Кіріспе
Қағаз өндірісі үшін ағаш массасына өңдеуге арналған ағаш. Ағаш массасы – ұнтақталған және талшықты массаға өңделген ағаш. Бұл көпқабатты табиғи ресурс, көбінесе қағаз жасау үшін қолданылады, сондай-ақ төмен сапалы ағаш, чиптер, энергия, гранулалар және инженерленген өнімдерге де өңделеді. Ағаш массасын көптеген ағаш түрлерінен алуға болады. Ағаштарды қатты және жұмсақ ағаштарға бөлу – ағаш массасынан жасалған қағаз түрлерін анықтаудың ең оңай жолы. Жұмсақ ағаштар талшықтарының ұзындығы мен жіңішкелігіне байланысты берік қағаз үшін артықшылықты шикізат болып табылады. Жұқа қабырғалы талшықтары бар шырша сияқты төмен тығыздықты жұмсақ ағаштар, байланысқа байланысты беріктік сипаттамаларына жоғары талаптар қойылатын қағаздар үшін қолайлы. Осы сипаттамалардың ішінде созылу, жарылу және беттік беріктік бар.
Pulpwood can be defined as timber that is ground and processed into a fibrous pulp. It is a versatile natural resource commonly used for paper making but also made into low grade wood and used for chips, energy, pellets, and engineered products. Pulpwood can be derived from most types of trees. Categorizing trees into hardwood and softwood is the easiest way to characterize types of paper produced from pulpwood. Softwoods are the preferred raw material for strong papers, due to the length and slimness of the fibres. Low density softwoods, such as firs with thin walled fibres are preferred for papers with high demands for bonding related strength characteristics. Some of these characteristics include tensile, burst, and surface strength.
Қағаз
Қағаз өндірісі – ағаш массасының ең көп тараған және басты қолданылуы. Қағаз қатты және жұмсақ ағаштардың екесінен де жасалуы мүмкін, және екі түрдің әрбір түрінің қағаздың және басқа да өнімдердің түрін ерекшелендіретін нақты және бірегей қасиеттері бар. Қатты ағаштардың қысқа талшықтары баспа қағазы сияқты тегіс және біртекті қағаз береді. Жұмсақ ағаштардың ұзын талшықтары газет қағазы сияқты өнеркәсіптік қағаздарды жасауға қолданылады.
Химиялық ағаш целлюлозасы
Қағаз жасау үшін ағаш массасын химиялық жолмен бөлшектеу, механикалық жолмен салыстырғанда, көбірек қолданылады және энергияны тиімдірек пайдаланады. Химиялық әдіспен ағаш сынықтары үлкен ыдыстарда "қайнатылады". Бұл ыдыстар дигестерлер деп аталады және олар қысымды қазанға ұқсайды. "Пісіру ерітіндісі" деп аталатын химиялық заттар ағаш сынықтарын талшықты массаға айналдыруға көмектеседі.
Егіс алқаптары
Қағаз және қағаз өндіру фабрикаларын қамтамасыз ету үшін, солтүстік және оңтүстік аймақтарда қылқан жапырақты ағаштардың (мысалы, евкалипт, акация) және басқа да түрлердің кең ауқымды монокультуралары құрылуда, мұнда жылдам өсу, арзан жер мен еңбекақы, сондай-ақ үлкен субсидиялар ағашты арзанға түсіреді. Экзотикалық ағаштар туған жергілікті орманды, далаларды, егістік жерлерді және жайылымдарды жайлап алады, нәтижесінде көптеген елдерде кедейлік, қоршаған ортаның нашарлауы және ауылдық шиеленістер туындайды. Планетациялар орманға ұқсас ағаштарға толы, бірақ олардың арасында үлкен айырмашылықтар бар. Орман – бұл топырақ, су, микроклимат, энергиядан тұратын, өзін-өзі жаңартатын күрделі жүйе, өсімдіктер мен жануарлардың әртүрлі түрлерінің өзара байланысынан құралған дамыған экожүйе. Ал коммерциялық плантация – бұл ағаш, отын, шайыр, май немесе жеміс сияқты санаулы тауарларды өндіру үшін түрлері мен құрылымы қысқартылған өңделген аумақ. Плантациядағы ағаштардың түрлері мен жасы шектеулі, сондықтан оларға үнемі және көптеп адам күшінің араласуы қажет. Плантациялар көбінесе егістіктерді, далаларды немесе бұталы ормандардың орнын басады. Олар коммерциялық қажеттіліктер үшін пайдаланылатындықтан, құнарлы топыраққа орналасады, мақсаты – белгілі бір деңгейдегі құнарлылық пен сумен қамтамасыз етуді қажет ететін, жылдам өсудің қысқа циклдарына қол жеткізу. Сондықтан олар көбінесе жергілікті халықтың пайдалануындағы жерлерді иеленеді. Ағаштарды құтқару кесу – бұл жәндіктер, аурулар, жел, мұз, қар, жанартау әрекеті немесе орман өртінен зақымданған немесе өлген ағаштарды алып тастау. Ағаштарды құтқару кесудің мақсаты – олардың шіріп кетуіне дейін экономикалық құндылығын қалпына келтіру. Өлі ағаштар тез шіріп кетеді, сондықтан экономикалық құндылықты барынша арттыру үшін құтқару кесудің уақыты маңызды. Орман өртінен кейін ағаштарды құтқару кесу, ағаш кесу қалдықтарына тиісінше өңдеу жасалса, отынды басқаруға және болашақ өрт мінез-құлқына әсер етуге көмектеседі.
Ағаш қалдықтары
Үйіліп қалған ағаш қалдықтары қағаз жасау үшін шикізат ретінде қолданылады. Олардың ең маңыздысы – ағаш кескіштің бүйірлік кесінділері. Бұл негізінен қабықтан тұратын, өзек ағашы жоқ ағаш береді. Қабықтан қағаз жасау өзек ағашына қарағанда оңай, себебі оның құрылымы көбірек ашық және құрамында аз мөлшерде қосымша заттар бар. Қабықтың талшықтарының ұзындығы, әдетте, өзек ағашының талшықтарынан ұзын болады. Сондай-ақ, қабық әдетте жеңіл болады, бұл механикалық қағаз жасау кезінде тиімді, себебі қағазды ағартуға аз күш жұмсалады. Ағаш ұнтағынан өте қысқа талшықтар алынады, олар қағаз өнімдерінің (мысалы, салфеткалар мен жазу қағаздарының) құрамына қосылуға жарамды. Бірақ араның аралары жіңіректелгенімен және тістері кішірейгенімен, ағаш ұнтағы талшықтарды жасау үшін тым ұсақ болып шығады.
Кейбір целлюлозалық ағаштардың химиялық құрамы
Дәнекерлеу ағашының химиялық құрамы (%) Ағаш Целлюлоза Лигнин Маннан Арабан Ксилан Аспен 56.5 16.3 2.3 0.4 16.0 Қағаз қайың 44.5 18.9 1.5 0.5 24.6 Қызыл жапырақ 44.8 24 3.5 0.5 17.3 Бальзамдық шырша 47.7 29.4 12.4 0.5 4.8 Джек соны 45.0 28.6 10.8 1.4 7.1 Ақ шырша 48.5 27.1 11.6 1.6 6.8