Кіріспе

Даниялық ақын, драматург және суретші Хольгер Хенрик Герхольд Драхманн (9 қазан 1846 – 14 қаңтар 1908) – даниялық ақын, драматург және суретші. Ол Скаген суретшілер колониясының мүшесі болды және Скандинавиялық модернизм қозғалысының көрнекті өкілі саналды.

Алғашқы жылдар

Драхман Данияның Копенгаген қаласында дүниеге келген. Ол Андреас Георг Драхманн (1810-1892) мен Вильгельмин Мари Штехрдің (1820-1857) ұлы еді. Оның әкесі Дания Корольдік Теңіз флотында хирург болған. Олардың отбасы Копенгагендегі Санкт-Петер шіркеуіндегі неміс тілінде сөйлейтін қауымға жатқан. Анасының ерте қайтыс болуына байланысты ол көп нәрсені өзі шешіп, жартылай поэзиялық қойылымдарға әуес болып, достарын батырлық ойындарға жинады, онда ол өзі Корольдік Дания Теңіз флотының батырлары Педер Торденшёльд және Нильс Юэль рөлін сомдады.

Скайген

Драхман алғаш рет 1872 жылы норвегиялық суретші Фриц Тауловпен бірге Скагенге сапар шекті. Ол жиі қайтып оралып, Скаген суретшілері (Skagensmalerne) деп белгілі болған суретшілердің қатары көбейіп жатқан тобымен араласты, бірақ оның сурет салуы жазу ісіне қарағанда екінші орында болды. 1903 жылы ол үшінші әйелі Соффимен бірге Скагеннің Вестерби ауданындағы Вилла Паксқа қоныстанды. Өмірінің соңында Драхман сурет салуға қайта оралып, көбінесе кемелер мен теңіздің суреттерін салды.

Жеке өмір

Ол сурет салуды үйрену үшін Борнхольмға жіберілді. Ол сол жерде өзінің алғашқы әйелі Вильгельмин Эриксенмен (1852-1935) танысты, 1871 жылы Гентофтеде олар үйленді. Олардың Ева есімді бір қызы болды. 1874 жылы оның некесі ажырасты. Содан кейін ол Поль атты үйленген әйелмен қысқа мерзімге қарым-қатынаста болды. Ол қызын дүниеге әкелгеннен кейін көп ұзамай одан қол үзді. Кейін ол Гамбургте Эмми есімді жас қызбен кездесті. Олар ғашық болды және үйленді. Олар Польдің қызын асырап алды және тағы төрт балалары болды. 1887 жылы ол ауыр сырқатқа шалдықты, сондай-ақ сол жылы олардың бір қызы қайтыс болды. Мүмкін, стрестен зардап шегіп, ол кабаре әншісі Аманда Нильсенмен (1866-1953) қарым-қатынасқа түсті, оны Эдит деп атады және ол оның ең жақын музасына айналды. Өмірінде көптеген музалары болды, бірақ өлім төсегінде ол өзінің ең жақын музалары Вильгельмин мен Эдит екенін айтты. Ол Копенгагенде қайтыс болды және Скагенге жақын Гренендегі құм төбелерінде жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін оның Скагендегі үйі, Драхманнс-Хус, мұражайға айналды.

Мансап

Оқудан қалып, ол 1865 жылға дейін университетке түспеді, ал 1866 жылы оны тастап, Дания Корольдік Көркемсурет академиясының студенті болды. 1866-1870 жылдары профессор С.Ф. Соренсентің басшылығымен теңіз суретшісі болуды үйреніп, біршама жетістікке жетті. Шамамен 1870 жылы ол даниялық сыншы және ғалым Георг Брандес (1842–1927) ықпалына түсті, өнерден толығымен бас тартпастан, көбірек уақытын әдебиетке арнауға кірісті. Ол әр түрлі кезеңдерде Англия, Шотландия, Франция, Испания және Италияда кеңінен саяхаттады, ал әдеби мансабын даниялық газеттерге саяхаттары туралы хаттар жіберуден бастады. Отанына оралғаннан кейін, ол Борнхольм аралында біраз уақыт тұрып, теңіз пейзаждарын суреттеді. Ол өзінің алғашқы өлеңдер жинағын – «Digte» (1872) шығарды және Брандес ілесуші жас радикал жазушылар тобына қосылды. Драхманн мазасыз болды және оның нағыз күші қарындашта ма, қаламда ма екендігіне күмәндана берді. Осы кезде ол өмірдің қызықты тәжірибесін, әсіресе теңізшілер, балықшылар, студенттер және суретшілер арасында басынан өткерді, ал Франко-прус соғысы мен Париж коммунасының мәселелері оны жаңа және жарқын дәуірдің жақындап келе жатқанына көндірді. Оның «Dæmpede Melodier» («Жұмсақ әуендер», 1875) атты өлеңдер жинағы Драхманның шынайы шақырумен ақын екенін көрсетті, содан кейін ол проза мен өлеңдерден кітаптарды үлкен жылдамдықпен шығара бастады. «Ungt Blod» («Жас қан», 1876) заманауи өмірдің үш реалистік әңгімесін қамтыды. Бірақ ол өзінің нағыз саласына «Sange ved Havet; Venezia» («Теңіз әндері; Венеция», 1877) атты керемет туындысымен оралды және өзінің прозалық туындысымен, өлеңдермен араластырылған «Derovre fra grænsen» («Шекарадан ар жақта», 1877) отандастарының ыстық құрметіне ие болды, бұл Германиямен соғыс болған жерлерге Драхманның сапарынан алған әсерлер сериясы. Романнан алынған өлеңдерді Питер Хайзедің «Farlige Drømme» циклы сияқты түрлі даниялық композиторлар музыкаға қосты. Келесі жылдары ол әлемнің көптеген маңызды елдерін аралады, бірақ теңіз бен теңіз жағалаундағы адамдардың өмірімен ұзақ сапарлар арқылы ерекше жақсы танысты. 1879 жылы ол «Ranker og Roser» («Тарлан мен раушан гүлдері») атты лирикалық өлеңдер жинағын шығарды, онда ол техникалық жағынан үлкен жетістіктерге жетті. Сол кезеңге «Paa sømands tro og love» («Теңізшінің сенімі мен ар-намысы туралы», 1878) атты әңгімелер жинағы да жатады.

Басқа дереккөздер

Карл Геллеруптың "Dansk Biografisk Lexikon" энциклопедиясының iv томында (Копенгаген, 1890) жарияланған мақаласын қараңыз.