Кіріспе
Белгілі бір аймақта стандартты электр желісінде қолданылатын жиілік – электр стансасынан соңғы тұтынушыға берілетін кең аумақты синхронды желідегі ауыспалы тоқтың (АЖ) тербелісінің номиналды жиілігі. Бұл жиілік әлемнің көп бөлігінде 50 Гц құрайды, бірақ Америка және Азияның кейбір аймақтарында әдетте 60 Гц болады. Елдер мен аймақтар бойынша қолданылу деректері ел бойынша желілік электр энергиясы тізімінде келтірілген. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында коммерциялық электр жүйелері дамытылған кезде көптеген әртүрлі жиіліктер (және кернеулер) қолданылған. Бір жиілікке инвестиция жасалған жабдықтардың көп болуы стандарттау процесін баяулатты. Дегенмен, 21-ші ғасырдың басында 50 Гц жиілігін қолданатын елдерде 220–240 В, ал 60 Гц жиілігін қолданатындарда 100–127 В кернеуі қолданылады. Бүгінде екі жиілік те қатар өмір сүреді (Жапония екеуін де қолданады), бірін екіншісінен басып озуға ерекше техникалық себептер жоқ және толық жаһандық стандарттауға қатысты айқын ниет те көрінбейді.
The utility frequency, (power) line frequency (American English) or mains frequency (British English) is the nominal frequency of the oscillations of alternating current (AC) in a wide area synchronous grid transmitted from a power station to the end user. In large parts of the world this is 50 Hz, although in the Americas and parts of Asia it is typically 60 Hz. Current usage by country or region is given in the list of mains electricity by country. During the development of commercial electric power systems in the late 19th and early 20th centuries, many different frequencies (and voltages) had been used. Large investment in equipment at one frequency made standardization a slow process. However, as of the turn of the 21st century, places that now use the 50 Hz frequency tend to use 220–240 V, and those that now use 60 Hz tend to use 100–127 V. Both frequencies coexist today (Japan uses both) with no great technical reason to prefer one over the other and no apparent desire for complete worldwide standardization.
Электрлік сағаттар
Іс жүзінде, желінің нақты жиілігі номиналды жиіліктен өзгереді, желіге күшті жүктеме түскенде төмендеп, жүктеме азайғанда жылдамдайды. Дегенмен, көптеген энергия ұйымдары күні бойы жиілікті тұрақтандыру үшін электр энергиясын өндіруді реттейді, осылайша циклдердің санын қалыпқа келтіреді. Кейбір сағаттар осы қасиетті уақытты дәл сақтау үшін пайдаланады.
Операциялық факторлар
АЖ жүйесіндегі жиілікті таңдауға бірнеше фактор әсер етеді. Жарықтандыру, моторлар, трансформаторлар, генераторлар және беру желілерінің барлығы қуат жиілігіне тәуелді сипаттамалары бар. Бұл факторлардың бәрі өзара әрекеттеседі және қуат жиілігін таңдауды маңызды мәселеге айналдырады. Оңтайлы жиілік – бәсекелес талаптардың арасындағы шартты келісім. 19 ғасырдың соңында, трансформаторлары мен доға шамдары бар жүйелер үшін трансформатор материалдарын үнемдеу және шамдардың жыпылықтауын азайту үшін жоғары жиілік таңдалса, ұзын беру желілеріне немесе негізінен моторлық жүктемелерге қуат беру үшін төмен жиілік таңдалды. Ірі орталық электр станциялары пайда болғаннан кейін, жиілік таңдау жоспарланған жүктеменің ерекшеліктеріне сәйкес жасалды. Соңында, машиналардың конструкциясын жетілдіру, жарықтандыру және моторлық жүктемелер үшін бір жиілікті пайдалануға мүмкіндік берді. Бірыңғай жүйе электр энергиясын өндіру экономикасын жақсартты, себебі жүйелік жүктеме күні бойы біркелкі болды.
