туралы достық ескерту беру болды. NickServ енгізілгеннен кейін NoteServ және MsgServ та жедел іске қосылды, олар бүгінгі MemoServ сияқты жұмыс істеді. NickServ ескертулерін елемеу қалыпты әрекет деп есептелді, бірақ бір оператор NickServ-ті /kill командасымен тоқтатып, өзі NickServ лақап атын пайдаланып, кейіннен пайдаланушылардың тіркеу парольдерін жинап алып, одан ләззат алды. Бұл қызметтердің пайдалылығы мен қауіпсіздігі туралы көпшілік пікірталасына және EFnet желісінде NickServ-тің тоқтатылуына әкелді, соның нәтижесінде EFnet-тің қазіргі лақап аттары меншік емес саясаты қалыптасты. 1995 жылы DALnet ChanServ-ті ойлап тапты, содан кейін NickServ және MemoServ қайта іске асырылды. Бүгінде EFnet және IRCnet – жеке басын қорғаусыз өмір сүру саясатын сақтап қалған соңғы ірі IRC желілері. IRC-дегі қызметтердің құндылығы мен пайдасы туралы пікірталастар әлі де жалғасуда, бірақ олар әдетте жағымды әңгімелесу ортасын қамтамасыз ету үшін қажет деп саналады. Бұл қызмет көрсетпейтін көптеген желілердің жойылуымен дәлелденген. Уақыт өте келе қызметтердің көптеген түрлері іске асырылды, сондықтан әр IRC желісі әртүрлі қызмет диалектісінде сөйлейді, бұл клиенттік бағдарлама жасаушыларға әртүрлі тіркеу процедуралары үшін бірыңғай графикалық интерфейстерді жасауды қиын етеді. Дегенмен, олардың көпшілігі DALnet және Арминнің бастапқы жұмыстарына негізделген, тек Undernet және QuakeNet мүлдем басқаша тәсілмен ерекшеленеді.
ChanServ-тің қызметі
ChanServ көптеген IRC желілерінде арна тіркеу және кіру ақпаратын сақтайтын IRC қызметі болып табылады. Егер арна ChanServ-те тіркелген болса, оның иелері (және олар белгілеген адамдар) ChanServ арқылы арнаны басқару құқығын алады, арна операторының өкілеттіктерін иеленеді. Көптеген арна қызметі боттары арнаны басқарудың басқа да мүмкіндіктерін ұсынады, мысалы, тақырыпты құлыптау (+t режимінен өзге), режимдерді құлыптау, сондай-ақ арна иелері белгілегендей, пайдаланушыларға автоматты түрде оператор, жартылай оператор статусын, дауыс беру құқығын немесе басқа да қолжетімділіктерді беру мүмкіндігі бар. Олар тыйым салынған тізімді автоматты түрде басқарудың да түрлерін ұсынуы мүмкін. ChanServ боты бар бірнеше IRC қызметтерінің нұсқалары бар; кейбір басқа қызметтер CS сияқты басқа атауларды қолданады. Қолжетімді нақты командалар мен мүмкіндіктер қызметтің нұсқасына және тиісті желіге байланысты.
Операциялық қызмет
OperServ – көптеген IRC қызметтері пакеттерінің құрамына кіретін компонент. Ол IRC операторларына желіні бақылау және күтуге, басқа қызметтерді басқаруға және мәселелі пайдаланушылармен айналысуға көмектесетін функцияларды ұсынады. OperServ-тің ең танымал функцияларының бірі – «K желісі» және «G желісі» сияқты «сызықтар». Бұл сызықтар желіде тәртіпсіз мінез-құлық танытқан пайдаланушыларды тәртіпке келтіру үшін қолданылады, алайда, басқа да желілік сызықтар қолдануға болады. Нақты мүмкіндіктер нақты оператордың рұқсаттарына және қолданылып жатқан нақты жүзеге асыруға байланысты. DALnet желісінде G желісінің орнына «AKill» деп аталатын ұқсас түсінік қолданылды. «AKill» термині IRC қызметтерінің пайдаланушыны жеке серверлер қосылысқа рұқсат бермейтін орнына, кірген кезде автоматты түрде «жоюы» (қосылысты үзуі) болған ертерек нұсқасынан шыққан. OpenNap желілерінде OperServ – бұл белгілі бір рұқсат деңгейінен жоғары пайдаланушыларға серверді басқару командаларын орындауға мүмкіндік беретін псевдо-пайдаланушы. Бұл әсіресе мұндай әрекеттерге кіріктірілген қолдауы жоқ клиенттерді толықтыру үшін жасалған, бірақ оны пайдалануға ешқандай шектеулер жоқ.
IRC қызметтерін қамтамасыз ететін бағдарламалық жасақтама
Қызметтерді іске асыратын бірнеше бағдарламалық пакеттер бар. Ең танымалдарының қатарында srvx, Atheme, DalekIRC қызметтері, ChatServices, Hybserv (Hybrid IRCd бағдарламалық жасақтамасымен қолдану үшін әзірленген), Epona, Anope және IRC Services 5 (IRC-нің кең ауқымын қолдайтын, «түпнұсқа» IRC қызметтері саналатын) бар. Бұл пакеттердің кейбіреулері көптеген пайдаланушылар үшін өте пайдалы мүмкіндіктер ұсынады. Алайда, кейбір желі операторлары өздерінің қызметтерін жасауды шешеді, себебі бұл оларға икемділік пен бейімделуге мүмкіндік береді, сондай-ақ, көбінесе кіші желілерде, бұл қызықты да болуы мүмкін. Барлық пакеттерде де жоғарыда аталған қызмет боттары іске асырылмаған. Сонымен қатар, кейде боттардың әртүрлі атаулары болуы мүмкін, және олар осы функцияларды жоғарыда көрсетілген формада іске асыруы да, іске асырмауы да мүмкін. Дегенмен, аталған форма ең көп таралған. Алайда, ерекше жағдай ретінде, DalekIRC қызметтері IRC ↔ WordPress интеграциясына маманданған, бұл сізге қажетті мақсатқа жету үшін ботқа хабар жіберудің орнына, стандартты серверлік /COMMAND-тарды пайдалануға мүмкіндік береді.
Стандарттау
IRC+ бастамасы негізгі функциялар үшін ортақ сандық кодтарды пайдалану жөніндегі ұсынымдарды әзірлеумен айналысты, соның арқасында клиенттер ең маңызды функциялар үшін (мысалы, IRC желісінде жеке куәлігін тіркеу) қызметтермен жұмыс істеу үшін бірыңғай және жеңілдетілген интерфейстерге қол жеткізе алатын болды. Бірақ, қолдаудың жетіспеуіне байланысты IRC+ бастамасы қызметін тоқтатты. Одан бері IRC-ді дамытуды жалғастырған IRCv3 деп аталатын жаңа бастама пайда болды.