Жарықтандыру
Коммерциялық электр қуатының алғашқы қолданылуы қыздырғыш жарықтандыру және коммутаторлы электр қозғалтқыштары болды. Екі құрылғы да тұрақты токпен (DC) жақсы жұмыс істейді, бірақ тұрақты ток кернеуін оңай өзгертуге болмайды және көбінесе тек қажетті пайдалану кернеуінде ғана өндіріледі. Егер қыздырғыш шам төмен жиілікті токпен жұмыс істесе, қыздырғыш кезекпен ток циклының әр жартысында салқындап, шамдардың жарықтығында байқалатын өзгерістер мен жыпылықтауға себеп болады; бұл әсер доғалы шамдарда, сондай-ақ кейінірек сынап булы және люминесцентті шамдарда күштірек байқалады. Ашық доғалы шамдар айнымалы ток кезінде естілетін дыбыс шығарады, нәтижесінде дыбыстың адам есту қабілетінен жоғары жиілікке көтеру үшін жоғары жиілікті генераторлармен тәжірибелер жүргізілді.
Айналатын машиналар
Коммутаторлы типтегі моторлар жоғары жиілікті АЖ тогында жақсы жұмыс істемейді, себебі мотор өрісінің индуктивтілігі токтың жылдам өзгеруіне қарсы келеді. Коммутаторлы типтегі әмбебап моторлар тұрмыстық электр құралдарында және электр аспаптарында жиі қолданылатын болса да, олар 1 кВт-тан аз қуатты шағын моторлар болып табылады. Индукциялық мотор 50-60 Гц жиілікте жақсы жұмыс істейтіні анықталды, бірақ 1890 жылдары қолда бар материалдармен 133 Гц жиілікте тиімді жұмыс істемейтін. Индукциялық мотор өрісінің магниттік полюстерінің саны, ауыспалы ток жиілігі және айналу жылдамдығы арасында тікелей байланыс бар; демек, белгілі бір стандартты жылдамдық жиілікті таңдауды шектейді (және керісінше). АЖ электр моторлары кеңінен қолданыс тапқаннан кейін, тұтынушы жабдықтарымен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін жиілікті стандарттау маңызды болды. Төмен жылдамдықты қозғалтқыштармен жұмыс істейтін генераторлар, мысалы, жоғары жылдамдықты бу турбинасымен жұмыс істейтіндерге қарағанда, белгілі бір полюстер саны үшін төменгі жиілікті шығарады. Баяу жылдамдықты қозғалтқыштар үшін жоғары АЖ жиілігін қамтамасыз ететін жеткілікті полюстері бар генератор жасау қымбатқа түседі. Сонымен қатар, екі генераторды бірдей жылдамдықпен синхрондау төмен жылдамдықтарда оңайырақ екені анықталды. Белдік жетегі баяу жылдамдықты қозғалтқыштардың жылдамдығын арттырудың кең таралған тәсілі болғанмен, өте үлкен қуаттылықта (мыңдаған киловатт) бұл қымбат, тиімсіз және сенімсіз болып шықты. 1906 жылдан кейін бу турбиналарымен тікелей қозғалтылатын генераторлар жоғары жиілікті ұната бастады. Жоғары жылдамдықты машиналардың тұрақты айналу жылдамдығы ротациялық түрлендіргіштегі коммутаторлардың қанағаттанарлық жұмыс істеуіне мүмкіндік берді. Өте ертедегі жеке АЖ генерациялау жүйелері бу машинасының, су турбинасының және электр генераторларының дизайнына ыңғайлы келетін кездейсоқ жиіліктерді қолданды. Әртүрлі жүйелерде 16 2/3 Гц және 133 1/3 Гц жиіліктері қолданылды. Мысалы, Англияның Ковентри қаласында 1895 жылы ерекше 87 Гц бір фазалы тарату жүйесі пайда болды, ол 1906 жылға дейін қолданыста болды. Жиіліктердің көбеюі 1880-1900 жылдар аралығында электр машиналарын дамытудың қарқынды дамуынан туындады. Бастапқы шамдар кезеңінде бір фазалы АЖ тогы кеңінен таралған, ал әдеттегі генераторлар 8 полюсті машиналар болып, 2000 айналыммен жұмыс істеді, бұл 133 герц жиілігін берді. Көптеген теориялар мен қызықты қалалық аңыздар болғанымен, 60 Гц және 50 Гц тарихының егжей-тегжейлі жайларына қатысты нақты мәліметтер аз. Немец компаниясы AEG (Германияда Эдисон негіздеген компанияның мұрагері) Германияда 50 Гц жиілігінде жұмыс істейтін алғашқы электр генераторларын салды. Ол кезде AEG дерлік монополияға ие болды және олардың стандарты Еуропаның қалған бөлігіне тарады. 1891 жылы Лауфен-Франкфурт желісі арқылы берілетін 40 Гц қуатымен жұмыс істейтін шамдардың жыпылықтауын байқағаннан кейін, AEG 1891 жылы стандартты жиілігін 50 Гц-ке көтерді. 1888 жылы Westinghouse компаниясы лицензия берген Тесланың индукциялық қозғалтқышының жұмыс істеуі сол кездегі жарық жүйелерінде кеңінен қолданылатын 133 Гц жиілігінен төмен жиілікті қажет етті. 1893 жылы Германиядағы AEG компаниясымен байланысты General Electric Corporation компаниясы Милл Крик қаласында Редлендс, Калифорнияға 50 Гц жиілігімен электр қуатын жеткізу жобасын іске қосты, бірақ бір жылдан кейін Вестингхаус стандартымен нарық үлесін сақтап қалу үшін 60 Гц-қа ауысты.
25 Гц шығу тегі
Ниагара шарлауы жобасындағы алғашқы генераторлар, 1895 жылы Westinghouse компаниясы салған, 25 Гц жиілігінде болды, себебі ауыспалы токпен электр берудің нақты таңдалғанын күтпестен бұрын турбинаның айналу жылдамдығы белгіленген еді. Westinghouse моторлық жүктемелерді қозғау үшін 30 Гц төмен жиілікті таңдаған болар еді, бірақ жобаға арналған турбиналар 250 айналым/мин (RPM) жылдамдықта белгіленген. Машиналар ауыр коммутаторлық моторларға арналған 16 2/3 Гц қуатты бере алатын еді, бірақ Westinghouse компаниясы мұның жарықтандыру үшін тиімсіз болады деп қарсылық білдіріп, 33 1/3 Гц ұсынды. Соңында, 25 Гц жиілігінде, 12 полюсті 250 айналым/мин (RPM) генераторлары бар келісімге келді. АҚШ-тағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне коммерциялық гидроэлектр станциясы – Механиквиль гидроэлектр станциясы, әлі де 40 Гц жиілігінде электр қуатын өндіріп, жергілікті 60 Гц желісіне жиілік түрлендіргіштері арқылы қуат жібереді. Солтүстік Америка мен Австралиядағы өнеркәсіптік кәсіпорындар мен кен орындары кейде 40 Гц электр жүйелерімен салынды, олар экономикалық тұрғыдан тиімсіз болғанға дейін қолданылып келді. 40 Гц-ке жақын жиіліктер коммерциялық тұрғыда кеңінен қолданылса да, олар көлемді жабдық өндірушілері бағалайтын 25, 50 және 60 Гц стандартты жиіліктерімен ығыстырылды. Венгрияның Ganz компаниясы өнімдері үшін минутына 5000 ауысу (412/3 Гц) стандартын қабылдады, сондықтан Ganz клиенттерінің жүйелері 412/3 Гц жиілігінде көп жылдар бойы жұмыс істеді.
Темір жолдар
Басқа қуат жиіліктері әлі де қолданылады. Германия, Австрия, Швейцария, Швеция және Норвегия темір жолдар үшін 16 2/3 Гц немесе 16,7 Гц жиілігімен бір фазалы АЖ тогын тарату үшін тарту электр желілерін пайдаланады. 25 Гц жиілігі Австрияның Марияцель темір жолында, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарында Amtrak және SEPTA тарту қуат жүйелерінде қолданылады. Басқа AC темір жол жүйелері жергілікті коммерциялық қуат жиілігімен, 50 Гц немесе 60 Гц жиілігімен қуаттандырылады. Тракциялық қуат коммерциялық қуат көздерінен жиілік түрлендіргіштер арқылы алынуы мүмкін, немесе кейбір жағдайларда арнайы тарту электр станцияларында өндіріледі. 19 ғасырда коммутаторлы моторлармен электр темір жолдарын іске қосу үшін 8 Гц сияқты төмен жиіліктер қарастырылған, сондай-ақ әскери техника мен қолмен ұсталатын машина құралдары үшін де. Мұндай жоғары жиілікті токтерді ұзақ қашықтыққа экономикалық тұрғыдан жеткізу мүмкін емес; жиіліктің артуы беру желілерінің индуктивтілігіне байланысты тізбекті кедергіні күрт арттырады, бұл қуат беруді қиындатады. Осылайша, 400 Гц қуат жүйелері көбінесе ғимараттармен немесе көлік құралдарымен шектеледі. Трансформаторларды, мысалы, кішірек етуге болады, себебі бірдей қуат деңгейінде магниттік өзек әлдеқайда кішірек болуы мүмкін. Индукциялық моторлар жиілікке пропорционалды жылдамдықпен айналады, сондықтан жоғары жиілікті қуат көзі бірдей мотор көлемі мен салмағы үшін көбірек қуат алуға мүмкіндік береді. 400 Гц жиілігіндегі трансформаторлар мен моторлар 50 немесе 60 Гц жиілігіндегілерге қарағанда әлдеқайда кішірек және жеңіл, бұл ұшақтар мен кемелер үшін артықшылық болып табылады. АҚШ әскери стандарты MIL STD 704 ұшақтарда 400 Гц қуатын пайдалану үшін қолданылады.
Уақыт қатесін түзету (TEC)
1916 жылдан кейін Генри Уорреннің «Уоррен электр станциясының сағат» және өздігінен іске қосылатын синхронды қозғалтқышын ойлап табуымен ғана электр жүйесінің жиілігін уақыт өлшеудің дәлдігі үшін реттеу кеңінен қолданыла бастады. Никола Тесла 1893 жылы Чикаго әлемдік көрмесінде желілік жиілік бойынша синхрондалған сағаттардың қағидасын көрсетті. «Хаммонд» аспабы да ішкі «тоналдық дөңгелек» генераторының дұрыс жылдамдығын сақтау үшін синхронды айнымалы ток сағат қозғалтқышына тәуелді, осылайша барлық ноталар табиғи дыбысталады. Бүгінде электр желісі операторлары сағаттардың дұрыс уақыттан бірнеше секундтан қалыспауы үшін күндізгі орташа жиілікті реттейді. Іс жүзінде, синхронизацияны сақтау үшін номиналды жиілік белгілі бір пайызға көтеріледі немесе төмендетіледі. Күндізгі орташа жиілік номиналды мәнінде миллионның бірнеше жүз бөлігінің ішінде сақталады. Континенталдық Еуропаның синхронды желісінде желілік фазалық уақыт пен UTC (Халықаралық атомдық уақытқа негізделген) арасындағы ауытқу Швейцариядағы диспетчерлік орталықта күн сайын сағат 08:00-де есептеледі. Мақсатты жиілік қажет болған жағдайда 50 Гц-тен ±0,01 Гц-қа дейін (±0,02%) реттеледі, бұл 50 Гц × 60 с/мин × 60 мин/сағ × 24 сағ/күн = 4,320,000 цикл күндізгі жиіліктің орташа мәнін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Солтүстік Америкада, егер қате шығыс байланысында 10 секундтан, Техас байланысында 3 секундтан немесе батыс байланысында 2 секундтан асқан жағдайда, ±0,02 Гц (0,033%) түзету қолданылады. Уақыт қатесін түзету сағаттың басында немесе жарты сағатында басталып, аяқталады. Ұлыбританиядағы электр энергиясын өндіру жиілігінің нақты уақыт өлшегіштері онлайн режимінде қолжетімді – «National Grid» үшін ресми, ал «Dynamic Demand» ұстап тұратын ресми емес өлшегіштер бар. Континенттік Еуропаның синхронды желісінің нақты уақыт жиілік деректері «The Frequency Monitoring Network» (FNET) веб-сайтында қолжетімді, ал Теннесси университетіндегі FNET Солтүстік Америка электр желісіндегі және әлемнің басқа да аймақтарындағы байланыстардың жиілігін өлшейді. Бұл өлшемдер FNET веб-сайтында көрсетіледі.
АҚШ ережелері
АҚШ-та Федералдық энергияны реттеу комиссиясы 2009 жылы уақыт қатесін түзетуді міндетті етті. 2011 жылы Солтүстік Америка электр жүйесінің сенімділігі корпорациясы (NERC) электр желілері үшін жиілікті реттеу талаптарын жеңілдетуге бағытталған, бұл сағаттар мен 60 Гц желілік жиілігін уақыт өлшемі ретінде пайдаланатын басқа құрылғылардың ұзақ мерзімді дәлдігін төмендетуі мүмкін, эксперимент ұсынысын талқылады.
Жиілік және жүктеме
Қазіргі таңдағы айнымалы ток желілері тоқ желісіне қосылған генераторларды үйлестіру үшін жиілікті дәл бақылауды жолақтан тыс сигнал ретінде пайдаланады. Бұл практиканың себебі – механикалық генератордың жиілігі кіріс күші мен шығыс жүктемесіне байланысты өзгеретіндігінде. Артық жүктеме генератор білігінен айналу энергиясын алып тастайды, бұл өндірілген тоқтың жиілігін төмендетіп, ал артық күш айналу энергиясын жинақтап, жиілікті арттырады. Автоматты генерацияны басқару (AGC) генератордың регуляторын жиіліктегі өзгерістерге қарсы тұру үшін реттеу арқылы жоспарланған жиілікті және қуат алмасуын сақтайды, әдетте бірнеше он секунд ішінде. Инвертормен қосылған күн электр станцияларына немесе басқа да DC қосылған қуат көздеріне инерциялық массаның физикалық қағидалары қолданылмайды. Дегенмен, мұндай электр станциялары мен сақтау жүйелерін жиілік сигналын орындауға бағдарламалауға болады. 2017 жылы CAISO үшін жасалған сынақтар көрсеткендей, күн электр станциялары сигналға дәстүрлі генераторларға қарағанда жылдам жауап бере алады, себебі оларға айналатын массаны үдетудің қажеті жоқ. Жиіліктегі шағын, уақытша өзгерістер сұраныстың өзгеруінің қажетті салдары, бірақ күрт, жылдам жиілік ауысымдары тарату желісінің сыйымдылық шегіне жақындағанын көрсетеді. Мұндай ерекше жағдайлар үлкен тоқтаулар алдында орын алған. Генераторлардың немесе беру желілерінің ауыр істен шығуы кезінде пайда болатын жүктеме мен генерация арасындағы теңсіздік жергілікті электр жүйесінің жиілігінде өзгерістерге әкеледі. Желінің үзілуі жүйе жиілігінің артуына (артық генерациядан) үзіліс жоғары жағында, ал төмен жағында жиілік немесе кернеудің төмендеуіне (артық жүктемеден) себеп болуы мүмкін. Осыдан келіп, көптеген электр жүйесінің қорғау релелері қатты жиілік төмендегенде (әдетте өте төмен, жүйенің бұзылуларға төзімділігіне және қорғау шараларының күшіне байланысты) автоматты түрде іске қосылады. Олар желінің кем дегенде бір бөлігін сақтау үшін жүктемені азайтуды немесе желілерді ажыратуды бастайды. Көптеген генераторлар мен жүктемелермен кеңінен байланыстырылмаған кішігірім электр жүйелері жиілікті дәлдік деңгейінде сақтай алмайды. Егер жүйе жиілігі ауыр жүктеме кезінде қатаң реттелмесе, жүйе операторлары жеңіл жүктеме кезінде жиіліктің көтерілуіне рұқсат бере алады, осылайша күндізгі орташа жиілік қанағаттанарлық дәлдікте сақталады. Желіге қосылмаған портативті генераторлардың жиілігін қатаң реттеудің қажеті жоқ, себебі олардың жүктемелері жиіліктің шағын ауытқуларына сезімтал емес.
Жүктілік жиілігін басқару
Жүктілік жиілігін басқару (ЖЖБ) – қоршаған аймақтарға электр қуатын беру немесе тұтыну шартында жүйе жиілігін қалпына келтіретін интегралдық басқару түрі. Автоматты генерация схемасы орташа жиілік қателігінің мөлшерін азайтатын демпферлеуді қамтамасыз етеді, мұнда f – жиілік, Δ – өлшенген және қажетті мәндер арасындағы айырмашылықты көрсетеді, ал сызықтар уақыт бойынша орташа мәнді білдіреді. ЖЖБ түрлі аймақтар арасындағы қуат ағымын, «байлау желісінің таза қуаты» деп аталатын, азайтуға қатысады. Белгілі бір жиілік бұрылыс тұрақтысы B үшін, кез келген уақытта ЖЖБ-мен байланысты аймақтық басқару қатесі (АБК) қарапайым түрде PT – байлау желісінің қуатына тең болады. Бұл жедел қате сандық интегралданып, уақыт бойынша орташа мәнін береді, ал басқарушылар оның мәнін терістеу үшін реттеледі. B коэффициенті дәстүрлі түрде теріс мәнге ие, сондықтан жиілік мақсатты көрсеткіштен төмен болғанда, аймақтық электр қуаты өндірісі артады; оның шамасы әдетте МВт/Гц шамасында болады. Байлау желісі бойынша жиілік бұрылысын басқару 1930 жылдардан бері белгілі болғанмен, соғыстан кейінгі кезеңге дейін сирек қолданылды. 1950 жылдары Натан Кон бірқатар мақалаларында осы тәжірибені кеңінен танымал етті, жүктеме жиілігін басқару жүктемедегі өзгерістерге қажетті түзетулерді азайтады деп дәлелдеді. Атап айтқанда, Кон желідегі барлық аймақтар ортақ сызықтық режимді бөліседі деп болжады, егер пайдалы модель таңдалған болса және бір аймақта уақытша ақау немесе басқа генерациялық жүктеме сәйкес келмесе, онда жақын орналасқан генераторлар жиіліктің төмендеуін, бірақ сыртқы байлау желісінің қуат ағынының өсуін байқайды, нәтижесінде АБК нөлге тең болады. Осылайша, олар (болжам бойынша) аймақ қалпына келгенге дейін қысқа мерзім ішінде басқарушыларды реттеуді жүзеге асырмайды.
Жиілік өзгеруінің жылдамдығы
Жиіліктің өзгеру жылдамдығы (сондай-ақ RoCoF) – бұл желілік жиіліктің уақыт бойынша туындысы, әдетте секундына герц (Гц/с) өлшенеді. Бұл параметрдің маңыздылығы дәстүрлі синхронды генераторлар өзгермелі жаңартылатын энергия көздеріне (VRE) негіделген инверторлық ресурстармен (IBR) алмастырылғанда артады. Синхронды генератордың құрылысы RoCoF-ты шектейтін инерциялық жауапты қамтамасыз етеді. IBR электр желісімен электромеханикалық байланысқа түспегендіктен, жоғары VRE ену деңгейіне ие жүйеде RoCoF-тың жоғары мәндері пайда болуы мүмкін, бұл қалған синхронды генераторларға түсетін жүктеме, қорғау құрылғыларының іске қосылуы және жүктеменің азайтылуы салдарынан жүйенің жұмысында проблемалар тудыруы мүмкін. 2017 жылдан бастап, кейбір желілерге қатысты регламенттер электр станцияларының 1–4 Гц/с RoCoF-қа төзуге тиіс екенін талап етеді, жоғарғы шек – бұл өте жоғары мән, ол әдеттегі ескі газ турбиналық генератордың жобалық көрсеткіштерінен бірнеше есе жоғары. RoCoF-қа төзуге қабілеттілігі жоғары қуатты (бірнеше МВт) жабдықты сынау қиын, себебі әдеттегі сынақ орнатылысы желіден ажыратылған күйде жұмыс істейді, сондықтан жиілікті кез келген деңгейде өзгерту мүмкін емес. АҚШ-та Ұлттық жаңартылатын энергия зертханасындағы басқарылатын желі интерфейсі – бұл бірнеше МВт-тық (7 МВА-ға дейін) құрылғыларды сынауға мүмкіндік беретін жалғыз нысан. Ірі жылу электр станцияларын сынау мүмкін емес.
Дыбыстық шу мен кедергілер
Кеңаймалы токпен жұмыс істейтін құрылғылар пайдаланатын кеңаймалы ток жиіліктерінің еселігінде "желілік гул" деп аталатын ерекше шу шығаруы мүмкін (Магнитострикцияға қараңыз). Бұл әдетте магнит өрісімен бірге дірілдейтін мотор мен трансформатордың қабатты ламинаттары арқылы туындайды. Бұл гул аудио жүйелерде де пайда болуы мүмкін, егер қуат көзінің сүзгісі немесе күшейткіштің сигнал қорғауы жеткіліксіз болса. Көптеген елдер теледидардың тік синхронизация жылдамдығын жергілікті желілік ток жиілігімен бірдей етіп таңдады. Бұл электр желісінің гулы мен магниттік кедергілердің, әсіресе желілік трансформатордан туындаған, ертедегі аналогты теледидар қабылдағыштарының экранында көрінетін жиіліктердің пайда болуын болдырмауға көмектесті. Суретте кейбір бұрмалаулар болғанымен, олар көбінесе байқалмайтын, себебі тұрақты болды. АЖ/БЖ қабылдағыштарын пайдалану арқылы трансформаторларды алып тастау және құрылғы дизайнындағы басқа өзгерістер бұл әсерді азайтуға көмектесті, ал кейбір елдер қазірде қуат жиілігіне жуық тік жылдамдықтарды қолданады (әсіресе 60 Гц аймақтарда). Бұл қосымша әсердің тағы бір қолданысы – сот-медициналық құрал ретінде пайдалану. Егер кеңаймалы ток құрылысының немесе розетканың жанында дыбыс жазылса, гул да жазылып алынады. Гулдың жоғарғы нүктелері әрбір АС циклын қайталайды (50 Гц АС үшін әр 1/50 секунд сайын, ал 60 Гц АС үшін әр 1/60 секунд сайын). Гулдың нақты жиілігі жазба жасалған күні мен уақыттағы сот-медициналық гул жазбасының жиілігімен сәйкес келуі керек. Жиіліктердің сәйкес келмеуі немесе мүлдем сәйкес келмеуі жазбаның түпнұсқа еместігін көрсетеді.